دری: بلوا درباره «هفت سنگ» جایز نیست

خبرگزاری ایسنا: ضیاء‌الدین دری، کارگردان سریال‌های تاریخی ایرانی درباره حاشیه‌های پیش آمده برای مجموعه تلویزیونی "هفت سنگ" و آنچه کپی‌بداری از سریالی خارجی "خانواده مدرن" عنوان می‌شود، اظهار نظر کرد.

کارگردان سریال "کلاه پهلوی" درباره نحوه استفاده از اقتباس در سریال "هفت سنگ" گفت: اقتباس یک روال مرسوم وعادت عمومی در سینما و تلویزیون سراسر جهان است و منحصر و محدود به ایران هم نیست. اتفاقا به نظر من ایران خیلی کم و با تأخیر در این جریان حضور دارد. زیرا در ایران برای فیلمسازی با یکسری خط قرمز مواجه هستیم؛ بنابراین برداشت از آثار خارجی باید با در نظر گرفتن آن‌ها صورت گیرد. از این رو نویسندگان ایرانی معمولا تلاش می‌کنند تا با بهره‌گیری از منابع ایرانی و با الهام از جامعه خود فیلمنامه بنویسند و تا آنجا که می توانند درام ایرانی خلق کنند. چراکه وقتی قصد آداپته کردن یا تطبیق دادن یک اثر ایرانی با کاری خارجی را دارند، باید بسیاری از بخش های آن را حذف کنند یا تغییر دهند؛ بنابراین اساسا اثر دیگری خلق می‌شود و معمولا از اقتباس کردن پشیمان می‌شوند. در نتیجه اصل تبدیل فرهنگی و متناسب کردن یک اثر خارجی با شرایط جامعه خود بد به هیچ وجه مذموم نیست.

وی ادامه داد: اگرچه تلویزیون ما به صورت خصوصی اداره نمی‌شود، اما به هر حال دارای چند شبکه اصلی هستیم که با هم رقابت سالمی دارند و هدفشان جذب و تامین سلیقه مخاطب ایرانی است؛ بنابراین اگر سریالی خارجی ساخته شود که از قالبی جذاب برخوردار باشد، چه اشکالی دارد که الگوی آن در ایران هم مورد استفاده قرار بگیرد؟ مثل کشور هندوستان که با وجود این که اکنون بر استقلال خود به دلیل سال‌ها مستعمره بودن در گذشته حساس است، یکی از کشورهایی است که اقتباس در سینمای آن امری رایج است. در حالی که در بحث صنعت سینما یکی از بهترین و بزرگترین کشورهاست اما شیوه اقتباس در این کشور هندی‌ها را به این موفقیت رسانده است. آن‌ها طی سال ها بهترین فیلم های هالیوودی را خریداری می کردند اما به نمایش عموم نمی گذاشتند. آثار به دقت بررسی و بعد با بومی کردنشان فیلم هندی تولید می‌شد و بعد از آن فیلم هالیوودی را نمایش می‌دادند؛ یعنی درست زمانی که دیگر مردم نسخه هندی را دیده بودند و رغبتی به تماشای نسخه هالیوودی کار نشان نمی دادند. این برای کشوری که روزی سه فیلم سینمایی در آن تولید می شود، امری عادی است.

کارگردان "کیف انگلیسی" با اشاره به ریشه دار بودن جریان اقتباس در ایران بیان کرد: اقتباس در ایران هم ریشه دارد اما در گذشته به دلیل عدم دسترسی عموم مردم به اینترنت، ماهواره و محدود بودن تعداد رسانه ها کمتر کسی متوجه اقتباس در یک کار تلویزیونی یا سینمایی می شد. اما امروزه دسترسی به اینترنت راحت است و منابع خبری مختلفی فعالیت می کنند و مردم راحت تر در جریان اقتباس یک کار قرار می گیرند. عده ای هم این میان به دنبال مچ‌گیری هستند. متاسفانه نمایندگان مجلس بدون اطلاع فرهنگی تصور می کنند چون کار ایرانی از یک سریال آمریکایی برداشت شده بنابراین بسیار بد است. در حالی که باید هر دو اثر بررسی و کنار هم قرار داده شوند و تحلیل شود که آیا اثر ایرانی ویژگی‌های خاص یک کار ایرانی را دارد یا نه و بعد درباره آن قضاوت کرد.

دری به بیان این که "هفت سنگ" بر موضوع سبک زندگی تاکید و توجه دارد، افزود: مقام معظم رهبری در بیانات خود بارها به موضوع سبک زندگی اسلامی اشاره و بر آن تاکیده کرده اند. اتفاقا من معتقدم سریال هفت سنگ هم همین موضوع را در دستور کار خود قرار داده است و از این جهت کار موفقی است. تاکنون پرمخاطب بوده و سازندگان آن توانسته‌اند نمونه ایرانی "خانواده مدرن" را به تصویر بکشند. همانطور که از اسم سریال خانواده مدرن برمی آید این اثر درباره جریان زندگی مدرن است. حال اگر این قالب مبنایی برای به تصویر کشیدن سبک زندگی ایرانی قرار گرفته باشد باید آن را موفق دانست و سازندگانش را هم تشویق کرد. اتفاقا این یک نوع پاتکس و مقابله با جریان فرهنگی آمریکایی است. به نظر من این که بخواهیم هفت سنگ را یک کپی برداری از سریال آمریکایی بدانیم برخورد سیاسی عجولانه ای و دیدگاه بدون پشتوانه تحقیق داشته ایم. این نگاه به نظر من بسیار متحجرانه و نشانه عقب ماندگی فرهنگی است.

وی اضافه کرد: در سراسر دنیا و از جمله ایران فیلم های خوبی ساخته شده است که بارها ایده آن در کارهای غربی هم مورد استفاده قرار گرفته. بارها دیده‌ایم که یک اثر خوب در ایران ساخته شده و چندان هم از آن استقبال صورت نگرفته است. اما همین کار با شرکت در جشنواره های خارجی درخشیده است و بعد از آن فیلمسازان خارجی ایده کار را الگوبرداری کرده اند و با کم و زیاد کردن یا تغییر بخش هایی از آن محصولی پرفروش ساخته اند و هیچ اتفاقی هم نیافتاده است و هیچ انگی هم به آنان زده نشده است. اقتباس نوعی مبادله فرهنگی است. در ایران هم مثل بسیاری از کشورهای جهات رخ می دهد. اگرچه گاهی نمی توان آن را تراز یک حساب کرد اما مگر ما چند ایده در داخل داریم که بخواهیم همواره از آن ها استفاده کنیم. اگر این طور باشد که فیلم وسریال های ما از سالی ۱۵ بیشتر نمی شود. باید بدانیم که ایده‌های بکر محدودند. همین می شود که بسیاری از کارها از هم الهام می گیرند؛ بنابراین بلوایی که درباره سریال هفت سنگ راه افتاده است، جایز نیست.