شعبده‌بازی جنجالی در آرای مردمی جشنواره فجر

فرهیختگان: «پیشمرگ» برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران جشنواره فیلم فجر ۴۳ شد.

برخی داده‌ها نشان می‌دهد فیلم «پیشمرگ» نخستین فیلم در تعداد بلیت‌ها و سانس‌های فوق‌العاده جشنواره نبوده است!

سال ۱۴۰۰، یک روز قبل از آیین اختتامیه جشنواره فیلم فجر، دبیر آن دوره جشنواره اعلام کرد، سیمرغ مردمی حذف شد! مسعود نقاش‌زاده، دبیر آن دوره دلیل این حذف یک‌باره را این طور عنوان کرد: «بررسی تیم‌های کارشناسی نشان می‌دهد به دلیل پاره‌ای اشکالات و از جمله اشکال فنی در ارسال پیامک که باعث شده است بعضی از مخاطبان دریافت نکنند و نیز قطعی و اختلال اینترنت در بعضی سینماها، نتایج نظرسنجی مردمی برای ستاد جشنواره اطمینان‌بخش نیست.»

انتخاب فیلم «پیشمرگ» به‌عنوان برگزیده مردمی در جشنواره چهل‌وسوم بار دیگر، همان شک و شبهه چند سال پیش را به ذهن همگان رساند که چطور این فیلم به‌عنوان برگزیده این بخش معرفی شده است. قبل از اینکه جشنواره آغاز شود، از این جایزه و اهمیتش گفتیم و نوشتیم، سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران -یا به بیان اهالی سینما سیمرغ مردمی- سه سالی می‌شد که پس از جنجال‌های جشنواره چهلم، از گردونه رقابت‌های فجر حذف شد و به این ترتیب نام «ابلق» به‌عنوان آخرین فیلم برنده سیمرغ مردمی در تاریخ جشنواره باقی ماند. قرار بود، تیم تازه جشنواره سیمرغ مردمی را باز گردانند البته با سازوکاری جدید! سازوکاری که با حذف آرای سازمانی و الکترونیکی شدن تمام فرایند آن در سایت سمفا شک و شبهه تقلب را به صفر برساند و دیگر ماجرا‌های جشنواره چهلم تکرار نشود. اما انگار این اتفاق نیفتاده. «فرهیختگان» به آمار 6 فیلم برتر بخش مردمی دست پیدا کرده که جالب توجه است. برای آنانی که فجر را با تماشاگر و بی‌تماشاگر تجربه کرده‌اند، پرواضح است که بخش مهمی از هیجان جشنواره به رقابت میان فیلم‌ها در اکران مردمی است. حقیقتاً جایی که نقطه تفاوت فجر با سایر جشنواره‌های خارجی است، همین ماجرای سیمرغ مردمی است. سیمرغی که باعث می‌شود مخاطب با جشنواره درگیر شود و عملاً حال‌و‌هوای جشنواره در میان مردم تکثیر شود.

در گفت‌وگویی که با علی آشتیانی‌پور، مدیر بخش سیمرغ مردمی جشنواره فیلم فجر قبل از برگزاری فستیوال فجر داشتیم؛ اعلام کرد فرایند رأی‌گیری برای سیمرغ مردمی تنها در سمفا و ذیل این سایت شکل می‌گیرد، برخلاف سال‌های گذشته که سایتی ذیل جشنواره فجر طراحی می‌شد و آن سایت با قطعی‌ها و مشکلات فراوان رأی‌گیری را انجام می‌داد و در همان مدل از رأی‌گیری هم بار‌ها ابهاماتی پدید می‌آمد، خبر از انتقال تمام فرایند به سمفا و سایت آن داد و گفت: «همه سینما‌های تهران تقریباً در این رأی‌گیری شرکت دارند. البته در حال حاضر لیست دقیق سینما‌ها را در اختیار ندارم، زیرا این لیست در زمان خرید بلیت از طریق سامانه سمفا به مخاطبان اعلام می‌شود. هر فردی که قصد خرید بلیت دارد از طریق این سامانه متوجه می‌شود که کدام سینما‌ها در این فرایند مشارکت دارند. سینما‌هایی که از این فرایند خارج می‌شوند، ممکن است شامل سینما‌هایی باشند که خانه سینما برای کارکنان خود اختصاص داده یا سینما‌هایی که تهیه‌کنندگان برای اعضای خاص خود درنظر گرفته‌اند، همچنین سینما‌هایی که در شهر‌های دیگر مانند اصفهان قرار دارند، در این رأی‌گیری شرکت نمی‌کنند.»

تقریبا از روز سوم جشنواره اولین لیست آمار فیلم‌های مردمی مشخص شد که شامل 15 فیلم بود بعد از آن آمار به 12 فیلم رسید و نهایتا 7 فیلم در گرده رقابت مردمی باقی ماندند؛ «رها»، «بچه مردم»، «زیبا صدایم کن»، «پیشمرگ»، «خدای جنگ»، «موسی کلیم‌الله» و «ناتوردشت.» طبق آماری که به دست «فرهیختگان» رسیده است، فیلم انتخاب‌شده در بخش مردمی تعداد بلیت‌های فروخته‌شده‌اش 7 هزار و 300 عدد بوده که در تناسب با بلیت دیگر فیلم‌ها بسیار کمتر است. البته این فرض را باید لحاظ کرد همه کسانی که بلیت‌های جشنواره را خریداری می‌کنند نظر مثبت به فیلم ندارند، یعنی تعداد بلیت خریداری‌شده تنها نمی‌تواند نشانه برتری یک فیلم باشد اما حتما موثر است. نکته مهم شفافیتی است که آمار اعلام ‌شده از سوی ستاد جشنواره را زیر سوال می‌برد، در مراسم اختتامیه 7 فیلم برتر آرای مردمی اعلام شد اما نکته مهم اینجاست که درصد رضایت مخاطبان و اینکه تعداد بلیت‌های فروخته‌شده این فیلم‌ها چقدر بوده است، در هاله‌ای از ابهام باقی ماند. دبیر جشنواره در مراسم اختتامیه در بخشی از صحبت‌هایش به فروش بلیت‌ها اشاره کرد و گفت: «در این دوره 30 درصد رشد داشتیم و هنوز در برخی استان‌ها فیلم‌های جشنواره در حال نمایش فیلم‌ها هستند و بیش از 350 هزار بلیت فروش رفته است و این برگشت به ماقبل کرونا است و دوره‌های سخت را برای دور هم جمع شدن فراهم کرده است.» اما آماری از درصد رضایت، امتیاز فیلم‌ها و با چه میزان سانس فوق‌العاده ارائه نشد! مطمئنا روش رسیدن به این آمار بعد از سه سال برگزار نشدن سیمرغ مردمی با آن همه حاشیه در آخرین دوره برگزاری برای همه مهم است که بدانند سازو کار رسیدن به این فیلم چگونه صورت گرفته.

طبق اطلاعات رسیده به «فرهیختگان»، فیلم «پیشمرگ» در لیست فروش بلیت جشنواره در جایگاه 16 یا 17 قرار داشته است و همین هم باز ابهام دیگری را ایجاد می‌کند که چطور این فیلم انتخاب مردمی است. نکته مهم در انتخاب مردمی، جریان‌ساز بودن آن فیلم است که باعث می‌شود تا مردم گوش‌به‌گوش به هم برسانند و فیلم را انتخاب و بلیت را خریداری کنند و بعد هم میزان رضایت از فیلم را ثبت کنند. شاید بهتر باشد تا دبیر جشنواره یا دبیر سیمرغ مردمی روش رسیدن به این فیلم برتر را اعلام کنند و سوال‌ها را پاسخ دهند تا دوباره این سیمرغ مهم درگیر حاشیه نشود و برای چند سال آن را از دست ندهیم!