کاسه صبر ایرانیان سرریز شد؟

پایگاه خبری الف: کلیپ زنی را نشان می دهد که غذایی را به زور به کودکی می خوراند و سپس کودک را به سمت دیوار هل می دهد و وی را کتک می زند.

این کلیپ که چندی پیش در فضای مجازی منتشر شده مربوط به کودک آزاری به شدت دردناک در یکی از مهد کودک‌های اردبیل است. این ویدئو توسط یکی از کارکنان این مهدکودک از مربی مهدکودک گرفته شده است؛

صحنه دوم را هر روز در خیابان می‌بینیم، دعوای راننده‌ها با همدیگر و راننده‌ها با مسافران، یکی به دلیل نگاهی دیگری را زیر مشت و لگد می‌برد و دیگری با تنه ناخواسته ای چند فحش و کشیده ای از رهگذر می‌خورد.

آستانه تحمل ایرانیان کم شده، خشونت نیز بیشتر شده است، آمار هم این را می‌گوید.

در فرهنگ ایران اما، وقتی صحبت از خشونت می شود، بیشتر افراد ذهن خود را معطوف به آسیب های فیزیکی می کنند در حالی که بر اساس تعاریف روانشناختی، هر رفتاری که به وارد آمدن آزار یا آسیب جسمی، روحی و روانی به دیگری منجر شود، خشونت تلقی می شود.

بررسی پرونده های قضایی در سال ۹۱ نشان می‌دهد ۹ جرم نخست کشور ۵۰ درصد پرونده‌ها را از آن خود کرده است که به ترتیب می‌توان جرایم را این گونه اعلام کرد سرقت ۱۲ درصد، ضرب و جرح ۹.۵ درصد، ایراد صدمه بدنی ۶ درصد، توهین به اشخاص ۵.۵ درصد، تهدید ۵.۴ درصد، تخریب ۵.۳، از طرف دیگر در سال گذشته، جمعاً ۹ میلیون و ۸۱۶ هزار و ۴۲۸ مورد پرونده به قوه قضاییه وارد شده که شش میلیون و ۲۲۰ هزار و ۹۹۵ پرونده در واحدهای مختلف قضایی و سه میلیون و ۵۹۵ هزار و ۴۳۳ پرونده در شعب شورای حل اختلاف است.

اگر نسبت جرایم پرونده های ورودی به قوه قضائیه را به همان نسبت سال ۹۱ در نظر بگیریم، سال گذشته پنج میلیون پرونده به دلیل خشونت وارد قوه قضائیه شده است.

سید حسن موسوی‌چلک رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران در این ارتباط می‌گوید: اگر پرونده‌های حوزه قضایی را بررسی کنید خشونت تقریباً رتبه دوم پرونده‌های سیستم قضایی را به خود اختصاص می‌دهد که نشان‌دهنده هزینه‌های زیادی است که برای خشونت در جامعه می‌پردازیم.

طبق اعلام پزشکی قانونی، در دو ماه نخست امسال، ۱۰۴ هزار و ۲۰۰ نفر به دلیل صدمات ناشی از نزاع به مراکز پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که تعداد مراجعان نزاع ۱۰۳ هزار و ۷۶۷ نفر بود، ۴/۰ درصد بیشتر شده است.

این سازمان همچنین اعلام کرده در این مدت، از کل مراجعان نزاع، ۷۲ هزار و ۵۱۵ نفر مرد و ۳۱ هزار و ۶۸۵ نفر زن بودند. بر اساس آمارهای موجود در سازمان پزشکی قانونی کشور به طور معمول آمار مراجعان نزاع در فصل تابستان بیش از سایر فصل‌های سال است، به نحوی که در سه سال اخیر همواره تیر ماه بیشترین آمار نزاع را داشته است. آمار مراجعان نزاع در تیر ماه سال ۱۳۹۰، ۶۳ هزار و ۳۰۸ نفر، در سال ۱۳۹۱، ۶۳ هزار و ۵۴۸ و در سال ۱۳۹۲، ۶۵ هزار و ۱۶۸ نفر بوده است.

با بررسی آمار بالا مشخص می‌شود؛ هر ساعت ۷۲ درگیری منجر به جرح در کشور و ۱۲ نزاع در تهران رخ می‌دهد. به عبارتی با مراجعه ۱۰۴ هزار نفر به پزشکی قانونی، ۱۰۴ هزار پرونده نیز در مراجع قضایی تشکیل شده و بیش از ۲۰۰ هزار نفر تنها در دو ماه درگیر کلانتری و دادسرا و دادگاه شده‌اند.

هر چند درحال حاضر آمار رسمی و دقیقی از میزان همسرآزاری در کشور در سال‌های اخیر در دسترس نیست اما مطالعات صورت‌گرفته در این حوزه که مربوط به سال ۸۵ است نشان می‌دهد، ۹/۸۷ درصد زنان متاهل شهر تهران از همسرآزاری روانی رنج می‌بردند و ۹/۴۷ درصد نیز، همسرآزاری جسمی را تجربه کرده‌اند.

شرایط کلی جامعه بر موضوع خشونت تأثیر می‌گذارد. در شاخص نشاط ایران رتبه ۱۱۵ را از بین ۱۷۵ کشور دنیا کسب کرده و این بدان معناست که در جامعه خالی از نشاط، خشونت جزئی از رفتار مردم آن کشور می‌شود.

سید حسن موسوی‌چلک رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران در این ارتباط می‌گوید: ناکامی‌ها یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش خشونت است. هر چقدر ناکامی در خواسته‌های فردی و جمعی بیشتر شود، به تبع آن خشونت‌ها هم افزایش پیدا می‌کند. گاهی مواقع هم خشونت ناشی از اعتراض به شرایط موجود هست و نباید به سادگی از کنار آن گذشت. آنجایی که اعتماد به قانون و مجریان قانون افزایش پیدا کند خشونت کاهش می‌یابد. جایی که مردم مهارت‌های اجتماعی را فراگرفته‌اند، می‌توانند مشکلات را با راهکارهای منطقی حل کنند، خشم خود را کنترل کنند و خشونت چنین جوامعی را تهدید نخواهد کرد. بخش دیگر تأثیر رسانه است.

دکتر بهزاد دارابی، روانشناس با اشاره به اینکه وجود مانع در رسیدن به هدف؛ مهم‌ترین عامل بروز خشم در جامعه ایران می‌گوید: یکی از جالب‌ترین شکل خشونت در بین دختران زمانی بروز می‌کند که آن‌ها احساس کنند که احساسات و صداقت آن‌ها از سوی پسران و یا کسی که به آن علاقه داشتند به بازی گرفته شده است و یا اینکه در روابط دوستی‌های خود با پسران صادق نبوده باشند که می‌تواند رفتارهای خشونت آمیز را بین این گروه از افراد افزایش دهد.

این روانشناس به راهکارهای اصلی کاهش میزان خشونت در افراد اشاره کرد و گفت: در واقع اگر به افراد یک جامعه ای توجه کامل شود و زمینه و شرایطی فراهم گردد که افراد بتوانند در آن مسائل و دغدغه های خود را مطرح کنند، می‌توان امیدوار شد دغدغه های افراد به عقده و در نهایت میزان خشونت کاهش یابد. در واقع گوش دادن به درد و دل افراد در جامعه اولین گام کاهش میزان خشونت در آن جامعه است.

در همین رابطه هادی مشرفی، وکیل پایه یک دادگستری می‌گوید: آمار منتشر شده از سوی پزشکی قانونی نشان می‌دهد میزان تحمل اجتماعی افراد جامعه پایین است. ما روزانه شاهد هستیم که در اتوبوس‌ها، متروها و سر چهارراه‌ها خیلی سریع درگیری‌هایی پیش می‌آید و افراد بدون اینکه برای یکدیگر ارزش قائل شوند شروع به ناسزاگویی می‌کنند و گاه این درگیری به دعوای فیزیکی نیز کشیده می‌شود.

به گفته شرفی، روح جمعی هنوز در جامعه ما به طور کامل شکل نگرفته و افراد بیشتر به فکر منافع شخصی هستند. اعتماد و محبت طرفین که باید در جوامع وجود داشته باشد در جامعه ما کاهش یافته و بی‌شک همین مسئله باعث بالا بودن آمار درگیری‌هاست.

در جامعه ای که با توجه به آمار ۵۰ درصد پرونده‌هایش به دلیل خشونت شکل گرفته؛ دو مشکل جدی وجود دارد. یکی سست شدن پیوندهای اجتماعی و دیگری کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد اعضا جامعه به یکدیگر است.