امسال چند نفر با قرص برنج مسموم شدند؟

همه ساله در کشور تعدادی از افراد به دلیل مسمومیت جان خود را از دست می‌دهند، مسمومیت‌هایی که گاه از سر بی اطلاعی و یا بی توجهی به هشدار‌های ارائه شده در خصوص مصرف برخی دارو‌ها و مواد و یا استفاده نادرست از وسایل گرمایشی اتفاق می‌افتد و تعدادی از هموطنان را به کام مرگ می‌کشاند.

ایلنا: به نقل از اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پزشکی قانونی کشور، تلفات مسمومیت که شامل مواردی همچون مسمومیت با گاز منوکسیدکربن، مسمومیت دارویی و یا مسمومیت با سم (قرص برنج، سیانور، سرب و ...) است، در پنج ماهه نخست سال جاری منجر به مرگ ۹۷۲ نفر شده که بیشترین آن با ۵۶۹ فوتی مربوط به مسمومیت با سم بوده است. آمار تلفات مسمومیت در این مدت نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن ۴.۶ درصد افزایش یافته است.

در این گزارش با ارائه آمارهای سازمان پزشکی قانونی کشور از موارد مسمومیت در پنج ماهه امسال و سال گذشته، نگاهی نیز به برخی پرونده های ارجاعی به آزمایشگاه سم شناسی قانونی خواهیم داشت که نشان می دهد چگونه در برخی موارد کوچک ترین سهل انگاری و غفلت موجب مرگ افراد بر اثر مسمومیت شده است.

بیشترین تلفات مسمومیت، مرگ با قرص برنج

اما مسمومیت با سم از دیگر موارد مرگ های این دسته است که بیشترین حجم تلفات در عنوان مسمومیت ها را نیز در بر می گیرد. در پنج ماهه نخست سال جاری از کل موارد مسمومیت، ۵۶۹ نفر بر اثر مسمومیت با سم (قرص برنج، دفع آفات نباتی، جونده کش ها، سیانور، سرب و ... ) جان باخته اند که بیشترین حجم آن نیز مربوط به مسمومیت با قرص برنج است.

از کل تلفات مسمومیت با سم در پنج ماه امسال، ۳۷۵ نفر مرد و ۱۹۴ نفر زن بودند.

رشد ۳۵ درصدی تلفات قرص برنج در پنج ماه

اما آمار تلفات مسمومیت با قرص برنج که بیشترین میزان تلفات ناشی از سم را در بر می گیرد، در پنج ماهه امسال ۴۲۸ نفر بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۳۵ درصد بیشتر شده است. از این تعداد فوتی قرص برنج، ۲۸۳ نفر مرد و ۱۴۵ نفر زن بودند.

دکتر مریم اخگری رییس گروه کنترل و تضمین کیفیت دفتر امور آزمایشگاهی سازمان پزشکی قانونی کشور، با اشاره به ساختار شیمیایی این سم مهلک گفت: قرص برنج ماده‌ای است که با ساختار شیمیایی فسفید آلومینیوم برای از بین بردن شته داخل برنج به ویژه در استان‌های شمالی کشور استفاده می شود، اما به خاطر خطراتی که این ماده ایجاد می‌کند و نیز مرگ هایی که به دنبال داشته وزارت بهداشت ایران واردات این ماده را ممنوع کرد.

وی افزود: بنابراین فروش و توزیع قرص برنج یعنی فسفید آلومینیوم در کشور ممنوع بوده و آنچه هم اکنون در داروخانه ها به عنوان قرص برنج وجود دارد قرص های سیر فشرده است که هیچ خطری ندارد و به عنوان آفت کش برنج مورد استفاده قرار می گیرد.

به گفته دکتر اخگری قرص برنج (فسفید آلومینیوم) رنگ طوسی مایل به خاکی و اندازه نسبتا بزرگی دارد که حتی مصرف نصف آن در مجاورت اسید معده، گاز بسیار سمی به نام فسفین ایجاد می‌کند که این گاز تنفس سلولی را در بدن مختل کرده و به مرگ فرد می انجامد.

وی با تأکید بر اینکه نباید از فسفید آلومینیوم یا زینک فسفید به عنوان آفت کش برنج و جونده کش استفاده کرد چرا که استنشاق آن هم موجب مرگ می شود، خاطرنشان کرد: در یکی از استان‌های شمالی کشور پرونده ای داشتیم که در یک انبار حجمی از برنج نگه داشته می شد و صاحب آن نیز برای جلوگیری از آفت برنج داخل آن قرص برنج فسفید آلومینیوم قرار داده بود.

ظاهرا این فرد میهمانانی داشته که به دلیل نبود جای کافی در منزل تعدادی از آنان را برای خواب به انبار آورده و آنجا خوابیده بودند اما متاسفانه همه این افراد به دلیل استنشاق گاز متصاعد شده از قرص برنج موجود در انبار دچار مسمومیت شده و جان باختند.

دکتر اخگری ادامه داد: در پرونده ای دیگر نیز در یکی از استان‌های جنوبی کشور فردی برای از بین بردن حشرات خانه اش با این تصور اشتباه که قرص برنج آن ها را نابود می کند، حدود ۷۰ قرص برنج را دور خانه اش چیده بود و به همراه خانواده از خانه خارج شده بود، اما متاسفانه این گاز از طریق دریچه های کولر در ساختمان پخش شده و موجب مسمومیت و مرگ ساکنان آن ساختمان شده بود.

وی یادآور شد: اگر به قرص برنج کوچک ترین رطوبتی برسد گاز فسفین به سرعت از آن متصاعد شده و منجر به مرگ افرادی می شود که این گاز را استنشاق کنند، پس توصیه اکید ما عدم استفاده و نگهداری از قرص برنج (فسفید آلومینیوم) به دلیل خطرات بسیار زیاد آن است.

به هیچ عنوان داروها را از ظرف اصلی خود خارج نکنید

توصیه دیگر اخگری به خانواده ها این است که داروها، شوینده ها، سموم و ... را به هیچ عنوان از ظرف اصلی آن خارج نکنید و به ویژه آنکه در ظرف مربوط به خوراکی مثل آبمیوه و ... نریزید.

وی ضمن اعلام این هشدار، به یکی از پرونده های ارجاعی سازمان اشاره کرد و گفت: در یکی از پرونده ها خانواده‌ای به یکی از شهرهای بزرگ کشور مسافرت کرده و در یک هتل اقامت می کنند، ظاهرا کودک آنان آب خواسته و والدین از پذیرش هتل یک بطری آب معدنی گرفته و به کودکشان می دهند، متاسفانه این کودک بعد از خوردن آب دچار مسمومیت شده و بعد از انتقال به بیمارستان جانش را از دست می دهد.

اخگری افزود: آزمایش ها نشان داد که آنچه به عنوان آب معدنی به این خانواده داده شده بود "ضد یخ" بوده که در بطری آب معدنی نگهداری می شده و کودک هم به دلیل طعم شیرین آن به تصور اینکه شربت می نوشد آن را خورده و دچار مسمومیت شده است. این در حالی است که کارکند پذیرش هتل از وجود ضد یخ در بطری آب معدنی مطلع نبوده و این اتفاق غیرقابل جبران سهوا پیش آمده است.

وی به پرونده دیگری اشاره کرد و گفت: در موردی دیگر مرگ کودکی را داشتیم که به دلیل خوردن شربت متادون جان خود را از دست داده بود. در این پرونده نیز پدر کودک این شربت را برای ترک اعتیاد تهیه کرده و آن را داخل شیشه دلستر ریخته و در یخچال گذاشته بود. متاسفانه کودک به عنوان دلستر آن را نوشیده و فوت کرده بود.

این کارشناس آزمایشگاه تأکید کرد: به هیچ وجه موادی مثل ضد یخ، انواع سموم، شوینده و داروها را از ظرف اصلی خارج نکنید و به ویژه آنکه در ظروف مواد خوراکی نریزید چرا که این کار موارد زیادی از مرگ و مسمومیت را به دنبال داشته است.