گلایه از محدودیت رقص و آواز در فیلم‌های ایرانی

ایسنا به مناسبت روز ملی سینما با عباس بهارلو، از پژوهشگران و مورخان مطرح سینمای ایران گفتگو کرده.

بخشی از این گفتگو:

* در بررسی­‌های تحلیلی و تاریخی در بهترین حالت گفته می­‌شود «سینما در دوره قاجار»، «دوره اول فیلم­سازی»، «سینما در دوره کودتای ۲۸ مرداد»، «سینمای دهه شصت»، «سینمای دوره اصلاحات» یا در شکلی دیگر گفته می‌­شود «سینمای کیارستمی»، «سینمای شهیدثالث»، «سینمای مهرجویی»، «سینمای تقوایی» و نظایر این‌­ها.

* آیا این طبقه‌­بندی‌­ها متر و معیارهای درستی هستند؟ بعد از کودتای ۲۸ مرداد همه جور فیلمی ساخته شده، از فیلم‌­های اجتماعی و انتقادی که تعدادی از آن‌­ها توقیف شدند تا ملودرام‌­های رقص و آوازدار و کمدی­‌های کم­ ارزش، یا در دوره موسوم به «اصلاحات» آیا فیلم­‌هایی که ساخته شدند - همه یا اغلب‌­شان - فیلم‌­هایی بودند که از اصول و زیبایی­‌شناسی یکسانی تبعیت می­‌کردند؟

* یا اگر بخواهیم به کارگردان‌­های­مان بپردازیم، آیا کیارستمی در تمام دوره‌­های فعالیتش یک مسیر را دنبال کرده است ؟ یا مهرجویی یا کیمیایی یا تقوایی؟ هر سه فیلم این فیلم­سازان را که بررسی کنیم، می‌­بینیم که تغییرهای محسوسی در آن­‌ها مشاهده می‌­شود. بنابراین اگر چه براساس این دسته­‌بندی­‌ها می‌توان مقاله یا مقاله‌­هایی نوشت، اما طبعاً متر و معیارهای چندان معتبری نیستند.

* (در پاسخ به این سوال که معمولاً چه­ قدر از این پژوهش­‌هایی که در قالب تاریخ­‌نگاری و خاطرات شفاهی انجام و منتشر می‌­شوند به مشکل سانسور برمی­‌خورند؟) : قطعاً در بسیاری موارد با مشکل ممیزی مواجه می­‌شوند. نوشتن درباره بسیاری از موضوع­‌ها، کماکان، در محدوه خط قرمز است. نمونه‌­هایش کم نیست. هنوز نمی‌­شود درباره بعضی از فیلم­سازان و فیلم­‌هایشان به شکل جامع نوشت، نوشتن درباره بعضی موضوع‌ها مثلاً رقص و آواز فیلم­‌ها محدودیت دارد، برای نوشتن درباره جنبه­‌های اروتیک فیلم‌­ها خودسانسوری وجود دارد، جای دور نرویم ما حتی نمی­‌توانیم عکس بسیاری از فیلم‌­ها یا پوستر اکثر قریب به اتفاق فیلم‌­های سال‌­های ماضی را منتشر کنیم.