زمینهچینی مشکوک و مذبوحانه چند نفر برای بمباران تهران؟
آیا واقعاً عدهای در حال زمینهسازی ذهنی برای القای تصویری از «تهرانِ از پیش ویران» هستند، یا همه اینها چیزی جز تجربههای شخصی و برداشتهای متفاوت از یک کلانشهر نیست؟ قضاوت نهایی را باید به مخاطبان سپرد.
برترینها: بحث درباره چهره امروز تهران، این روزها با یک رشتهتوییت در شبکه اجتماعی ایکس دوباره داغ شده است؛ بحثی که از تجربه افرادی آغاز شد که پس از سالها به ایران برگشتهاند و از اولین برداشت خود از پایتخت نوشتهاند.

«تهران خرابه شده؟»؛ روایتی که با یک توییت شروع شد
کاربری به نام مدی نوشت که از همان لحظه ورود به ایران، اولین چیزی که به چشمش آمده، فرسودگی تهران بوده است؛ از آسفالتهای آسیبدیده و داغون و روشنایی کم خیابانها گرفته تا فضای تاریک فرودگاه. او در پایان نوشته بود: «تهران واقعا خرابه شده.»
پس از این توییت، کاربران دیگری نیز تجربههای مشابه خود را مطرح کردند.
کاربری با نام ذلیل مرده نوشت: من پارسال بعد از شش سال رفتم ایران، بعدش به هر کی میگفتم تهران شبیه یه خرابهاس باور نمیکردن. نه فقط پایین شهر همون بالاهاشم، از در و دیوار و آدما فرسودگی میبارید، جنس لباسا تو ذوق میزد، همه چیز کدره و ...
علیرضا نیز تجربه دوستش را روایت کرد؛ دیروز با یکی از دوستام که هفته پیش بعد از ۱۷ سال که ایرانو ندیده بود، برگشته ایران صحبت کردم! میگفت علیرضا باورت نمیشه چه خرابهاییه تهران! میگفت گول اون ۴تا عکس کافه و مرکز خرید از الهیه و فرشته رو نخوریا…اینجا اولین چیزی که به چشمت میاد فرسودگیه! همه چیز فرسوده و زشته!
همین روایتها باعث شد بحث گستردهای شکل بگیرد. عیسی محمدی در واکنش به توییت علیرضا نوشت: ما ادعایی درباره خودمون و درباره تهران نداریم، ولی خب این خزعبلاتی هم که میگی درست نیست
در شرق و غرب و شمال و حتی جنوب و مرکز تهران جاهای مختلفی هستند که میشه رفت و دید و شیک و مدرن و زیبا هستند. البته جاهای کهنه هم داره جاهای بی ریخت و عقب مانده هم داره...فلذا کمتر تفت بده...
اما علیرضا در پاسخ، واکنشی تند نشان داد و مدعی شد بخشی از جامعه به شرایط موجود عادت کرده و به همین دلیل دیگر تفاوتها را احساس نمیکند. او نوشت: متاسفانه به بدبختی و فلاکت و چرک بودن و مثه سگ زندگی کردن عادت کردید و کاریش هم نمیشه کرد! انقدر بهتون بیاحترامی کردن، دنیای دیگهای رو نمیتونید تصور کنید!

در ادامه، مون هم نوشت: بیش از ۱۰ سال است به ایران نیامده اما یکی از دوستان نزدیکش که اخیراً سفر کرده، از وضعیت شهر و بهویژه خودروهای فرسوده ابراز تعجب کرده است.
در میان این روایتها، توییت لوکی لوک بیش از همه مورد توجه قرار گرفت. او نوشت: من بعد هشت سال رفتم تهران ... من عاشق تهران بودم و حال کسی رو داشتم که عشقش از بین رفته از بیماری و درد ... تهران به معنی واقعی پیر شده بود به نظرم خسته و مریض..پر از افغانی... روی شهر گرد بیماری پاشیدن همه چی خاکستریه چهره شهر کاملا تغییر کرده مثلا من عاشق میرداماد و میدون محسنی بودم، شوکه شده بودم از حجم راننده تاکسیای شهرستانی که دورشو گرفته بودن مغازه هاش اکثرا تعطیل شده و شبیه میدونای درب و داغون قدیم بود، کلا تهران شبیه شهریه که بهش تجاوز کردن و کسایی که اومدن هم هیچ حس تعلقی بهش ندارن کاملا کثیف و خاکستری ....خیلی تلخ بود.
واکنشها؛ از «خط تبلیغاتی» تا بحث توسعه متوقفشده
رشتهتوییتهای بالا با واکنشهای فراوانی روبهرو شد؛ اما یکی از متفاوتترین پاسخها را آقازاده، روزنامهنگار، منتشر کرد. «خط تبلیغاتی فرسوده شدن تهران از قول ناشناسانی به ظاهر مهاجر که برای مدتی در تهران بوده اند یک دروغ آشکار و برای بهره برداری سیاسی برای توجیه آغاز جنگ انجام می شود، تهران در بخشی هایی به شدت لاکچری و شیک است و نشانه شکاف طبقاتی،مناطق فقیر فرسوده را این جنگ طلبان هرگز نمیشناسند.»
او معتقد است روایتهایی که این روزها با عنوان «تهران فرسوده شده» منتشر میشوند، صرفاً بیان تجربه شخصی نیستند و میتوانند بخشی از یک «خط تبلیغاتی» باشند؛ روایتی که به گفته او تلاش میکند تصویری کاملاً ویران از پایتخت ارائه دهد و از آن بهرهبرداری سیاسی کند.
آقازاده در توییت دیگری نیز نوشت: تهران یک کلانشهر چندوجهی است؛ شهری که شرایط شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز آن یکسان نیست. او به توسعه کمربند سبز، پارکهای جنگلی و پروژههای شهری اشاره کرد و مدعی شد در کنار مشکلات، روندهای توسعهای نیز همچنان ادامه دارد.
این نگاه البته مخالفان زیادی داشت.
رضا در پاسخ نوشت: این چه حرف زشتیه به ملت برچسب میزنی! توسعه در ایران مدتهاست متوقف شده و با گذر زمان داره خودش رو تو شهرهای بزرگ ایران نشون میده. یه نشونه واضحش خودروهای فرسوده و قدیمیه.
فنچی نیز موضعی میانه گرفت. او نوشت: تهران فرسوده نیست ولی رشد اون بشدت کند و در برخی مناطق کاملا متوقف شده. سالهاست فضای سبزی ایجاد نشده. ساخت و ساز بخاطر مشکلات اقتصادی دیگه به صرفه نیست. فضای شهر هم بشدت غم زده است، رگه های فقر حتی در محلات اعیان نشین هم پیداست جه برسه به جنوب شهر ولی شهر هچنان زنده و تمیز است.
کاربری با نام شرقی غربی نیز به آقازاده ایراد گرفت و پرسید بر چه اساسی مجموعهای از توییتهای کاربران را «خط تبلیغاتی» مینامد. او معتقد بود تصاویر دستفروشان، بساطهای خیابانی و بسیاری از مشکلات شهری برای همه قابل مشاهده است و نمیتوان صرفاً با نسبت دادن انگیزه سیاسی، این روایتها را کنار گذاشت.
در میان واکنشها، توییت مازیار هم بازتاب زیادی پیدا کرد؛ اما نه به خاطر قضاوت درباره تهران، بلکه به دلیل زاویه نگاهش. او نوشت: یک جنبه دیگر که ذهن ترسیدهم به آن سو هم میرود اینکه ماموریت این اکانتها این است که فردای کلنگی شدن احتمالی زیرساختهای کشورمان (که دور باد یا مرده باشم و نبینم) بگویند کشور ویرانه بود برق و آب و گاز هم عمدتا و بسیار قطع بود. برای ثبت و رجوع از آینده.
این نگاه در واقع کمتر درباره ظاهر امروز تهران بود و بیشتر به دغدغه ثبت واقعیتهای امروز برای قضاوت نسلهای آینده اشاره داشت.

«اروپا را دیدهاید؟»؛ ضدروایت کسانی که تجربه مهاجرت دارند
در مقابل این موج، گروه دیگری از کاربران که سالها در خارج از کشور زندگی کردهاند، روایت کاملاً متفاوتی ارائه دادند.
سامی که میگوید در کانادا زندگی میکند، نوشت: آقا گوش ندیدن به اراجیف اونا، شک نکنین که همه شون دروغ میگن.
در کانادا زندگی میکنم که به اصطلاح از کشورهای ثروتمند دنیاست. اما بزرگترین شهر این کشور یعنی توونتو فقط دوتا خط مترو داره. 30 ساله که کارمیکنند تا خط جدید بسازند.
حمیدرضا شاهمیری نیز خطاب به نویسندگان آن توییتها نوشت: بهش بگو غلط کرده، اگه واقعا چهارتا پایتخت اروپایی رو دیده باشه هیچوقت همچین مزخرفی نمیگه، من جایی زندگی میکنم که از هر طرف ۱۰۰ کیلومتر برونم توی یک کشور اروپایی هستم همشون درب و داغونن، بهش بگو یکسر بره پاریس یا تو اتوبان مثلا ناپولی ایتالیا رانندگی کنه تا بفهمه تهران و کل ایران یعنی چی...
وحید که میگوید بیش از سه دهه در کانادا زندگی کرده، نوشت: دوستت غلط کرده با تو من ۳۲ سال کانادا هستم اینبار که رفتم دی ماه سال پیش ۳ تا کشور در عین واحد رفتم ترکیه مصر ایران، ایران پیشرفت کرده بود زیبا اتوبانها، پلها، تونل ها مرکزهای خرید ادم از زیباییهای شوکه میشد در عوض ترکیه دزد خونه و مصر گداخانه، ایران در حد کشورهای جهان اول.
در نهایت الی که مدعی است سالی چند بار به ایران سفر میکند، روایت «شهر مخروبه» را رد کرد. او نوشت تهران با وجود ترافیک و شلوغی، شهری پرجنبوجوش است و از شمال تا جنوب آن را بارها دیده است. به اعتقاد او، تهران هر سال گستردهتر میشود و شبکه بزرگراهها، مترو، تاکسی و فعالیت روزمره شهر، با تصویری که برخی از آن ارائه میکنند فاصله دارد.
بحث این روزها دیگر فقط درباره آسفالتهای ترکخورده، ساختمانهای قدیمی یا خودروهای فرسوده نیست؛ حالا پای «روایت تهران» در میان است. آیا این حجم از توییتها و روایتهای مشابه، صرفاً تجربه واقعی افرادی است که پس از سالها به ایران برگشتهاند، یا تکرار یک تصویر مشخص از پایتخت، آن هم در شرایط حساس منطقه، بخشی از یک جنگ روایتهاست؟
آیا واقعاً عدهای در حال زمینهسازی ذهنی برای القای تصویری از «تهرانِ از پیش ویران» هستند تا در صورت وقوع هر اتفاقی، چنین وانمود شود که پایتخت پیش از آن هم شهری فرسوده و ازکارافتاده بوده است؟ یا همه این روایتها چیزی جز تجربههای شخصی، برداشتهای متفاوت و قضاوتهای فردی از یک کلانشهر پرتناقض نیست؟ پاسخ قطعی برای این سؤال وجود ندارد، اما یک نکته روشن است؛ جنگ امروز فقط در میدانهای نظامی نیست، بلکه در میدان روایتها و تصویرسازیهای ذهنی نیز جریان دارد و همین موضوع، حساسیت چنین روایتهایی را دوچندان میکند.
ارسال نظر