تهران ۷۵۰میلیون سال قبل کجا بود؟!

فرادید: پوستۀ کرۀ زمین یک ساختار یک‌تکه نیست بلکه از چند صفحۀ مجزا تشکیل شده که در طی بیش از سه میلیارد سال گذشته به آهستگی در حال حرکت و جا به جایی بوده‌اند. این یعنی هر کدام از شهر‌ها یا نقاط روی کرۀ زمین، همیشه در همین جایی که الان هستند نبوده‌اند بلکه در طی میلیون‌ها سال، و بعد از سفری طولانی و شگفت‌انگیز در اطراف کرۀ زمین به محل کنونی‌شان رسیده‌اند.

به گزارش فرادید؛ حالا وبسایت dinosaurpictures.org امکانی فراهم کرده که شما می‌توانید با انتخاب نام هر شهری در دنیا، مکان آن را در دوره‌های مختلف تاریخ زمین مشاهده کنید و ببینید که این شهر در مسیر رسیدنش به نقطۀ کنونی چه مسیری را طی کرده است.

اگر مشاهدۀ سرگذشت شهر تهران را در این نقشه از کرۀ زمین انتخاب کنیم، شاهد واقعیات جالب و شگفت‌انگیزی در سرگذشت آن خواهیم بود. مثلا مکانی که این شهر در آن قرار دارد، در ۷۵۰ میلیون سال قبل در نزدیک قطب شمال قرار داشته و در زیر لایه‌هایی عظیم از یخ پوشیده بوده است. این دوره که به دورۀ کریوژنین معروف است، احتمالا بزرگترین دورۀ یخبندان روی زمین بوده است.

اما سیصد میلیون سال که جلوتر بیاییم، در ۴۵۰ میلیون سال قبل، تقریبا اغلب خشکی‌های زمین به هم پیوسته هستند و تهران در حاشۀ این قارۀ عظیم، احتمالا در ناحیه‌ای کم عمق از اقیانوس قرار داشته است.

اگر باز هم بیش از ۳۰۰ میلیون سال جلوتر بیاییم، خواهیم دید که در حدود ۱۲۰ میلیون سال قبل، منطقه‌ای که تهران اکنون در آن قرار دارد، در یک جزیرۀ بزرگ در میان اقیانوس قرار داشته است.

یک نکتۀ جالب توجه این است که مناطقی که امروز به هم نزدیک هستند، ممکن است در گذشته فاصلۀ میانشان بسیار بیشتر بوده باشد و یا برعکس. مثلا اگر محل شهر‌های تهران و بوشهر را در ۱۲۰ میلیون سال قبل ملاحظه کنیم، خواهیم دید که در آن زمان یک اقیانوس عظیم در بین این دو منطقه وجود داشته است (در تصویر فوق نقطۀ قرمز بالایی محل شهر تهران و نقطۀ پایین محل شهر بوشهر را نشان می‌دهد).

در حدود سی و پنج میلیون سال قبل، هنوز شکل امروزی قاره‌ها ایجاد نشده بود. همانطور که در تصویر زیر می‌بینید، نوار جنوبی ایران هنوز در آن سوی یک دریای نسبتا باریک قرار داشت و به قسمت شمالی نپیوسته بود. وضعیت امروزی قاره‌ها و خشکی‌های زمین تقریبا در حدود ۲۰ میلیون سال قبل شکل گرفته است؛ زمانی که اگرچه طولانی است، اما در مقایسه با طول تاریخ زمین، بسیار ناچیز و کوتاه به نظر می‌رسد.