فرصت طلایی برای پیشگیری از عقب ماندگی ذهنی

ایسنا: رییس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی سه تا پنج روز اول پس از تولد را فرصتی طلایی برای شناسایی بیماری‌های متابولیک و پیشگیری از بروز کم توانی (عقب‌ماندگی) ذهنی ناشی از این بیماری‌ها در نوزادان برشمرد.

دکتر فاطمه نوائیان با اشاره به نامگذاری ۲۱ جولای مصادف با ۳۰ تیرماه به عنوان روز جهانی کم توانی یا عقب ماندگی ذهنی بر اهمیت پیشگیری و ضرورت انجام آزمایشات تشخیصی نوزادان در سه روز اول پس از تولد تاکید کرد.

وی افزود: انجام آزمایشات تشخیصی بیماری‌های متابولیک ارثی در روزهای مذکور باعث محافظت نوزاد در مقابل بروز بسیاری از بیماری‌های ذهنی و جسمی  می‌شود.

به گفته وی این کار فقط با گرفتن چند قطره خون از کف پای نوزاد توسط مراقبان سلامت و با مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت انجام می‌شود.

نوائیان کم کاری مادرزادی تیروئید را یکی از بیماری‌هایی عنوان کرد که در صورت عدم تشخیص به موقع باعث ایجاد عوارض جبران ناپذیری بر رشد و تکامل مغز و اعصاب مرکزی و رشد طولی و قد نوزاد می‌شود.

وی از دیگر بیماری‌هایی که  باعث ایجاد معلولیت‌های جسمی و ذهنی در کودکان می شود به «فنیل کتونوری» اشاره کرد و گفت: عقب‌ماندگی ذهنی در بیماری فنیل کتونوری شدید است و منجر به بیش فعالی همراه با حرکات بی‌هدف در کودک می‌شود.

نوائیان با بیان اینکه بیماری فنیل کتونوری در بدو تولد هیچ‌گونه نشانه آشکاری ندارد، افزود: نوزاد مبتلا به این بیماری در دو تا سه ماه اول زندگی، ظاهری کاملا سالم دارد ولی به تدریج علایم بیماری در وی نمایان و با گذشت زمان کودک دچار عقب ماندگی ذهنی می‌شود.

به گفته وی کودک مبتلا به فنیل کتونوری اغلب ناآرام و پر جنب و جوش می‌شود و تعادل عصبی خوبی ندارد. قدرت تکلم در این کودکان ضعیف و در راه رفتن دچار مشکل می‌شود.

 وی افزود: متاسفانه اغلب نوزادان مبتلا به بیماری فنیل کتونوری در گذشته به دلیل کشف دیرهنگام بیماری، به درجات مختلف عقب‌ماندگی ذهنی مبتلا می‌شدند اما امروزه تشخیص و درمان به موقع این بیماری می‌تواند از عقب‌ماندگی و معلولیت کودکان جلوگیری کند.

نواییان تاکید کرد: درصورت تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری‌های متابولیک قابل کنترل و درمان هستند و از بروز علایم شدید و خطرناک آن‌ها می‌توان جلوگیری کرد.

وی با اشاره به تاریخچه بررسی نوزادان خاطرنشان کرد: از سال ۱۳۸۴ ارزیابی بیماری کم کاری تیروئید در نظام بهداشتی کشور آغاز شده است.

به گفته وی در سال ۱۳۸۶ دو بیماری فنیل کتونوری و فاویسم و در سال ۹۷ نیز  ۵۳ بیماری متابولیک ارثی به این غربالگری افزوده شد.

بنابر اعلام روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی نوائیان این برنامه را یکی از شاخص‌ترین فعالیت‌ها و دستاوردهای بهداشتی در سال‌های اخیر برشمرد که با بررسی‌های زودهنگام احتمال بروز اختلالات و بیماری‌های ذهنی و جسمی را در نوزادان کاهش می‌دهد.