گنجینۀ «بشقاب‌های ساسانی» در موزه‌های جهان

فرادید: امپراطوری ساسانی از قرن سوم تا قرن هفتم میلادی به مدت بیش از چهارصد سال بر قلمرو گستردۀ ایران آن روزگار حکومت می‌کرد؛ قلمرویی که سرزمین‌های زیادی از جمله عراق امروزی، افغانستان امروزی، بخش‌هایی از جنوب خلیج فارس و در یک دوره حتی مصر را نیز در بر می‌گرفت.

در دوران طولانی امپراطوری ساسانی شاخه‌های مختلف هنری از جمله معماری، مجسمه‌سازی، موسیقی، نقاشی و فلزکاری رونق بسیاری داشتند؛ هنرهایی که از حیث سبک و مضمون، علاوه بر اینکه امتداد سبک‌ها و مضامین دوران هخامنشی بودند، از سایر ملل همچون چین و روم نیز تاثیر پذیرفته بودند.

شاپور دوم در هنگام شکار شیر؛ موزۀ ارمیتاژ

از جملۀ مهم‌ترین یادگارهای باقی‌مانده از هنر عصر ساسانی ظروف فلزی و به‌ویژه بشقاب‌های نقره‌ای هستند که بر روی آن‌ها نقش‌برجسته‌هایی ظریف و هنرمندانه نقش بسته است. این نقش برجسته‌ها اغلب دارای تصاویری از شاهان ساسانی و صحنه‌های مختلف شکار و بزم و همچنین نمادهای آیینی و سیاسی بودند. صحنه‌های شکار نمادی از دلاوری و چالاکی شاهان ساسانی بودند. در این تصاویر می‌توان جزئیات زیبایی از لباس‌ها، آرایش‌ها و ساز و برگ‌های مورد استفاده در آن دوران را ملاحظه کرد.

خسرو پرویز به همراه درباریان و یک صحنۀ شکار

تکنیک پیچیده و ظریف ساخت این بشقاب‌ها آن‌ها را به کالاهایی فوق‌العاده ارزشمند تبدیل کرده بود که در کشورهای همسایۀ امپراطوری نیز تقاضای زیادی برای آن‌ها وجود داشت. این آثار حتی الهام‌بخش سایر اقوام نیز شده بود، چنانکه در چین و روم نیز کپی‌هایی از آن‌ها ساخته می‌شد. در ساخت این آثار نقوش مختلف از ورقه‌های فلز بریده و سپس به بدنۀ ظروف لحیم می‌شدند و بعد از آن با طلا یا جیوه تزئین می‌شدند.

در حال حاضر تعداد زیادی بشقاب نقره‌ای مربوط به امپراطوری ساسانی در موزه‌های بزرگ جهان موجود است که در اینجا تصاویر برخی از آن‌ها را ملاحظه می‌کنید.

شاپور دوم در هنگام شکار قوچ؛ موزۀ متروپولیتن

تصویری از داستان شکار غزال توسط بهرام گور به همراه آزاده؛ متروپولیتن

تصویری از یک شاه و ملکه، احتمالا در جشن عروسی؛ موزۀ هنر والترز

تصویر دیگری از داستان شکار بهرام گور و آزاده؛ موزۀ ارمیتاژ سن‌پترزبورگ

نبرد شاپور و پلنگ؛ موزۀ ارمیتاژ

ایزدبانویی سوار بر پلنگ؛ موزۀ ارمیتاژ