بدهکارترین کشورهای جهان کدامند؟

روزیاتو: بدهکارترین کشور جهان کدام است؟ ایالات متحده؟ چین؟ ایران؟ ژاپن؟ خب پاسخ دادن به این سوال کمی پیچیده است زیرا بدهکاری  یک کشور و شیوه ارزیابی آن کمی دشوار است.

داخلی یا خارجی بودن بدهی نیز در رتبه بندی و تاثیرگذاری اقتصادی آن اهمیت دارد. کشورهای ثروتمند معمولاً بدهی خارجی بالاتری دارند و از این وام ها برای سرمایه گذاری و بهبود اقتصاد خود استفاده می کنند. به طور کلی بدهی یک کشور را با توجه به نرخ بدهی نسبت به تولید ناخالص داخلی آن کشور محاسبه می کنند و در این روش ژاپن بدهکارترین کشور دنیاست.

ژاپن، سودان و یونان در فهرست بدهکارترین کشورهای جهان بر اساس نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی قرار دارند که بالای ۲۰۰ درصد است و پس از آن ها نوبت به اریتره (۱۷۵ درصد)، کیپ ورد (۱۶۰ درصد) و ایتالیا (۱۵۴ درصد) می رسد که در رتبه های بعدی قرار دارند. برای بسیاری، قرار گرفتن ژاپن در صدر فهرست بدهکارترین کشورهای جهان غیرمنتظره و تعجب برانگیز نیست. در سال ۲۰۱۰، ژاپن به اولین کشوری تبدیل شد که به نسبت ۲۰۰ درصد بدهی نسبت به تولید ناخالص داخلی رسید و این عدد اکنون به ۲۵۷ درصد رسیده است. به منظور تامین شرایط برای گرفتن وام جدید، دولت ژاپن اوراق قرضه صادر می کند که عمدتاً توسط بانک مرکزی این کشور خریداری می شوند. با پایان سال ۲۰۲۰، بانک مرکزی ژاپن ۴۵ درصد از بدهی دولت را به خود اختصاص داده است.

خطر اصلی عدد بالای نرخ بدهی در برابر تولید ناخالص داخلی چیست؟

افزایش سرسام آور در بدهی دولت مایه نگرانی بسیاری از کشورهاست. به طور کلی، هر چه نرخ نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی یک کشور بالاتر باشد، امکان ناتوانی کشور در بازپرداخت بدهی هایش افزایش یافته که می تواند باعث وحشت و نابسامانی مالی در بازارهای آن کشور شود. بانک جهانی در تحقیقی نشان داده است که کشورهایی که نرخ بدهی نسبت به تولید ناخالص داخلی آن ها بیش از ۷۷ درصد برای مدت طولانی باشند با کاهش رشد اقتصادی مواجه خواهند شد. شیوع ویروس کرونا نیز باعث شده بدهی بسیاری از کشورها بیشتر شود و دستکم ۱۰۰ کشور در جهان بزودی مجبور خواهند شد هزینه های خود در بخش سلامت، آموزش و امنیت اجتماعی را کاهش دهند.

۳۰ کشور در کشورهای در حال توسعه نیز در شرایط تنش بدهی بالایی قرار دارند و این یعنی که در پرداخت بدهی های خود با مشکلات عمده ای مواجه هستند. بحران بدهی کشورهای فقیر یا با درآمد متوسط را نسبت به کشورهای ثروتمند بیشتر تحت تاثیر قرار می دهد. کشورهای ثروتمند با قرض گرفتن قصد استفاده از آن ها در قالب بسته های محرک اقتصادی را دارند در حالی که کشورهای کم درآمدتر نمی توانند چنین کمک های مالی را دریافت کنند که باعث نابرابری بیشتر در سطح بین المللی می شود.

بدهی جهانی در پایان سال ۲۰۲۰ به رقم بی سابقه ۲۲۶ تریلیون دلار رسیده است که بالاترین میزان افزایش در طول یک سال از زمان جنگ جهانی دوم را نشان می دهد. وام های دولتی بیش از نیمی از این ۲۸ تریلیون دلار قرض سالانه را به خود اختصاص داده است که باعث شده نرخ بدهی عمومی در سطح بین المللی به رکورد ۹۹ درصد نسبت به تولید ناخالصی داخلی برسد.

از نظر عدد کلی و بدون در نظر گرفتن نرخ نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی، ایالات متحده بدهکارترین کشور جهان است در حالی که با در نظر گرفتن این نرخ، ایالات متحده با نرخ ۱۳۳ درصد در رتبه های ۱۰ تا ۲۰ این فهرست قرار می گیرد. رقم بدهی خارجی دولت ایالات متحده در حال حاضر ۳۰.۴ تریلیون دلار است در حالی که چین به عنوان دومین کشور بدهکار، بیش از ۱۳ تریلیون دلار بدهی خارجی دارد. بریتانیا، فرانسه، آلمان، ژاپن، ایتالیا، اسپانیا، کانادا و استرالیا نیز در رتبه های سوم تا دهم در زمینه بیشترین میزان بدهی خارجی قرار دارند. در زمینه بدهی خارجی آخرین آمار ایران مربوط به سال ۲۰۱۶ است که ایران را با ۷.۱۲ میلیارد دلار بدهی خارجی در رتبه ۱۱۹ قرار می دهد که یکی از کشورهای با کمترین بدهکاران به منابع مالی خارجی در جهان است.