یکی از زیباترین نظریه‌هایی که بشر ابداع کرده است

ایسنا: آنتون زیلینگر، یکی از برندگان نوبل فیزیک ۲۰۲۲ از علاقه خود به ظرافت و سادگی مکانیک کوانتوم سخن گفت و تصریح کرد: با نمادهای بسیار کم، شما می‌توانید موارد زیادی از کوچک‌ترین ذرات کوانتومی گرفته تا مبداء جهان را توضیح دهید.

 آنتون زیلینگر استاد فیزیک ۷۷ ساله دانشگاه وین و یکی از سه برنده جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۲، در مورد حالت‌های کوانتومی درهم‌تنیده تحقیق کرده است. گروه پژوهشی وی، پدیده‌ای به نام "تِله‌پورت کوانتومی" را نشان داده است که امکان جابجایی حالت کوانتومی از یک ذره به ذره دیگر را در فاصله‌ای دور فراهم می‌کند.

آنتون زیلینگر، در مصاحبه‌ای تلفنی با آدام اسمیت، مدیر رسانه‌ای آکادمی نوبل، از سال‌ها تلاش و پژوهش در این عرصه گفت:

آدام اسمیت: می‌توانم با آنتون زیلینگر صحبت کنم؟

آنتون زیلینگر: بله، خودم هستم.

آدام: سلام. من آدام اسمیت از وب‌سایت جایزه نوبل هستم.

آنتون: یک لحظه لطفا.

آنتون: (پس از لحظاتی انتظار) سلام.

آدام: همانطور که می‌دانید، ما سنتی داریم که طی آن مصاحبه‌های تلفنی بسیار کوتاه با برندگان جدید نوبل انجام می‌دهیم.

آنتون: بله، قطعاً، در واقع دیروز مصاحبه‌ای را که با سوانت پابو (برنده نوبل پزشکی ۲۰۲۲) انجام دادید، دیدم، او را به خوبی می‌شناسم.

آدام: خب، پس شما احتمالا می‌دانید که چه سؤالاتی ممکن است از شما بپرسم.

آنتون با خنده می‌گوید: درست است.

آدام: چگونه این خبر را شنیدید؟

آنتون: درست زمانی که... دبیرکل با من تماس گرفت، بله.

آنتون: ساعت ۱۱ بود. من در خانه نشسته بودم و روی مقاله‌هایی کار می‌کردم و با من تماس گرفته شد.

آدام: اولین واکنش یا اقدام شما پس از شنیدن این خبر چه بود؟

آنتون: زبانم بند آمده بود! هنوز هم در بهت هستم، هنوز هم به نوعی... نمی‌دانم چه بگویم. منظورم این است که این یک تقدیر فوق العاده است. باید بگویم که این قدردانی بزرگ برای همه افرادی است که با آنها کار کردم. می‌دانید، از استادم هلموت راخ، که کار پایه‌گذاری آن را در اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ در وین آغاز کرد، و این واقعاً یک کنجکاوی دلگرم کننده برای من بود. همچنین باید به ۱۵۰ یا حتی بیشتر دانشجویی اشاره کنم که تا به حال با من کار کرده‌اند. من قدردان همه هستم.  

آدام: به موارد خوبی اشاره کردید، زیرا علم یک موضوع بسیار اجتماعی است، و فکر می‌کنم این یکی از دلایل کلیدی است که به خاطر آن شما دهه‌ها را صرف این کار کرده‌اید. این یک فعالیت دوست‌داشتنی با همه‌ افراد فوق‌العاده‌ای است که شما با آن‌ها کار کردید.  

آنتون: کار کردن و دیدن هیجان در چشمان جوانان وقتی متوجه می‌شوند که روی چه چیزهای جالبی کار می‌کنیم، لذت‌بخش است و برای خودم فقط کنجکاوی بود. همیشه کنجکاوی بود و هنوز هم کنجکاوی هست. زندگی کوتاه است و من هنوز هم کنجکاو هستم که ببینم در آینده نزدیک یا در آینده تا زمانی که من زنده هستم، چه اتفاقاتی رخ می‌دهد.

آدام: درک این مفاهیم بسیار سخت است. منظورم این است که برای مردم عادی، مکانیک کوانتوم دنیایی مرموز است. اما این دنیایی است که آنقدر قوی بوده که در برابر هر چالشی ایستادگی کرده است. کاملاً قابل توجه است، موافقید؟

آنتون: دو چیز در مورد فیزیک کوانتوم قابل توجه است. یکی این که در برابر تمام چالش‌های تجربی کاملاً مستحکم باقی مانده است و دیگری آنکه پیش‌بینی‌هایی که این نظریه برای آزمایش‌ها انجام می‌دهد، با دقت باورنکردنی و حتی به روش‌های غیرمنطقی تأیید می‌شوند. از طرف دیگر، این نظریه از نظر ریاضی نیز فوق‌العاده زیبا است. این یکی از … احتمالاً یکی از زیباترین نظریه‌هایی است که بشر تاکنون ابداع کرده است و این دو ویژگی بسیار مهم هستند. من سعی می‌کنم این را به عموم مردم منتقل کنم، بنابراین می‌خواهم در این مورد با افراد عادی که هیچ پیش‌زمینه‌ای ندارند صحبت کنم. من احساس می‌کنم که مردم قدر آن را خواهند دانست.

آدام: واقعاً دلپذیر است که درباره لذتی که از زیبایی یک فرمول ریاضی به دست می‌آید، می‌شنوم؛ حتی اگر اکثر ما نتوانیم آن زیبایی را ببینیم، اما اینکه تفسیر شود، بسیار خاص است.

آنتون: بله زیبا است، نمی‌دانم زیبایی ریاضی را چگونه تعریف کنم، اما احتمالاً با نمادهای بسیار کم، نمادهای بسیار کمی که به نوعی متقارن مرتب شده‌اند، می‌توانید موارد زیادی را توضیح دهید. از مواردی  از کوچکترین ذرات کوانتومی گرفته تا مبدأ جهان و این زیباست این شگفت انگیز است. از نظر اساس مکانیک کوانتومی چیز پیچیده‌ای نیست.

آدام: نمی‌توانم از پدیده دورنوردی (تله‌پورتیشن) نپرسم، زیرا آنها در بیانیه مطبوعاتی به آن اشاره می‌کنند و فکر می‌کنم مردم از شنیدن این کلمه بسیار هیجان‌زده خواهند شد. من که هیجان‌زده هستم.

آنتون: همه ما از تله‌پورتیشن از سری فیلم‌های استارترک (StarTrek) و غیره اطلاعاتی داریم، که طی آن فردی از جایی به جای دیگر منتقل می‌شود. انتقال از راه دور در فیزیک کوانتوم تا حدودی متفاوت است. در این مورد، اطلاعات منتقل می‌شود و بازسازی این ماده جدید، یعنی اطلاعات در واقع همه‌چیز را معنا می‌کند. برای مثال بدن شما با اطلاعات و نحوه چیدمان اتم‌ها تعریف می‌شود. بنابراین مواد مهم نیستند، اطلاعات مهم هستند و با استفاده از این درهم تنیدگی کوانتومی می‌توان اطلاعات را از یک جسم به جسم دیگر بدون دانستن اطلاعات انتقال داد. این در واقع بسیار جذاب و جالب و فوق‌العاده زیباست.

آدام: هم زیبا به نظر می‌رسد و هم به طور بالقوه‌ای فوق العاده مفید در آینده.

آنتون: خب نکته اینجاست که این اساس برقراری ارتباط در رایانه‌های کوانتومی در آینده است. آنها می‌توانند اطلاعات را از یک رایانه کوانتومی به رایانه دیگر ارسال کنند.

آدام: درهای جهان شگفت انگیزی در حال گشوده شدن است. صحبت کردن با شما بسیار لذت بخش بود. ما مشتاقانه منتظر دیدار شما در استکهلم در ماه دسامبر هستیم.

آنتون: بله، بله، متشکرم.