پشت‌پرده نبرد خستگی‌ناپذیر میان حماس و اسرائیل

برترین‌ها: در کنار ملاحظات مختلف، مهمترین تاثیر عملیات فلسطینی‌ها علیه اسرائیل به متن آوردن مسئله فلسطین به عنوان مهمترین مسئله خاورمیانه و جهان بوده است که نباید به حاشیه رانده شود اما با هزینه سنگین و تمام عیار.

رسول اسدزاده، تحلیلگر و فعال رسانه در یادداشتی در این خصوص می‌نویسد:

* نمی‌دانم باید یقه، صلاح الدین ایوبی فرمانده مسلمانان فاتح اورشلیم را گرفت یا تئودور هرتزل بنیانگذار صهیونیسم، به امپراطوری عثمانی باید تاخت یا به دول بریتانیا و فرانسه که پس از اتمام جنگ‌ اول جهانی و تقسیمِ کیکِ خاورمیانه خطا کردند. نازی‌ها و فاشیست‌ها را باید مقصر دانست که با قتل عام یهودیان باعث ترومای تاریخی آنها شدند یا  سیاست ضعیف اعراب در نپذیرفتن مرزهای ۱۹۶۷... تراژدی انسانی که این روزها در غزه و اسرائیل برپاست مقصّران کمی ندارد. اگر تاریخ را برای یافتن مقصر اصلیِ نزاع در فلسطین و اسرائیل کندوکاو کنیم شاید در نهایت به دورانی برسیم که قابل تصویر نیست.

* در دوران معاصر اما از دولت‌های دموکرات و جمهوری خواه ایالات متحده گرفته که تمام و کمال از اسرائیل حمایت کرده‌اند تا حکومت‌هایی که چوب لای چرخ یک صلح پایدار و پایان چرخه خشونت ورزی و توحش در این منطقه گذاشته‌اند در این بلوای خونین سهم دارند. تخم کین در این منطقه از جهان دهه‌ها بلکه قرن‌ها پیش کاشته شده و برای برچیدن آن یک عبور بزرگ از تاریخ نیاز است. اگر قرار باشد مردم عرب و یهودی این سرزمین با رجعت به تاریخ و خونریزی‌هایی که در طول و عرض تاریخ شده زندگی کنند، جنگ و انتقام در آنجا تمام نخواهد شد.

*  اسرائیل در ۷ دهه گذشته به هر عملیات فلسطینی‌ها بدون تناسب پاسخ داده، به ازای یک کشته ده‌ها نفر را کشته و اراضی و خانه‌های فلسطینی‌ها را تخریب کرده ولی فلسطینی‌ها و حس خشم و انتقام گیری آنها تمام نشده‌ است. اروپا در کنار منافع سیاسی و اقتصادی به دلیل همان ترومای تاریخی که بر یهودیان وارد کرده‌ خودش را مدیون این قوم می‌داند و نشان داده تا ابد پشتیبان این کشور است.

* آمریکا نیز ثابت کرده برای حمایت و دفاع از موجودیت اسرائیل حاضر به پرداخت هر هزینه‌ای است. پس راه کار چیست؟ برای عبور بزرگ از تاریخ خشونت و انتقام در این منطقه گفتمان غالب در اسرائیل و فلسطین باید تغییر کند. حتی اگر اسرائیل غزه را با خاک یکسان بکند، تفکر انتقام در فلسطین نابود نخواهد شد و ممکن است چند سال بعد به شکل دیگر و حتی شدیدتری بروز کند.

مهدی تدینی، پژوهشگر سیاسی هم در مطلبی تحت عنوان «دول در غزه» نوشت:

* آنچه می‌خواهم بگویم داوری اخلاقی و ارزشی نیست. تاریخ منازعۀ فلسطینی‌ـ‌اسرائیل یک قرن قدمت دارد و هر گوشۀ آن کتابی است. فقط می‌خواهم از واقعیت‌های موجود بگویم؛ از اینکه چه شد و چه خواهد شد.

* بزرگی رخداد و شمار بالای کشته‌های دو طرف باعث می‌شود صحنۀ اصلی گم شود. کل آنچه رخ داد ــ که احتمالاً در آینده نامش را «جنگ اکتبر ۲۰۲۳» می‌گذارند ــ یک عملیات انتحاری بزرگ بود؛ به قول خود فلسطینیان «عملیات شهادت‌طلبانه»؛ با همان ویژگی‌های این دست عملیات‌ها. صحنه‌ها به جنگ کلاسیک یا جنگ چریکی شبیه شده. اگر نمی‌توانید منطق طرف فلسطینی را درک کنید، به این دلیل است که از منظر جنگ کلاسیک یا جنگ چریکی به قضیه نگاه می‌کنید.

* هیچ تناسب جنگ‌افزاری میان غزه و اسرائیل وجود ندارد. اتفاقاً به همین دلیل مسئله عملیات است، نه جنگ. اما هدف آن چیست؟ مثل همۀ این دست عملیات‌ها هدف زنده نگه داشتن آرمان و زدن ضربۀ جسمی و روحی به دشمن است. اما چرا باید چنین هزینۀ سنگینی داد، وقتی معادلات قرار نیست در نهایت با این عملیات عوض شود. به گمان من، این‌بار یک هدف مهم وجود داشت که به چنین هزینه‌ای نیاز داشت: جلوی روند عادی‌سازی رابطۀ اسرائیل با اعراب باید گرفته می‌شد. این‌بار قضیه متفاوت از گذشته بود.

* همیشه آمریکا واسطه می‌شد و می‌کوشید عرب‌ها را با اسرائیل آشتی دهد، اما این‌بار خود عرب‌ها مستقلاً دنبال عادی‌سازی روابط بودند. بوی عادی‌شدن رابطۀ عربستان و اسرائیل به مشام می‌رسید و اگر عربستان مستقلاً دست به چنین اقدامی می‌زد، یکی از کارت‌های مهم در دست فلسطینی‌ها می‌سوخت. درست است که بن‌سلمان تأکید می‌کرد منافع فلسطینی‌ها را در نظر داریم؛ اما طرف فلسطینی انتظار دارد هر گونه گفتگو میان عرب‌ها و اسرائیل حول محور فلسطین باشد، نه اینکه فلسطین هم یکی از مفاد آن باشد.

* حال اسرائیل چه خواهد کرد؟ اسرائیل تنها در صورتی می‌تواند این ضربۀ سنگین را تلافی‌شده قلمداد کند که توان نظامی حماس را نابود کند و تغییری بنیادی ایجاد کند. پس از چند روز یا چند هفته کوبیدن غزه از هوا، حملۀ زمینی خواهد کرد. اما نقطه ضعف اصلی‌اش دقیقاً روی زمین است. متر به متر باید کشته دهد. اشغال کل نوار غزه هم محال به نظر می‌رسد. در پی اشغال بخش‌های کم‌هزینه‌تر خواهد رفت و پس از تضعیف قدرت حماس، فشاری فرسایشی بر غزه وارد خواهد کرد. بسیار بعید است طرف سومی وارد جنگ شود و احتمالاً چند ماه و حتی سال طول می‌کشد.