چگونه هوشمندانه درس بخوانیم؟

تا به حال شده بخشی از کتاب درسی را بخوانید، ولی فکر کنید چیزی از آن را به یاد نمی‌آورید؟ دوست دارید بدون اینکه خسته شوید، مدت زمان طولانی درس بخوانید؟ دلتان می‌خواهد مطالب کتاب را به شکلی یاد بگیرید که آن را فراموش نکنید؟ احتمالا مانند بیشتر دانش آموزان این سوال برای شما پیش آمده که چگونه هوشمندانه درس بخوانیم. در این مقاله سه روش فوق‌العاده برای یادگیری عمیق درس‌ها بدون نیاز به افزایش زمان مطالعه معرفی می‌کنیم. همراه ما باشید.

۱) پردازش اطلاعات پیشرفته؛ روشی کاربردی برای درس خواندن هوشمندانه

این تکنیک متعلق به آقای جیم کوییک متخصص یادگیری و نویسنده کتاب بی حد و مرز است. تکنیک جیم کوییک با وجود سادگی، بسیار تاثیرگذار بوده و راندمان یادگیری را به شکل چشمگیری تا چهار برابر افزایش می‌دهد. کلید استفاده از تکنیک جیم کوییک، پرسیدن چند سوال از خودتان است. ممکن است کتاب کنکور بخوانید و در پایان چیزی متوجه نشوید. دلیلش آن است که از خودتان سوال نمی‌پرسید. اما وقتی زمان کتاب خواندن از خودتان سوال می‌پرسید، حجم یادگیری تان به شکل عجیبی افزایش پیدا می‌کند.

روش کار در تکنیک یادگیری جیم کوییک بسیار آسان و سرراست است. چند کاغذ روبروی خود قرار داده و آن را به دو قسمت تقسیم کنید. به گفته جیم کوییک باید سه سوال اساسی از خودتان بپرسید:

• چطور می‌توانم از اطلاعات استفاده کنم؟
• چه زمانی باید از اطلاعات استفاده کنم؟
• چرا می‌خواهم اطلاعات را یاد بگیرم؟

سپس باید نکات و اطلاعاتی که برای امتحان نیاز دارید را پیدا کرده و آن‌ها را یادداشت کنید. در ادامه به نحوه کار با این سوالات می‌پردازیم.

سوال اول: چطور می‌توانم از اطلاعات استفاده کنم؟

برخی از کتاب‌ها به وجود معلم نیاز ندارند و دانش‌آموز به صورت خودخوان می‌تواند از آن بهره ببرد. اما اگر بخواهید از آن به بهترین شکل استفاده کنید، باید بدانید چطور از اطلاعات استفاده کنید. این نکته بخصوص در کتاب خودم می‌خوانم که برای ایجاد عادت مطالعه در کودکان طراحی شده، حیاتی است. در اینگونه موارد، سوال اول شما را مجبور می‌کند که آن تکه اطلاعات را به یک تصویر بزرگتر تبدیل کرده و آن را به داده‌های قدیمی وصل کنید. وقتی بدانید می‌خواهید چه استفاده‌ای از این اطلاعات کنید، یادگیری و حفظ مطلب در آینده به مراتب راحت‌تر می‌شود.

سوال دوم: چه زمانی قرار است از اطلاعات استفاده کنم؟

اکثر مواقع دانش آموزان به صورت سطحی درس می‌خوانند. دلیل آن عدم اضطرار برای یادگیری است. مثلا اگر در حال مطالعه کتاب‌های یازدهم تجربی باشند، در اولین برخورد با مطالب به ندرت آن را درک می‌کنند. در واقع می‌توان گفت در اوایل کتاب، ضرورت یادگیری برخی از مطالب را نمی‌دانند. در صورتی‌که این سوال باعث می‌شود که ضرورت یادگیری را بهتر درک کنید و یک حالت اضطرار شبیه به شب امتحان ایجاد می‌کند. با پرسیدن این سوال خودتان را مجبور می‌کنید که دوباره سراغ مطالب بیایید.

سوال سوم: چرا می‌خواهم این قسمت از درس را یاد بگیرم؟

دلیل اصلی برای این پرسش، متقاعد ساختن مغز برای یادگیری است. اینگونه مغز علت یادگیری تکه داده را متوجه شده و آن را به طرز عجیبی در ذهن قرار می‌دهد. از خود بپرسید چرا باید این اطلاعات را یاد بگیرم؟ احتمالا آن داده سوالی امتحانی باشد یا اینکه از استاد شنیده باشید این قسمت مهم است. با ترکیب سه سوال مربوط تکنیک جیم کوییک به شکلی هوشمندانه درس خواهید خواند.

۲) منحنی یادگیری ابینگهاوس؛ اثر طولانی مدت یادگیری به روش دانش‌آموزان باهوش

از منحنی یادگیری ابینگهاوس به عنوان تکرار فاصله‌دار یاد می‌شود. در تکنیک تکرار فاصله‌دار باید اطلاعات را به شکل دوره‌ای تکرار کرد. مثلا الان درس می‌خوانید و شش ساعت بعد دوباره به سراغ آن می‌روید. بعد از ۲۴ ساعت دوباره آن را مرور می‌کنید. در نهایت نیز پس از ۳ و ۷ روز که از زمان درس خواندن گذشت، آن را مرور می‌کنید. هر چه زودتر مطلب را یاد گرفتید، بازه زمانی را طولانی‌تر در نظر بگیرید.

هر زمان که برمی‌گردید و مطالب را مرور می‌کنید، متوجه نکته جالبی می‌شوید. اینکه یادگیری درس به مراتب ساده‌تر از دفعه اول است. منحنی یادگیری ابینگهاوس استرس دانش‌آموزان را به شکل قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌دهد. همچنین یادگیری را به یک فرایند آسان و لذت‌بخش تبدیل می‌کند. ذکر این نکته لازم است که تکنیک تکرار با فاصله به هیچ‌وجه برای شب امتحان کاربردی نیست. حداقل باید ۷ روز قبل از امتحان از آن استفاده کنید.

تکنیک فاینمن؛ همانند یک معلم یاد بگیرید!

وقتی برای امتحان درس می‌خوانید، نکته کلیدی این است که بتوانید موضوع را به خوبی درک کنید. وقتی در درک موضوع ناموفق باشید، یادآوری آن نیز بسیار دشوار خواهد بود. حتی اگر بخشی از اطلاعات را به خاطر داشته باشید، همچنان تاثیری نخواهد داشت. تکنیک فاینمن کمک می‌کند بتوانید خودتان را تست کنید تا متوجه شوید چه زمانی درس را یاد گرفته‌اید. این تکنیک یادگیری بسیار آسان است. کافی است مطلبی را که یاد گرفته‌اید به همکلاسی یا فرد دیگری توضیح دهید.

تکنیک یادگیری فاینمن چهار مرحله دارد. مرحله اول همان درس خواندن است. در مرحله دوم بدون آنکه دفتر یا جزوه را باز کنید، آن را برای شخص دیگری توضیح دهید. در این مرحله ممکن است بخشی را نتوانید به خوبی توضیح دهید. وارد مرحله سوم می‌شوید. در مرحله سوم مشکلات خود را پیدا کرده و دوباره می‌دانید دقیقا باید کجا را مرور کنید. در مرحله چهارم این فرایند را تکرار می‌کنید تا زمانی که موفق شوید. بدین شکل شبیه به معلمی خواهید شد که قادر است به سوالات نیز پاسخ دهد.

خرید بهترین کتاب‌ها برای هوشمندانه درس خواندن از بانک کتاب مارکا

در این مطلب برای پاسخ به سوال چگونه هوشمندانه درس بخوانیم سه تکنیک بی‌نهایت کاربردی معرفی کردیم. تکنیک‌هایی که برای سوالات امتحانی و کنکور شما را از بقیه متمایز می‌کند. برای اینکه این تکنیک‌ها را همین الان آزمایش کنید، به کتاب‌های کمک آموزشی و کنکوری عالی نیاز دارید. خبر خوب اینکه بانک کتاب مارکا امکان خرید آسان و بدون دغدغه کتاب از همه انتشارات معتبر ایران را فراهم ساخته است. برای خرید می‌توانید از طریق شماره ۰۲۱-۶۶۴۰۰۴۰۰ سفارش خود را به صورت تلفنی ثبت کنید.