خشک شدن کوهرنگ بعد از زاینده‌رود!

ایسنا: رییس کرسی یونسکو در بازیافت آب تاکید کرد: ما به جای رفتن به سراغ آب‌های ژرف و منابع آبی جدید که اثرات محیط زیستی زیادی به همراه دارند، بر توسعه فناوری در حوزه آب و ارتقای بهره وری متمرکز شویم.

ایرانیان باستان روز ۱۳ اسفند ماه هر سال را که "نوروز آب‌ها" نامیده می‌شد، به کنار چشمه‌ها و رودها می‌رفتند و با برپایی مراسم خاص این روز را جشن می‌گرفتند.

همچنین در تاریخ باستانی ما روز "نوروز رودها" را داشتیم که مصادف با ۱۹ اسفند بوده که به آن "فروردین روز" گفته می‌شد و در این روز ایرانیان به لایروبی و پاکسازی رودخانه‌ها، کاریزها و چشمه‌ها می‌پرداختند و این جشن همراه با پاشیدن عطر و گلاب به روی و اطراف رودخانه‌ها بوده که این نمایانگر توجه ایرانیان به زیبایی و سلامت محیط زیست است.

اکنون همه این سنت‌های نیکو فراموش شده و در سایه عدم مدیریت منابع آبی، گسترش شهرنشینی و توسعه صنایع با چالش‌های غیر قابل جبرانی دست و پنجه می‌کنیم که در راس آن "تنش آبی" قرار دارد و بر اساس آخرین مطالعات انجام شده در یک بازه ۱۳ ساله در برخی از حوضه‌ها؛ ۴ برابر آبی که وارد دشت شده به طرق مختلف برداشت شده است!

علاوه بر آن ۱۰ استان "مازندران"، "فارس"، "اصفهان"، "خوزستان"، "همدان"، "کرمان"، "سیستان و بلوچستان"، "خراسان‌رضوی"، "هرمزگان" و "یزد" در معرض بیشترین تنش آبی در کشور قرار دارند، ولی اینکه استان مازندران در کنار نام استان‌هایی چون اصفهان، یزد و سیستان و بلوچستان قرار گرفته است، جای تامل دارد.

ولی از همه بدتر،‌ بعد از خشک شدن زاینده‌رود، شاهد بودیم که چشمه "کوهرنگ" که آب شرب ۵ شهر و ۳۴ روستا را تامین می‌کرد، با کاهش شدید آبدهی مواجه شده و تمامی آب آن وارد خط انتقال آب به شهرکرد می‌شود و جریان چشمه به طور کامل خشک شده است؛ کوهرنگ، جایی است در چهارمحال و بختیاری که هم آب معدنی‌ آن معروف است و هم دشت لاله‌های واژگونش در بهار. گفته می‌شود ۱۰ درصد از کل آب‌های کشور از جمله سرچشمه دو رودخانه بزرگ و حیاتی یعنی زاینده‌رود و کارون در این شهرستان از قلل سر به فلک کشیده زردکوه بختیاری سرچشمه می‌گیرند.

دلایل خشک‌شدن این چشمه از کاهش بارندگی آغاز می‌شود و تا تمام شدن یخچال‌های زردکوه و حفر تونل کوهرنگ سه ادامه می‌یابد.

هر چند که کشور با تغییر اقلیم و کاهش بارندگی‌ها مواجه است، ولی به اعتقاد محققان باید با مدیریت منابع آبی و بازچرخانی آن، عبور بی‌خطری از عوارض ناشی از تغییر اقلیمی‌ داشته باشیم، شاید به همین دلیل باشد که مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۲، روز ۲۲ مارس (۲ فروردین ماه) را روز جهانی آب نامگذاری کرده است تا در این روز به جهانیان تاکید شود که منابع آب امانتی در دست ما است که باید به سلامت به نسل آینده تحویل دهیم.

در ایران نیز ما "روز ملی آب" داریم که پس از تاسیس مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران در اتاق بازرگانی، صنایع و معادن کشاورزی ایران در سال ۱۳۹۴، روز ۱۳ اسفند به مناسبت نوروز آب‌ها، در تقویم به نام "روز ملی آب" نامگذاری شد و اکنون ما در فاصله زمانی روز ملی آب و روز جهانی آب جشنواره‌ای را برگزار می‌کنیم تا به مرور آنچه که باید انجام می‌دادیم و غفلت کردیم، بپردازیم.