عکس دیده‌ نشده از ناصرالدین‌شاه در آلمان

فرادید: صنایع کروپ یکی از کارخانجات قدیمی آلمان است که محور عمدۀ فعالیتش در صنعت فولاد بوده است؛ این کارخانه زمانی یکی از بزرگترین صنایع اسلحه‌سازی در دنیا بود.

عکسی که در اینجا ملاحظه می‌کنید مربوط به بازگشت ناصرالدین‌شاه از بازدید کارخانه کروپ و سوار شدن به قطار برای رفتن به هلند است. همانطور که خود شاه در خاطرات روزانۀ سفرش به فرنگستان نوشته است، در تمام طول سفر و در کشورهای مختلف، همواره مردم زیادی برای تماشای هیات ایرانی تجمع می‌کردند.

در این تصویر نیز حضور مردمی که برای تماشای شاه ایران در مقابل ترن صف کشیده‌اند مشخص است. در سمت راست تصویر نیز کالسکه‌ای که شاه را از کارخانه به ایستگاه رسانده است دیده می‌شود.

ناصرالدین شاه در بخشی از خاطرات خود از این روز دربارۀ تمسخر ایرانی‌ها توسط کارگران آلمانی و همینطور تعجب خود از شکل توپ‌های آلمانی نوشته است:

این [آقای] کروپ دو نفر خلیفه دارد که به کارها می‌رسند و خودش در گردش و خوشگذرانی است . . . رسیدیم به اولِ کارخانجات، جمعیت اینجا یواش یواش زیاد شد، عملجات کار نمی‌کردند و همه برای تماشا حاضر بودند، به طوری جمعیت شد که راه نبود، حقیقت این است که امروز این پدرسوخته‌ها هورا می‌کشیدند و تعارف می‌کردند و ایرانی‌ها را هم که مسخره می‌کردند و دست می‌انداختند، خیلی پدرسوختگی کردند . . .

خلاصه در کارخانه پیاده شدیم، چیز تماشایی توپ‌های دریایی بود که برای دولت‌های مختلف ساخته بودند، این توپ‌ها خیلی توپ‌های غریبی است، یکی از آن‌ها را قدم کردیم، طولش بیست و یک قدم بود، گلوله‌های توپ قدش به قدر یک آدم بلند بود، به قدر مهدیخان پیشخدمت بود . . . عصرانه خوردیم و بعد سوار کالسکه شده آمدیم برای راه‌آهن، رفتیم توی ترن و راندیم برای هلند.