آرامگاه پزشک فرانسوی دربار قاجار در محله دولاب

همشهری آنلاین: لویی آندره ارنست کلوکه، پزشک فرانسوی ساکن ایران در دوره قاجار در دوره حکومت محمدشاه و ناصرالدین‌شاه بود. وی همچنین از سال ۱۸۴۶ تا ۱۸۵۵ به عنوان سفیر فرانسه در تهران خدمت کرد.

اگر اهل تهرانگردی باشید می‌دانید که در این استان نیز دیدنی‌های تاریخی و طبیعی بسیاری وجود دارد. یکی از این جاهای تاریخی گورستان لهستانی‌ها در محله دولاب در جنوب شهر تهران است. اما در این گورستان فقط مدفن۱۸۹۲ شهروند لهستانی قرار ندارد. در گورستان محله دولاب تهران شخصیت‌های تاریخی بسیار مدفون هستند که بسیاری از آنها در دوره تاریخی خود شناخته شده بودند. یکی از آنها دکتر لویی ارنست کلوکه بود که در زیر داستان زندگی وی را می‌خوانید.

محمدشاه قاجار زمانی که مبتلا به بیماری نقرس بود، وزیر امور خارجه فرانسه دکتر لویی آندره ارنست کلوکه را به عنوان پزشک به ایران معرفی کرد. اما از کلوکه خواسته شد تا به غیر از طبابت برای استحکام و ازدیاد قدرت فرانسه در ایران نیز تلاش کند. دکتر کلوکه فرانسوی در محرم ۱۲۶۲قمری از راه قسطنطنیه به تهران رسید و موفق شد محمد شاه را درمان کند. او که به‌عنوان سفیر دربار منصوب و به پزشک شخصی شاه تبدیل شد، تا زمان فوت محمدشاه قاجار نیز مدام بر بالینش حاضر بود.

همچنین هنگامی که کلوکه وارد ایران شد، همزمان با شیوع بیماری وبا در تهران بود. وی برای درمان بیماران مبتلا به وبا و راه‌های جلوگیری از آن تلاش بسیار کرد. او بک برنامه پژوهشی در مورد وبا را در ایران انجام داد و خود نیز شاهد دو همه‌گیری وبا در در سال‌های ۱۲۶۲ و ۱۲۶۹ در ایران بود. کلوکه یکی از دختران شاه و ملک جهان خانم مهدعلیا، همسر محمدشاه و مادر ناصرالدین میرزا ولیعهد را نیز در هنگام بیماری درمان کرد. به همین دلیل موفق به دریافت تصویر مزین به الماس ناصرالدین میرزا شد.

پس از درگذشت محمدشاه قاجار، دکتر کلوکه پزشک ویژه ناصرالدین شاه قاجار شد. اما آنچه به شهرت بیشتر او دامن زد، بیرون آوردن گلوله از بدن ناصرالدین شاه بود. در سال ۱۲۶۸ هنگامی که ناصرالدین شاه از کاخ ییلاقی نیاوران عازم شکار بود، گروهی از بابیان در فاصله کوتاهی از کاخ به شاه حمله کردند. سه نفر از آنها سه تیر شلیک کردند که تیر دوم شاه را مجروح کرد. این سوقصد نافرجام ماند و ناصرالدین شاه فقط زخمی شد.

دکتر کلوکه پزشکی بود که در سوءقصد بابیان به ناصرالدین شاه گلوله‌ای را که شاه را زخمی کرده بود از بدن وی بیرون آورد. بعد از این حادثه بسیاری از پیروان باب دستگیر شدند، برای همین از کلوکه دعوت کردند تا با شرکت در اعدام‌ آنها وفاداری خود را نشان دهد. اما وی در هیچ اعدامی شرکت نکرد، زیرا معتقد بود که این کار سوگندنامه بقراط را نقض می‌کند.

دکتر ارنست کلوکه در درسال ۱۲۷۱ با دختر سلیمان خان سهام‌الدوله و خواهر جهانگیرخان سرتیپ، وزیر صنایع و قورخانه ناصرالدین شاه که از ارامنه بودند ازدواج کرد و دو ماه بعد در محرم ۱۲۷۲ بر اثر نوشیدن یک لیوان تنطورکانتارید که به اشتباه توسط مستخدمش به وی داده شد بعد از ده روز درگذشت.

مدفن دکتر لویی آندره ارنست کلوکه در آرامستان دولاب در تهران قرار دارد.