۴ نکته قابل‌تامل درباره مذاکرات ایران و آمریکا

عصر ایران: خبری را که ترامپ در روز‌های جمعه گذشته و دوشنبه (دیروز) داد و متعاقبا مورد تایید آقای دکتر عراقچی نیز قرار گرفت، باید به فال نیک گرفت و آنرا سرآغاز دوره جدیدی در روابط ایران و آمریکا و مذاکرات هسته‌ای و بطور کلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی به شمار آورد.

تصمیمِ گرفته شده تصمیم درستی است که باید مورد حمایت همه طیف‌های سیاسی در داخل قرار گیرد و همه کمک کنند که شرایط لازم برای پیشرفت کار به نحو احسن فراهم شود. چند نکته در این مورد در خور ذکر است:

۱- هیچگاه در هیچ دوره‌ای تردیدی در مورد ضرورت انجام مذاکره بین ایران، به عنوان قدرت اول بالقوه در منطقه، و آمریکا، به عنوان قدرت اول نظامی و اقتصادی جهان، وجود نداشته است. بین این دو کشور، مذاکراتی نیز در مقاطعی در گذشته انجام شده است. اما مشکل مذاکرات پیشین این بوده که مقطعی، موردی و تاکتیکی بوده است و به همین دلیل امکان نیل به توافقی درازمدت که تنش را از روابط دو کشور دور کند، فراهم نشده بود. 

۲- کسانی که تا کنون مخالف مذاکره بوده‌اند باید توجه کنند که وظیفه اصلی هر دولتی با فاصله بسیار زیاد با هر وظیفه دیگر مصون و محفوظ نگه داشتن کشور از جنگ و تهدید جنگ است. جنگ جان‌های ارزشمند بیشماری را می‌ستاند، خسارات عظیمی را تحمیل می‌کند و موقعیت هر کشوری در حال و آینده در منطقه زیست‌اش و برای چند نسل را در معرض انواع تهدید‌ها قرارمی‌دهد.

ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای که نیرو‌های نظامی خود را در اندازه‌های یک قدرت منطقه‌ای ساماندهی کرده و تدارک دیده است، به این نیرو‌ها برای دفاع از کشور در برابر همسایگان بعضا طماع نیاز دارد. اینکه تقریبا تمام دارایی‌های نظامی یکی از قدرت‌های اصلی عربی در میان بی‌تفاوتی قدرت‌های عربی دیگر و جامعه جهانی مورد تهاجم اسرائیل جنایتکار قرار گرفت از بین رفت، بسیار تاسف‌آور است. 

۳- باید توجه داشت که کار اصلی و دشوار از این مقطع شروع شده است و دوره‌ای چند ماهه و پر دست‌انداز و غیرقابل پیش‌بینی را در پیش داریم. آنچه مهم است این است که برکنار از ملاحظات جناحی و محفلی و شخصی از همه ظرفیت‌های ملی، بویژه کسانی که طی سال‌های اخیر بیشترین تجربه را در این حوزه داشته‌اند، بیشترین استفاده به عمل آید.

در این میان، قرار داشتن وزیر خارجه در راس تیم مذاکراتی ایران اقدامی امیدوارکننده، اصولی، درست و منطقی است. در اینکه وزارتخارجه نهاد مسئول سیاست خارجی است و بیشترین تخصص و تجربه را در این حوزه دارد و باید نقش ذاتی خود را در فرایند تصمیم‌گیری بطور کامل ایفا کند، تردیدی نیست.

همچنین موجب خرسندی است که نظام در شرایط حساس کنونی از تلف کردن وقت در ارتباط با اموری شکلی و فرعی و بی‌اهمیت مانند مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکره، محل مذاکره، سطح مذاکره و مانند آن عبور کرده است.

وزارت خارجه در اجرای وظایف دشوار پیش‌رو باید طرح‌هایی اصولی، منطقی و منطبق با شرایط کنونی را تهیه و همراه با توضیح و استدلال به مقامات مافوق ارائه کند و در برابر صاحبان انواع منافع و مداخلات اشخاص پرنفوذ، اما متوهم ایستادگی لازم را نشان دهد. در غیر این صورت مشکل می‌تواند پاسخگوی مردم و تاریخ باشد. 

۴- و نهایتا اینکه مقامات ما باید عنایت داشته باشند که با ترامپ دیپلماسی پنهان معنی ندارد. او به تعبیر عامیانه آدم دهن‌لقی است که دائم هم دوست دارد جلو دوربین‌ها باشد.