شکار جنگنده پنهانکار آمریکا با موشک قدیمی

اف ۱۱۷ نایت‌هاوک یکی از پیشرفته‌ترین هواگردهای تهاجمی نظامی جهان در زمان خود و از نخستین‌ پرنده‌های پنهان‌کار جهان بود که با طراحی خاصش شهرت بسیاری داشت.

نایت‌هاوک سال ۱۹۸۳ به خدمت درآمد و تا سال ۲۰۰۸ که بازنشسته شد در عملیات‌ طوفان صحرا و عملیات ناتو در یوگوسلاوی مورد استفاده قرار گرفت و در مجموع کارنامه موفقی داشت. البته یکبار هم توسط پدافند در یوگسلاوی شکار شد آن هم پدافند قدیمی اس-۱۲۵ که در غرب به نام سام ۳ مشهور است.

در حالی که بیشتر مواقع از نایت هاوک به عنوان جنگنده پنهان‌کار یاد می‌شود، در اصل نایت هاوک یک هواگرد تهاجمی است. هواگرد تهاجمی در درجه اول برای حمله به اهداف زمینی طراحی شده‌است.

تنها باری که نایت هاوک به دام پدافند هوایی افتاد

پرنده‌های رادار گریز یا پنهانکار هم همیشه قرار نیست از دید رادارهای پدافندی پنهان بمانند و گاهی مانند آنچه در یوگوسلاوی سابق روی داد، طعمه موشک‌های پدافندی می‌شوند.

نایت‌هاوک با عملکرد خوبی که در طوفان صحرا داشت به عملیات ناتو در یوگوسلاوی پیوست. این پرنده پنهان‌کار پروازهای بسیاری را در این عملیات انجام داد اما در یکی سرانجام به دام پدافند افتاد، آن‌ هم پدافند قدیمی سام ۳ که در دوران شوروی سابق طراحی و ساخته شده بود.

بر اساس روایت طرف آمریکایی یکی از دلایل شکار شدن نایت‌هاوک غرور زیاد و سهل‌انگاری نظامیان آن‌ها بوده که سبب شده در مسیری تکراری بارها دست به عملیات بزنند و همین نقطه ضعف توسط طرف مقابل مورد استفاده قرار گرفته است.

در روز واقعه گردان ۳۴ تیپ ۲۵۰ موشکی پدافند هوایی ارتش یوگسلاوی تحت فرماندهی سرهنگ دوم زولتان دانی انتظار اف ۱۱۷ نایت‌هاوک را می‌کشید. تیم پدافند هوایی که به نسخه یوگسلاویایی سیستم موشکی ایسایف اس-۱۲۵ نوا اتحاد جماهیر شوروی مجهز بود.

آن‌ها از ضعف پرنده هنگام رها کردن مهمات استفاده و با رادارهای خود آن را شناسایی کردند. برای حفظ رادارگریزی، پرنده‌های پنهان‌کار مهمات را درون بدنه حمله می‌کنند و هنگام حمله که در این دهلیزها باز می‌شوند، میزان پنهان‌کاری پرنده به شکل قابل توجهی کاهش می‌یابد.

فرمانده آتش‌بار پدافندی یوگسلاوی هم به همین نکته اشاره کرده و گفته بود، ما زمانی توانستیم نایت‌هاوک را شناسایی کنیم که در دهلیز مهمات آن گشوده شد. آن‌ها پرنده آمریکایی را در فاصله ۸ کیلومتری پیدا کردند و موشک‌های خود را روی پرنده قفل کردند.

دو موشک به سمت هوا شلیک شد که یکی از کنارش عبور کرد اما دیگر نزدیک هواپیما منفجر شد و خسارتی جدی به آن وارد کرد. در این ماجرا نایت‌هاوک سرنگون شد اما خلبان توانست به موقع ایجکت کرده و جان خود را نجات دهد.

بر اساس گمانه‌زنی‌ها در نهایت بخشی از لاشه این پرنده پیشرفته به دست روس‌ها افتاد.