بودجه ۵۲۵ میلیاردی رئیسی چگونه خرج می‌شود؟

هم میهن: ابراهیم رئیسی در هر سفر استانی چقدر پول خرج می‌کند؟ این پرسشی بود که از زمان تدوین بودجه ۱۴۰۱ ایجاد شد.

از همان زمان که رئیسی با اضافه کردن بند سفرهای استانی به بودجه نهاد ریاست‌جمهوری، ۵۲۵ میلیارد تومان برای این سفرها اعتبار در نظر گرفت. در هشت ماهی که از سال ۱۴۰۱ گذشته، رئیسی ۱۷سفر به استان‌های مختلف داشته است. اگر روند سفرها همانند این هشت ماه و مشابه سال قبل باشد، می‌توان تخمین زد تا پایان سال، ۱۳ سفر دیگر در دستور کار باشد. به این ترتیب سال ۱۴۰۱ با ۳۰ سفر استانی به پایان می‌رسد. بر مبنای برآورد انجام شده و بودجه‌ای که دولت برای سفرهای استانی در نظر گرفته است، می‌توان گفت هر سفر استانی رئیسی به طور میانگین ۵/۱۷میلیارد تومان برای دولت هزینه دارد. در این سفرها حدود ۲۰درصد اعتبارات، صرف پرداخت حقوق و دستمزد می‌شود. بنابراین رئیسی برای هر سفر به‌طور میانگین سه میلیارد و ۶۴۰ میلیون تومان حقوق و دستمزد می‌دهد. ۶/۷درصد نیز برای بخش عمرانی هزینه می‌شود، یعنی در هر سفر یک میلیارد و ۳۳۰ میلیون تومان به پروژه‌های عمرانی اختصاص می‌یابد و مابقی که ۱۲میلیارد و ۵۳۰ میلیون تومان است، صرف گزینه‌ای به نام سایر می‌شود.

چرا بودجه نهاد ریاست‌جمهوری ۳ برابر شد؟

بودجه نهاد ریاست‌جمهوری در سال ۱۴۰۰ مبلغی حدود ۵۳۰ میلیارد تومان بود، اما در بودجه ۱۴۰۱ با اضافه شدن دو بند مهم به سرفصل بودجه ۱۴۰۱ این نهاد، بودجه ریاست‌جمهوری به عدد یک هزار و 538 میلیارد تومان رسید. ابراهیم رئیسی در حالی بودجه نهاد ریاست‌جمهوری را یک هزار و 538 میلیارد تومان بست که حسن روحانی در آخرین بودجه تنظیمی بودجه این نهاد را ۵۳۰میلیارد تومان در نظر گرفته بود. به‌عبارت دیگر ابراهیم رئیسی در نخستین بودجه تقدیمی خود به مجلس، بودجه نهاد ریاست‌جمهوری را سه برابر کرد. در سرفصل نهاد ریاست‌جمهوری یک بند با عنوان برنامه حکمرانی امور قوه مجریه وجود دارد که شامل تعهد به مصوبات سفرهای استانی است که در بودجه سال ۱۴۰۰ وجود نداشت. در واقع دولت سیزدهم مبلغ ۵۲۵ میلیارد تومان را برای مصوبات سفرهای استانی به سرفصل بودجه نهاد ریاست‌جمهوری اضافه کرد.

در زمان بررسی بودجه و همان زمان که سه برابر شدن بودجه ریاست‌جمهوری حواشی ایجاد کرد، مسعود میرکاظمی، رئیس سازمان برنامه و بودجه در دفاع از این تصمیم گفت: «رقم بودجه ریاست‌جمهوری شامل تجمیع ردیف‌هایی مثل معاونت حقوقی، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، ستاد مبارزه با قاچاق مواد مخدر، معاونت امور زنان و ردیف‌های دیگر است. جمع ردیف‌های فوق ۱,۵۰۰ میلیارد تومان در سال جاری است که این رقم در بودجه سال ۱۴۰۱ به کمتر از ۱,۵۰۰ میلیارد تومان کاهش پیدا کرده است. در دولت قبل وزرا نمی‌توانستند رئیس دولت را ببینند، اما در این دولت کدام جمعه بوده که دولت و شخص رئیس‌جمهور سفر استانی یا دیدار نداشته باشند. علاوه بر کنترل و کاهش هزینه‌های جاری بخشی از همین بودجه هم برای حل مشکلات مردم، شهرها و روستاها در سفرهای استانی مصرف خواهد شد.»

اقدامی مردم‌پسند اما غیرهدفمند

پیشتر اشاره کردیم که بیش از 70درصد اعتبارات استانی صرف گزینه‌ای به نام سایر می‌شود. در این گزینه دست رئیس‌جمهور باز است تا به مراجعه‌کنندگان و صاحبان نامه‌های ارسالی کمک کند. درخواست‌ها و نامه‌ها نیز عمدتا حول محور کمک‌های بلاعوض می‌چرخد. به عبارت دیگر رئیس‌جمهور با 5/17میلیارد تومان بودجه سفر استانی، به استان‌ها می‌رود تا از این پول به مردمی که به دیدارش می‌آیند کمک برساند.

هرچند این روش دیدار مستقیم با مردم و کمک مستقیم به مردم، از نظر عامه اقدامی مردمی و نوع‌دوستانه دانسته می‌شود، اما کمک مستقیم رئیس‌جمهور به مردم، روشی نیست که کارشناسان آن را تایید کنند. در واقع نقد اصلی، به شیوه شناسایی گروه‌های نیازمند و بخشش‌های غیرهدفمند برمی‌گردد. کارشناسان می‌گویند رئیس‌جمهور چگونه می‌تواند در فرصت اندکی که در سفرهای استانی دارد؛ درخواست‌ها را راستی‌آزمایی کند؟ چگونه می‌تواند نیازمندترین‌های هر استان را بشناسد؟ آیا این کمک‌ها به صورت هدفمند به جامعه هدف می‌رسد؟

منتظر تورم بیشتر باشیم

یکی از تبعات این کمک‌ها، تورمی است که بر دوش همه مردم کشور بار می‌شود. وقتی بیش از 500 میلیارد تومان هزینه برای سفر در نظر گرفته می‌شود، به این مفهوم است که به همین میزان بر هزینه‌های جاری افزوده می‌شود. هزینه‌های جاری نیز خطر بیشتر شدن نقدینگی را به همراه دارد.

حمید میرمعینی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با هم‌میهن گفت: «ریخت‌وپاش‌هایی که در بودجه و در قالب هزینه‌های جاری صورت می‌گیرد، منجر به تورم قابل توجهی می‌شود که تبعات آن دامن همه مردم ایران را می‌گیرد. با توجه به اینکه کشور به لحاظ منابع درآمدی، تحریم‌ها و محدویت‌هایی که حاکم شده در مضیقه است؛ این ریخت و پاش‌ها و افزایش هزینه‌های جاری دولت، بدون اینکه منبع درآمدی خاصی داشته باشد، منجر به چاپ پول شده و این چاپ پول خود را در رشد نقدینگی نشان می‌دهد و نقدینگی بالا هم منجر به افزایش تورم می‌شود.»

این کارشناس اقتصادی متذکر شد: «کمک بی‌واسطه رئیس‌جمهور به مردم نمی‌تواند روش مورد تاییدی باشد به دلیل اینکه هر نهادی ماموریت‌ها و رسالت‌های خود را دارد و نباید موازی‌کاری‌های بیهوده انجام شود. از آنجا که در استان‌ها نمایندگان دولت وظیفه رسیدگی به امور استان‌ها را دارند؛ هیچ ضرورتی ندارد که رئیس‌جمهور شخصا به مسائل ریز استانی ورود کند. هزینه‌کرد دولت در سفرهای استانی مبنای منطقی و اقتصادی ندارد. متاسفانه آقای رئیسی تاکنون در مقابل عملکرد خود به هیچ ناظری پاسخگو نبوده است.»

میرمعینی بیان کرد: «با توجه به آنکه بررسی عملکرد دولت‌ها در بخش بودجه‌ای هیچ‌وقت جدی گرفته نشده، این روش‌ها نه‌تنها اصلاح نشده بلکه هر سال بر روش‌های نادرست افزوده شده است. با وجود آنکه در قانون پیش‌بینی شده که دیوان محاسبات نظارت دقیق داشته باشد، هیچ‌گاه نتوانسته‌ایم به لحاظ تغییرات در ردیف‌های بودجه، افزایش هزینه‌های جاری و رشد کسری‌ها و ناکارآمدی‌ها نظارت دقیق و منجر به اصلاحی داشته باشیم.»

او با بیان اینکه رئیسی باید به این مسئله توجه کند، اظهار کرد: «اقداماتی که تاکنون دولت، انجام داده شاخص‌های اقتصادی را به سمت نامطلوبی می‌برد. احتمالا در سال‌های آینده تبعات تصمیمات دولت، خود را به صورت واضح‌تری در شاخص‌ها و وضع زندگی مردم نشان خواهد داد. سفرهای استانی رئیس‌جمهور نیز در رده رفتارهای مردم‌پسند دولت است. برای سفرهای استانی تاکنون چه ارزیابی عملکردی صورت گرفته است؟ آیا مشخص شده این هزینه‌هایی که در سفرها می‌شود، چقدر برای اقتصاد بازدهی داشته است؟»