با بی‌آبی در ایران چه کنیم؟

عملکردهای ناپایدار می‌تواند منجر به تخلیه منابع آب زیرزمینی شود و پیامدهای منفی برای محیط‌زیست و جمعیت‌های ساکن در مناطق خشک به دنبال داشته باشد. استخراج آب از منابع زیرزمینی زمانی پایدار تلقی می‌شود که در دسترس بودن و کیفیت منابع آب را در درازمدت حفظ کند. به‌طور کلی، نرخ استخراج پایدار نباید از نرخ تجدید طبیعی آبخوان تجاوز کند. این موضوع تضمین می‌کند که سطح و حجم آب زیرزمینی ثابت بماند و آسیبی به اکوسیستم وارد نکند. میزان استخراج پایدار برای یک سفره آبی خاص به عوامل مختلفی از جمله نوع آبخوان، نرخ تغذیه و الگوهای مصرف آب بستگی دارد. در برخی موارد، نرخ استخراج پایدار می‌تواند حداکثر تا ۵۰ درصد کل آب‌های زیرزمینی موجود در آن منطقه باشد. با این حال، در بیشتر حالات میزان برداشت باید تا کمتر از ۵۰ درصد موجودی آب‌های زیرزمینی محدود شود. استخراج آب پایدار از آب‌های زیرزمینی نباید از نرخ تجدید طبیعی آبخوان تجاوز کند. نظارت و مدیریت استخراج آب‌های زیرزمینی برای اطمینان از دسترسی طولانی‌مدت و کیفیت منابع آب برای نسل‌های آینده ضروری است. آنچه از آمار سال‌های اخیر برمی‌آید نشان می‌دهد که حدود ۷۸ درصد از آب‌های زیرزمینی در سال برداشت شده است. دلیل این مساله کمبود آب‌های ذخیره شده سطحی و نیندیشیدن جایگزین پایدار برای منابع آب است.  بیش از ۹۰۰ هزار چاه در ایران وجود دارد و به نظر می‌آید که ۴۰ درصد از این چاه‌ها غیر‌مجاز هستند، یعنی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار چاه غیرمجاز است. حدود ۷.۵ درصد مساحت ایران شاهد فرونشست زمین است. بخش مهمی از این مساحت مناطق مسکونی ایران هستند و به نظر می‌رسد که اگر با همین روند پیش‌برویم شاهد فرونشست گسترده‌تر خواهیم بود. میزان مصرف آب بالا است بنابراین فرآیند فرونشست ادامه خواهد داشت. حدود ۴۱ میلیارد متر مکعب برای چاه‌های مجاز پروانه صادر شده که از  این‌چاه‌ها آب برداشته شود و حدود ۱۰ میلیارد هم سالانه غیر‌مجاز برداشته می‌شود.  در سه‌ساله اخیر چندین منطقه جدید فرونشست زمین در ایران شناسایی شده است، به ویژه در مناطق زیر: شهر تهران به ویژه در جنوب و جنوب غرب آن با فرونشست بیشتری مواجه است. استان همدان نیز شاهد فرونشست زمین بوده که شهر همدان یکی از مناطق آسیب دیده است.  همچنین شهر تاریخی اصفهان با فرونشست زمین مواجه بوده که آثار و زیرساخت‌های میراث فرهنگی آن از محدوده مرکزی شهر تا شمال آن و به ویژه پیرامون فرودگاه اصفهان، ورزشگاه نقش‌جهان و شاهین‌شهر در شمال اصفهان را تحت تاثیر قرار داده است. استان مازندران در دشت جنوبی دریای کاسپین به دلیل برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی با مشکل فرونشست زمین مواجه شده است. شهر کرمانشاه و مناطق اطراف آن تحت تاثیر فرونشست زمین قرار گرفته است که بدترین مناطق آن دشت کنگاور و حوضه روانسر است. استان خوزستان در جنوب غربی ایران به عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی ایران به دلیل برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی و وجود سازندهای تبخیری مانند سازند گچساران و سازندهای کربناته مانند سازند آسماری - به عنوان پهنه‌ای جدید و مهم فرونشست زمین و برای وقوع فروچاله‌ها معرفی می‌شود.