از معماری قبل از اسلام تا قاجار، همه در یک شهرک!

همشهری آنلاین: طراحی دکور و ساخت شهرک سینمایی در سال ۱۳۵۸به پیشنهاد علی حاتمی، کارگردان سینمای ایران، شروع شد. طرح علی حاتمی و ولی‌الله خاکدان تولید سریالی با مضمون تاریخ سیاسی معاصر ایران بود که فاصله‌ای کوتاه از اوایل دوره رضاشاه را در بر می‌گرفت. هزاردستان (که علی حاتمی طرح اولیه آن را به نام «جاده ابریشم» در سال ۱۳۵۵ نوشته بود) به قدرت‌های سیاسی پنهانی می‌پرداخت که نقش مهمی در حذف و ترور اشخاص سیاسی داشت. هم‌زمان با آغاز تولید هزار دستان، از آن جا که این سریال شرایط جغرافیایی و شهری مناسب همان دوران اوایل قرن چهاردهم شمسی را می‌طلبید، احداث شهرک سینمایی نیز با طراحی خاص آغاز شد.

از لاله‌زار تا سینما تابان

۱۰ هکتار مساحت برای ساخت و بازسازی تهران قدیم در نظر گرفته و عکس‌هایی از ساختمان‌ها، عمارت‌های دولتی، محله‌ها، خیابان‌های تهران و لباس و نوع پوشش و… تهیه شد. حاتمی عکس‌ها و اسناد را در شهرک سینمایی ایتالیا، به نام چینه چیتا با کمک نقاشی ایتالیایی اتود زد و تابلوهای کوچکی به وجود آورد. سپس با کمک یکی از بهترین دکوراتورهای ایتالیایی به نام جانی کورتینا و گروه بزرگ او، نقشه شهرک را ترسیم کرد و با ساخت ماکتی از شهرک به ایران بازگشت و پس از مدتی با بررسی اراضی کناره بزرگراه تهران کرج، احداث شهرک در اسفند سال ۱۳۵۸ آغاز شد. از مکان‌های سریال هزار دستان به میدان توپخانه، ساختمان شهرداری، ساختمان عدلیه، خیابان لاله‌زار، خیابان اکباتان، جواهر فروشی قازاریان، گراند هتل، ساختمان شاه‌آباد و کافه پارس تهران قدیم می‌توان اشاره کرد. نماهایی از خیابان اکباتان، لاله زار، و تهران قدیم بین سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۲۰، نیز موجود است. یکی دیگر از بناهای مهم سریال هزار دستان، ساختمان سینما تابان است که نبش خیابان لاله زار واقع شده‌است و جزو اولین سینماهای تهران است که اولین فیلم ناطق ایرانی نیز به نام دختر لر، ساخته عبدالحسین سپنتا، در آن اکران شد. علاوه بر نماهای مربوط به تهران قدیم، سعی شده‌است در این شهرک  نماهایی از باشتین و سبزوار به نمایش گذاشته شوند.

لوکیشن‌  سریال‌ها و فیلم‌های معروف

لوکیشن‌های فیلم‌هایی همچون شیخ مفید، سربداران، هشت بهشت، کاراگاه علوی، کفش‌های میرزا نوروز و… در این شهرک بوده‌است. برای فیلم مریم مقدس هم بخشی از اورشلیم در این شهرک بازسازی شد. در دل خیابان لاله‌زار کوچه‌ای برای فیلم تختی ساخته شد تا نمایانگر محله قدیم خانی‌آباد باشد. لوکیشن‌های موجود در شهرک خود به سه بخش تقسیم شده است. بخش نخست به مجموعه دکورها و بناهای دوره قبل از اسلام تعلق و ۱۵۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. مجموعه دکورها و بناهای دوره بعد از اسلام به مساحت ۳۵۰۰۰ متر مربع بخش دیگر این شهرک است. همچنین سومین بخش شامل مجموعه دکورها و بناهای دوره معاصر به مساحت ۶۲۰۰۰ متر مربع می‌شود.

 لوکیشن مریم مقدس: لوکیشن موجود با مساحتی بیش از ۵۰۰۰ متر مربع و با معماری دوران قبل از اسلام شهر اورشلیم برای تهیه سریال مریم مقدس در سال ۱۳۷۸ ساخته شده‌است. این مجموعه مورد استفاده سریال‌های دیگری مانند بشارت منجی، ابراهیم خلیل‌الله، ستاره خضرا، مسافر زمان، اشک‌ها و لبخندها و راه آبی ابریشم قرار گرفته‌است.

 لوکیشن شهر کوفه: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۶۲۰۰۰ متر مربع و با معماری عربی دوران بعد از اسلام جهت تهیه سریال امام علی در سال ۱۳۷۱ ساخته شده‌است. این مجموعه مورد استفاده سریال‌های دیگری مانند ولایت عشق، تنهاترین سردار، طفلان مسلم، آخرین دعوت، ناسپاس و برنامه‌های مناسبتی قرارگرفته‌است.

لوکیشن لاله‌زار: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۴۰۰۰ متر مربع و با معماری دوره معاصر برای تهیه سریال هزاردستان در سال ۱۳۵۸ ساخته شده‌است. این مجموعه مورد استفاده سریال‌های دیگری مانند در چشم باد، کلاه پهلوی، سرزمین کهن، جهان پهلوان تختی، شب دهم، مدار صفر درجه، کیف انگلیسی، معمای شاه و شهرزاد و شب‌های برره قرارگرفته‌است.

 لوکیشن بازارچه خانی‌آباد: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۲۰۰۰ متر مربع و با معماری دوره معاصر برای تهیه فیلم جهان پهلوان تختی در سال ۱۳۷۴ ساخته شده‌است. این مجموعه مورد استفاده بسیاری از پروژه‌های مرتبط با دوره معاصر و تهران قدیم قرار گرفته‌است.

 لوکیشن کلاه پهلوی: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۷۰۰۰ متر مربع و با معماری دوره معاصر برای تهیه سریال کلاه پهلوی در سال ۱۳۸۴ ساخته شده‌است. 

 لوکیشن سرزمین کهن: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۲۰۰۰۰ متر مربع و با معماری دوره معاصر در دو بخش (میدان بهارستان و محله‌های قدیم تهران به روش فنی و صنعتی سازی) برای تهیه سریال سرزمین کهن در سال ۱۳۸۶ احداث شده‌است. 

 لوکیشن تبریز در مه: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۱۰۰۰۰ متر مربع و با معماری دوره معاصر برای تهیه سریال تبریز در مه در سال ۱۳۸۹ با تغییر در دکورهای سریال نردبام آسمان ساخته شده‌است که تداعی شهر و بازار تبریز را می‌کند. 

 لوکیشن همچو سرو: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۲۰۰۰ متر مربع و با معماری دوران دفاع مقدس جهت تهیه سریال همچون سرو در سال ۱۳۸۹ ساخته شده‌است. 

 تکیه دولت: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۱۵۰۰ متر مربع و با معماری دوره معاصر در سال ۱۳۸۰ به صورت نیمه تمام ساخته شده‌است. اما به دلیل عدم رعایت اصول فنی امکان بهره‌برداری از آن هرگز میسر نشد. بر اساس نظر کارشناسان، این سازه سازمان فاقد استفاده بود و تخریب شده است.

 سوله شهرداری: فضای موجود با مساحتی در حدود ۹۵۰ متر مربع جهت نصب دکور برای برنامه سازان تکمیل شده و در سال ۱۳۸۶ در زمان مدیریت سیما فیلم بخشی از دکورهای سریال  حضرت یوسف و شیخ بهایی در این سوله نصب  و اکنون دکورهای داخل این سوله جمع‌آوری شد تا بتوان در اختیار برنامه سازان به عنوان یک فضای سرپوشیده (برای نصب دکور و ضبط برنامه) قرار گیرد. از دکور سریال شیخ بهایی فقط یکبار در سریال کیمیاگر و تبریز در مه استفاده شده‌است.

مجموعه گراند هتل: لوکیشن موجود با مساحتی در حدود ۱۰۰۰ متر مربع از دو بخش رستوران و چایخانه سنتی تشکیل شده‌است. این مجموعه در سال ۱۳۵۹ برای استفاده در سریال هزاردستان احداث شد. در حال حاضران مجموعه به صورت اجاره دراختیار بخش خصوصی است.

 فیلودلفیا (فیلادلفیا) سال ۲۷۰ پیش از میلاد شامل بازارچه، کاخ دقیانوس، کلیسا، دوازده شهر، عمارت دادگاه برای سریال‌های مردان آنجلس و بشارت منجی است.

 اورشلیم سال ۱۷ پیش از میلاد شامل کاخ هیرود، خانه زکریا، خانه مریم، بازارچه، هیکل سلیمان، برای فیلم‌برداری سریال بشارت منجی و فیلم مریم مقدس است.