پشت‌پرده ویدیوی جنجالی «مزرعه رحم انسان»!

خبرآنلاین: آیا تا حالا این را تصور کرده‌اید که یک نوزاد در محیطی مثل کارخانه تولید شود؟ این شاید صحنه‌ای از فیلم ماتریکس را به یادتان بیاورد؛ صحنه‌ای که ردیفی از نوزادان که در ظروف خاصی رشد می‌کنند، ایده‌های زیادی را درباره آینده بارداری در دنیا برانگیخته است.

اخیرا ویدیویی در دنیا وایرال شده که در آن مرکزی را می‌بینیم که قادر است در طول سال هزاران جنین را پرورش داده و به والدینشان تحویل بدهد؛ حالا هاشم الغیلی، تهیه کننده، فیلمساز و زیست شناس مولکولی مقیم برلین و سازنده این ویدیو، در این رابطه صحبت کرده و تاکید کرده که اکتولایف، در حال حاضر یک شرکت واقعی نیست و توضیح داده که اکتولایف "اولین مرکز رحم مصنوعی جهان" فعلا در حد ایده پیگیری می‌شود و راهی برای والدین است تا ویژگی‌های مدنظرشان برای نوزادشان را برگزینند.

الغیلی در این رابطه گفته:«تکنولوژی‌ای که در ویدیو می‌بینید هنوز وجود ندارد؛ این یک ایده است و نه یک کمپانی واقعی. می‌دانم که این ویدیو از جایگاهی که باید می‌داشت، خارج شده و بعضی افراد آن را به نحوی به اشتراک می‌گذارند که انگار واقعی است؛ ولی هدف اصلی ما از ساخت این ویدیو، راه انداختن بحثی درباره این تکنولوژی نوظهور و برجسته کردن پیشرفت‌های علمی در این زمینه بوده.»

ایده اِکتولایف چیست؟

طبق گفته الغیلی، ایده اکتولایف، نتیجه بیش از پنجاه سال تحقیقات محققان در سراسر دنیاست. به گزارش روزنامه متروی انگلیس، این مرکز (که با انرژی‌های تجدیدپذیر کار می‌کند) قرار است تا ۷۵ آزمایشگاه داشته باشد که هر یک از آنها حدود ۴۰۰ ظرف محافظ مخصوص رشد (یا همان رحم مصنوعی) را در خود می‌گنجانند.این ظروف محافظ به نحوی طراحی شده‌اند که محیطی مشابه با محیط رحم مادر را شبیه‌سازی کنند.

والدین می‌توانند روند رشد و تکامل جنین را از طریق صفحه نمایش روی ظرف محافظ که داده‌های زمان واقعی را نمایش می‌دهد، دنبال کنند. این اطلاعات از طریق اپلیکیشن‌هایی برروی موبایل نیز قابل بررسی هستند.

الغیلی در این باره به میرر گفت:«سیستم برپایه هوش مصنوعی نیز ویژگی‌های فیزیکی نوزاد را رصد کرده و هرگونه ناهنجاری احتمالی ژنتیکی را گزارش می‌دهد.» در زمان تولد نیز، کودک با فشار دادن یک دکمه، از ظرف مخصوص خارج خواهد شد.

در بیانیه‌ای که در این باره در وب‌سایت مترو منتشر شد می‌خوانیم:«اکتولایف، گزینه‌ای ایمن و بدون درد است که به شما کمک می‌کند تا بدون استرس نوزادتان را به دنیا بیاورید. فرآیند زایمان راحت و تنها با فشار دادن یک دکمه انجام می‌شود. بعد از تخلیه مایع آمنیوتیک از رحم مصنوعی، شما قادر خواهید بود تا نوزادتان را از ظرف مخصوص خارج کنید.»

پکیج الیت اکتولایف

پکیج الیت، به افراد این امکان را می‌دهد تا جنین را قبل از کاشت در رحم مصنوعی، از نظر ژنتیکی مهندسی کنند. یعنی والدین می‌توانند سطح هوش، قد، رنگ مو، چشم و قدرت فیزیکی و حتی رنگ پوست فرزندشان را نیز انتخاب کنند.

این امکان به لطف ابزار ویرایش ژن CRISPR-Cas ۹ فراهم خواهد بود و افراد می‌توانند تا ویژگی‌های فرزندشان را از بین بیش از ۳۰۰ ژن برگزیده و حتی هرگونه ایرادات و بیماری‌های ژنتیکی و ارثی را در فرزندشان برطرف کنند.

رحم‌های مصنوعی در ایده اکتولایف

الغیلی براین باور است که ایده رحم‌های مصنوعی تا ده سال آینده به واقعیت تبدیل خواهند شد؛ البته به شرطی که محدودیت‌های اخلاقی سد راه این پروژه نشوند:«هر ویژگی ذکر شده در این ایده، ۱۰۰% برپایه علم است و قبلا دانشمندان و مهندسان به آنها دست یافته‌اند. تنها کار باقی‌مانده، ایجاد یک پروتوتایپ با ترکیب تمام این ویژگی‌ها در یک دستگاه واحد است.»

او اعلام کرده که هنگامی که دغدغه‌های اخلاقی این موضوع برطرف شود، مردم می‌توانند از این تکنولوژی بهره ببرند:« همه چیز به دستورالعمل‌های اخلاقی بستگی دارد؛ در حال حاضر تحقیق بر روی جنین انسان، بیش از ۱۴ روز مجاز نیست و بعد از ۱۴ روز، جنین باید به دلیل مسائل اخلاقی از بین برود. اگر این محدودیت‌های اخلاقی وجود نداشته باشد، بین ده تا ۱۵ سال آینده، اکتولایف در سراسر دنیا در دسترس همگان خواهد بود. البته باید پنج سال زمان هم برای آگاهی‌رسانی عمومی و آموزش را به این زمان اضافه کنید.»

با اکتولایف، والدین می‌توانند بدون طی کردن دوران بارداری و فاز زایمان صاحب فرزند شوند و به گفته الغیلی، این امکان به کشورهایی مثل ژاپن، بلغارستان و کره‌جنوبی که با مشکل جمعیتی روبرو هستند، کمک زیادی کرده و به زوج‌های نابارور کمک خواهد کرد تا فرزند بیولوژیک خود را داشته باشند. این ایده، دغدغه زنانی که ممکن است مجبور باشند تا به دلیل سرطان یا هربیماری دیگری رحم خود را خارج کنند را نیز برطرف خواهد کرد.

نظر متخصصان چیست؟

متخصصان بر این باورند که این تکنولوژی، خیلی دور از ذهن نیست و می‌تواند در آینده به واقعیت تبدیل شود.

اندرو شنان، پروفسور کینگ کالج لندن دراین باره گفته:«از نظر تئوریک، این امکان وجود دارد و فقط بحث تامین محیط مناسب با اکسیژن و مواد موردنیاز است و فکر می‌کنم که تکنولوژی قادر به انجام چنین کاری هست. مثال‌های زیادی را در نوزادان زودرس می‌بینیم که خیلی خوب در دستگاه‌ها از آنها مراقبت می‌شود. این شیوه‌ای مبتدی از ایده‌ای است که در موردش صحبت می‌کنیم.»

او در ادامه درباره فرآیندی مشابه با انتقال آنتی‌بادی‌ها از بدن مادر به جنین درحالت طبیعی، به این نکته اشاره کرد که روندهای بیوشیمیایی و ایمونولوژیکی زیادی در این راستا وجود دارد که احتمالا به آنها دست نیافته‌ایم و این موضوع به تحقیقات بیشتری نیاز خواهد داشت.

پروفسور جویس هارپر، رئیس گروه علوم و جامعه باروری در موسسه سلامت زنان UCL گفته:«تردیدی ندارم که روزی بیشتر انسان‌ها در جهان از طریق IVF متولد شده باشند. از همین رو اکتولایف هم یک گزینه است و در دنیای علم، هرگز نمی توان گفت هرگز.»

دکتر گاید اوئی، متخصص زنان و پروفسور دانشگاه آیندهوون که بر روی فناوری رحم مصنوعی کار می‌کند در این باره گفته که فناوری موجود در این ویدیو درحال حاضر وجود ندارد:«علم مدرن، هنوز فاصله زیادی با آنچه در این فیلم می‌بینیم دارد. با تکنولوژی فعلی امکان بارداری در رحم مصنوعی وجود ندارد.»

در این میان متخصصان اخلاق پزشکی هم بحث‌های زیادی را در این رابطه مطرح کرده‌اند.