بیماری «کبد چرب» چیست؟

به نقل سایت اطلاع رسانی «کلینیک کلیولند»، یک کبد سالم حاوی مقدار کمی چربی است. زمانی که چربی پنج تا ۱۰ درصد وزن کبد شما را تشکیل دهد، مشکل ساز می شود.

چرا بیماری کبد چرب مضر است؟

در بیشتر موارد، کبد چرب هیچ مشکل جدی ایجاد نمی کند یا مانع از عملکرد طبیعی کبد شما نمی شود. اما برای هفت تا ۳۰ درصد افراد مبتلا به این بیماری، بیماری کبد چرب با گذشت زمان بدتر می شود.

این بیماری طی سه مرحله پیشرفت می کند:

- کبد شما ملتهب (متورم) می شود که به بافت آن آسیب می رساند. این مرحله «استئاتوهپاتیت» نامیده می شود.

- بافت اسکار در جایی تشکیل می شود که کبد شما آسیب دیده است. این فرآیند «فیبروز» نامیده می شود.

- بافت اسکار گسترده جایگزین بافت سالم می شود. در این مرحله «سیروز کبدی» رخ می دهد.

سیروز کبدی

سیروز کبدی در نتیجه آسیب شدید به کبد رخ می دهد. بافت اسکار سخت که جایگزین بافت سالم کبد می شود، عملکرد کبد را کند می کند و در نهایت، می تواند عملکرد کبد را به طور کامل مسدود کند. سیروز همچنین می تواند منجر به نارسایی کبد و سرطان کبد شود.

انواع بیماری کبد چرب چیست؟

دو شکل اصلی بیماری کبد چرب وجود دارد که عبارتند از:

- بیماری کبد چرب ناشی از الکل

بیماری کبد چرب ناشی از الکل، همانطور که از عنوان آن پیداست ناشی از مصرف الکل است. حدود پنج درصد از مردم در ایالات متحده به این شکل از بیماری کبدی مبتلا هستند.

- بیماری کبد چرب غیر مرتبط با الکل

بیماری کبد چرب غیر مرتبط با الکل (NAFLD) با مصرف الکل ارتباطی ندارد. این بیماری از هر سه بزرگسال یک نفر و از هر ۱۰ کودک یک کودک در ایالات متحده را تحت تاثیر قرار می دهد. متخصصان هنوز علت دقیق بیماری کبد چرب غیر مرتبط با الکل را پیدا نکرده اند اما عوامل متعددی مانند چاقی و دیابت می توانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند.

علائم و علل

چه کسانی به بیماری کبد چرب مبتلا می شوند؟

در صورت داشتن موارد زیر شانس ابتلای شما به این بیماری بیشتر است:

- نژاد اسپانیایی یا آسیایی دارید.

- چرخه های قاعدگی شما متوقف شده است.

- چاقی با سطح بالای چربی شکم داشته باشید.

- فشار خون بالا، دیابت یا کلسترول بالا دارید.

- مبتلا به آپنه انسدادی خواب هستید. وقفه تنفسی در خواب یا آپنه خواب (به انگلیسی: Sleep apnea) یک اختلال خواب است که باعث توقف یا کاهش تنفس برای مدتی کوتاه (اما با تعداد دفعات زیاد) در طول خواب می‌شود.

چه عواملی باعث بیماری کبد چرب می شود؟

برخی از افراد بدون داشتن هیچ گونه بیماری قبلی به بیماری کبد چرب مبتلا می شوند. اما این عوامل خطر احتمال ابتلا به آن را افزایش می دهند:

- داشتن اضافه وزن/چاقی

- ابتلا به دیابت نوع دو یا مقاومت به انسولین

- داشتن سندرم متابولیک (مقاومت به انسولین، فشار خون بالا، کلسترول بالا و سطح تری گلیسیرید بالا)

- همچنین مصرف برخی از داروها نیز می تواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.

علائم بیماری کبد چرب چیست؟

افراد مبتلا به بیماری کبد چرب اغلب هیچ علامتی ندارند تا زمانی که بیماری تا حد سیروز کبدی پیشرفت کند. اگر علائمی دارید، ممکن است شامل موارد زیر باشد:

- درد شکم یا احساس پری در سمت راست بالای شکم

- حالت تهوع، از دست دادن اشتها یا کاهش وزن

- پوست و سفیدی چشم مایل به زرد

- ورم شکم و پاها

- خستگی شدید یا آشفتگی ذهنی

- ضعف

داشتن وزن مناسب و ورزش کردن از جمله عواملی هستند که به درمان کبد چرب کمک می‌کنند.

بیماری کبد چرب، اغلب بدون علامت بوده اما می‌تواند به‌ مرور زمان و با افزایش میزان چربی کبد با علائمی از جمله دل‌ درد، بی‌اشتهایی، ضعف مفرط، تهوع، کاهش وزن، کاهش تمرکز و توجه و ... خود را نشان دهد.

به طور کلی غذاهایی که با آسیب سلولی مبارزه کرده، استفاده از انسولین را برای بدن آسان‌تر می‌کنند یا التهاب را کاهش می‌دهند، می‌توانند به معکوس کردن این وضعیت کمک کنند.

بنا به اظهار و تاکید متخصصان، کبدچرب درمان دارویی قطعی ندارد و تغییر در شیوه زندگی، درمان اصلی و پیشگیرانه این بیماری است. با این حال، از آنجایی که شرایط هر فردی با دیگری متفاوت است، باید با پزشک خود برای داشتن یک برنامه غذایی مناسب مشورت کند.

رژیم غذایی مدیترانه‌ای برای کبد چرب مفید است. اگرچه این رژیم غذایی برای افراد مبتلا به بیماری کبد چرب طراحی نشده است اما این سبک از غذا خوردن انواع موادی را ارائه می‌دهند که به کاهش چربی کبد کمک می کنند از جمله چربی های سالم، آنتی اکسیدان ها و کربوهیدرات های پیچیده.

برخی از مواد غذایی که به پیشگیری از کبد چرب کمک می‌کنند عبارتند از:

* ماهی و غذای دریایی

* میوه ها

* غلات کامل

* آجیل

* روغن زیتون

* سبزیجات

* آووکادوها

* حبوبات