عملیات ویژه در مقبره کوروش پس از ۶۰سال

ایلنا: مدیر پایگاه میراث جهانی پاسارگاد از فعال شدن ۱۰ کارگاه مرمتی و حفاظتی در این مجموعه خبر داد و گفت: کارگاه استحکام بخشی و نجات بخشی بدنه ماسه سنگی تل تخت بعد از ۶۰ سال دایر شد و درحال انجام است.

 افشین ابراهیمی (مدیر پایگاه میراث جهانی پاسارگاد) با اشاره به آنکه در حال حاضر ۱۰ کارگاه مرمتی و حفاظتی در این مجموعه فعال است، گفت: در حال حاضر علاوه بر کارهای حفاظتی و مرمتی روزمره که در این مجموعه جریان دارد، از اوایل مردادماه سال جاری چندین کارگاه حفاظتی و مرمتی را در بخش‌های مختلف پایگاه فعال کرده‌ایم که بیشتر آن‌ها تا پایان پاییز ادامه خواهند داشت. در این میان تکمیل ساختمان جدید پایگاه میراث جهانی پاسارگاد با چهار فضای پژوهشی آغاز شده و تا پایان پاییز به طول می‌انجامد. همچنین مرحله دوم عملیات ساماندهی و مناسب‌سازی محور اصلی گردشگری مجموعه را شروع کرده‌ایم و مرمت و بازسازی ساختمان الحاقی کاروانسرای مظفری و تغییر کاربری آن به فضای معرفی و آموزشی را در دست داریم. خواناسازی پلان‌های معماری و کف‌سازی کاروانسرای مظفری نیز از ابتدای سال شروع و تا پایان سال ادامه خواهد داشت. کاروانسرای مظفری در فاصله ۱۴۰ متری ضلع شمال شرقی آرامگاه کوروش واقع شده و مشتمل است بر حیاطی به مساحت ۲۰۸ متر مربع با ایوانی به پهنای ۳۰/۳ متر که حجره‌های متعدد کوچک و بزرگی در پشت آن قرار دارد. این بنا در زمان حکمرانی اتابکان در فارس، به دستور شاه شجاع مظفری برای رفاه حال زائران از مشهد مرغاب ساخته شد. سنگ‌های سفید رنگ بنا که از کاخ‌های هخامنشی جدا شده و به این مکان منتقل شده‌اند، در بعضی قسمت‌ها به صورت خشکه چین و در جاهایی با ملات آهکی (آمیخته با مقداری گچ) به کار برده شده‌اند. 

او ادامه داد: استحکام بخشی و نجات بخشی بدنه ماسه سنگی تل تخت بعد از ۶۰ سال درحال انجام است. درواقع این نخستین کارگاه مرمتی این بخش بعد از ۶۰ سال است. فعالیت این کارگاه از اول مردادماه شروع شده و تا آخر پاییز ادامه خواهد داشت. تل تخت که تخت مادرسلیمان نیز نامیده می‌شود، تختگاهی است بر فراز تپه‌ای طبیعی که با سنگ‌های تراش خورده آهکی سفید رنگ و ماسه سنگ ساخته شده و یکی از نخستین بناهایی به شمار می‌رود که در محوطه پاسارگاد بنا شده است. 

ابراهیمی ادامه داد: کارگاه ترمیم و اندود کاهگل حفاظتی در کاخ دروازه، ساماندهی قطعات سنگی پراکنده در کاخ بارعام و همچنین ساماندهی قطعات سنگی پراکنده در کاخ اختصاصی به منظور ایجاد باغچه سنگی از دیگر کارگاه‌های فعال در پایگاه میراث جهانی پاسارگاد هستند. 

مدیر پایگاه میراث جهانی پاسارگاد همچنین از اجرای پوشش حفاظتی شیشه‌ای روی پایه ستون‌های سنگی سیاه کاخ اختصاصی خبر داد و گفت: پایه سنگی‌ها در کاخ اختصاصی، سیاه هستند باتوجه به ترکیب سنگ و همچنین جذب نور خورشید و گرما، زودتر از سنگ‌های سفید و آهکی دچار آسیب و فرسودگی شده‌اند و فروپاشی آن‌ها سریع‌تر بوده. در قدم نخست بر آن شدیم که بعد از ثبت و مستندنگاری آن، برای کنترل روند فرسایش، روی آن‌ها سقف‌های شیشه‌ای قرار دهیم تا مانع فروپاشی شویم. قصد داریم روی ۲۳ پایه ستون سنگی، با فاصله ۲۰ سانتی از هر طرف یک سقف شیشه‌ای UV مات قرار دهیم. 

ابراهیمی در ادامه از مرمت و خواناسازی صفه بنای برج سنگی بنای پاسارگاد که از سه سال قبل شروع شده، خبر داد و گفت: این کارگاه در سه فاز انجام می‌شود که امسال فاز سوم آن انجام شد و تا پایان سال جاری ادامه خواهد داشت. در این پروژه نویافته‌های زیادی به لحاظ معماری بدست آمد که می‌تواند به ارتقای دانش ما درخصوص معماری و ساخت بناهای سنگی در دوره هخامنشی کمک شایانی داشته باشد. اکنون در مرحله تحلیل هستیم چراکه بیش از ۳۰ درصد یافته‌های ما نو و جدید هستند و برای نخستین بار است که با چنین روش‌های معماری سنگی از دوره هخامنشی روبه رو می‌شویم. نکات فنی از جمله نحوه اتصال بلوک‌ها، نحوه جابه‌جایی آن‌ها و… از جمله نکات جدیدی هستند که با آن روبه رو شده‌ایم. بخشی از دانش معماری سنگی دوره هخامنشی با خوانش این بخش پیش‌روی ما قرار گرفته است. این درحالی است که حدود ۷۰ درصد آنچه خواناسازی کرده‌ایم همانند آن چیزی است که در تخت جمشید انجام شده است و جدید نیست. 

او درخصوص مهم‌ترین کارهای پژوهشی پایگاه پاسارگاد گفت: امسال ۴ کار پژوهشی مهم داشتیم که از آن جمله می‌توان به تهیه طرح مرمت و بازسازی جداره صفه تل تخت، مستندسازی سازه‌های آبی هخامنشی در منظر فرهنگی پاسارگاد، مطالعات فن‌شناسی و کالبدشناسی در بنای برج سنگی، مطالعات آزمایشی و بهینه‌سازی مواد و مصالح مرمتی یاد کرد.