مشکلی نیست؛ فقط در تابستان، برق و در زمستان، گاز نداریم!

روزنامه شرق: درست همان روزی که رسانه‌ها از قول علی‌اکبر محرابیان، وزیر نیروی دولت سیزدهم اعلام کردند که براساس آخرین مطالعات صورت‌گرفته ایران در رتبه هفتم رشد تولید برق دنیا قرار گرفته است، بخشی از شهرها و شهرک‌های صنعتی کشور، قطعی برق را تجربه کردند. مسئولان وزارت نیرو می‌گویند: «ناترازی برق همچنان ادامه دارد». پیش‌بینی‌ها نیز حاکی از این است که تابستان امسال هم سخت‌گیری‌هایی برای مصرف برق به واحدهای تولیدی تحمیل شود. آخرین گزارش‌ها نشان می‌دهد که ۱۰ تا ۱۱ هزار مگاوات ناترازی برق در کشور وجود دارد که این ناترازی از طریق «مدیریت مصرف برق» در تابستان مدیریت می‌شود. «مدیریت مصرف برق» عبارتی بود که مدیرعامل شرکت توانیر، اردیبهشت ماه سال جاری به عنوان جایگزین «قطع برق صنایع» استفاده کرد. گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد که به صورت میانگین ٥٠ درصد برق کشور در بخش تولید واحدهای صنعتی و کشاورزی مصرف می‌شود. از طرف دیگر مسئولان وزارت نیرو در دولت سیزدهم بارها اعلام کرده‌اند که در سال ١٤٠٠ با ناترازی شدیدی مواجه بودیم اما طی سال‌های گذشته و با مجموع اقدامات انجام‌شده در دولت سیزدهم، این ناترازی با درایت و برنامه‌ریزی‌های دقیق به حداقل رسید. سخنگوی صنعت برق کشور پیش از این گفته بود: «برای گذر از اوج بار تابستان امسال ١٨٠ اقدام تأمین انرژی در کشور تعریف شده است». با این حال اواسط اردیبهشت ماه بود که اطلاعیه شرکت توزیع نیروی برق استان تهران به شهرک صنعتی عباس‌آباد برای خاموشی یک روز در هفته از ساعت هشت صبح تا ۲۴ در بازه زمانی «اول خرداد تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۳» رسانه‌ای شد. تأمین برق پایدار برای صنایع و واحدهای تولیدی، مسئله‌ای مهم جهت افزایش تولید و پیشرفت کشور محسوب می‌شود. یکی از مشکلاتی که صنایع هرساله با آن روبه‌رو هستند، مشکل تأمین برق در تابستان و تأمین گاز در زمستان است. امسال هم مانند سال‌های گذشته، مشکل تأمین برق پایدار برای صنایع پابرجاست.

سهم هر بخش از مصرف برق

وزارت نیرو پیش‌تر اعلام کرده بود که میزان مصرف برق خانگی کمی بیشتر از 31 درصد از کل تولید برق کشور است. براساس همین آمار رسمی دولت، میزان برق مصرفی صنایع بیش از 36 درصد و برق بخش کشاورزی بیش از 16 درصد اعلام شده است. اگر جمع مصرف کشاورزی و صنعت را مطابق همین آمار حدود 53 درصد فرض کنیم، با احتساب برق خانگی به صورت تقریبی 32 درصد اعلام‌شده، از کل تولید برق ایران 15 درصد باقی می‌ماند. از این میزان برق باقی‌مانده کمتر از دو درصد صرف روشنایی معابر می‌شود و مابقی برای اموری تحت عنوان برق عمومی و سایر مصارف اختصاص می‌یابد. البته به این موارد باید موضوع فرسودگی شبکه سراسری برق کشور را نیز اضافه کرد.

صنایع قربانی خاموشی

هنوز آمار روشنی از خسارت‌های احتمالی صنعت ناشی از قطع مکرر برق وجود ندارد. ضرر و زیان واحد‌های تولیدی و صنعتی از قطع برق دو بخش آشکار و پنهان را شامل می‌شود و آن‌طور که کارشناسان می‌گویند؛ یک قاعده کلی در دنیا برای محاسبه خسارت اقتصادی ناشی از قطع برق وجود دارد که بر مبنای آن می‌توان گفت که با وقوع خاموشی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ برابر هزینه برق تولیدی خسارت به اقتصاد وارد می‌شود. آماری که اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران منتشر کرده نشان می‌دهد که قطعی برق در سال ۱۴۰۰، بیش از هفت میلیارد دلار به صنایع ایران خسارت زده است.

تولید، ضربه‌گیر نارضایتی اجتماعی

به نظر می‌رسد دولت سیزدهم اولویت برق‌رسانی را به بخش خانگی اختصاص داده و برای کسب رضایت مردمی تلاش می‌کند. به عبارت دیگر طبق برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته از سوی وزارت نیرو، بار اصلی شبکه سراسری برق کشور برای تأمین برق مورد نیاز در بخش خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال طی روزهای گذشته مانند سال‌های قبل گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد شاهد اعمال خاموشی در بخش خانگی نیز هستیم. در این میان برخی کارشناسان معتقدند که با وجود فرسودگی شبکه سراسری برق کشور و همچنین ناترازی بیش از 10 هزار مگاواتی برق، طی هفته‌های آینده خاموشی‌ها به بخش خانگی هم خواهد رسید.

قانون‌گریزی در اعمال خاموشی‌ها

سناریوی قطعی برق صنایع و اختصاص سهم آنها به بخش خانگی در حالی هر سال تکرار می‌شود که براساس ماده 25 قانون بهبود فضای کسب‌وکار، این امر خلاف قانون است. در این ماده قانونی ذکر شده که در زمان کمبود برق، گاز یا خدمات مخابرات، واحدهای تولیدی صنعتی و کشاورزی نباید در اولویت قطع برق یا گاز یا خدمات مخابرات قرار بگیرند. اما اگر در شرایط اضطراری چنین اتفاقی رخ داد و دولت مجبور به قطع برق صنایع شد، باید خسارات ناشی از آن را بپردازد و قطعی بیش از دو روز ادامه پیدا نکند. این آیین‌نامه لازم‌الاجراست و وزارتخانه‌های صمت، کشاورزی، نفت و نیرو موظف به رعایت آن هستند.