آیا اسکار هم در انتظار جعفر پناهی است؟

سلام سینما: مروری بر آمار و ارقام تاریخ جشنواره کن نشان می‌دهد که دریافت جایزه نخل طلا ممکن است مقدمه‌ای برای موفقیت فیلم «یک تصادف ساده» (جعفر پناهی) در جایزه اسکار باشد.

هفتاد و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن شنبه‌شب پس از دو هفته پر از نمایش فیلم و حضور پررنگ ستاره‌ها و مطبوعات با اهدای جوایز به پایان رسید. اکنون می‌توان به بررسی نامزدهای احتمالی برای ورود به رقابت اسکار پرداخت. طبیعتا مهم‌ترین گزینه فیلم «یک تصادف ساده» به کارگردانی جعفر پناهی است که نخل طلای بهترین فیلم جشنواره کن امسال را دریافت کرد. داستان انتقام‌جویانه این فیلم پیرامون پنج زندانی سابق می‌گردد که باید در مورد برخورد خود با کسی که او را مسئول وضعیت‌شان می‌دانند، تصمیم‌گیری کنند. «یک تصادف ساده» دومین فیلم ایرانی پس از «طعم گیلاس» (عباس کیارستمی) است که اصلی‌ترین جایزه جشنواره کن را دریافت می‌کند.

در سال‌های اخیر، کن در نقش کاتالیزوری موفق برای نامزدهای اسکار عمل کرده است. سال گذشته، سه فیلم از میان آثار حاضر در بخش مسابقه جشنواره کن نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم شدند: «امیلیا پرز» «ماده» و «آنورا» که آخری هم نخل طلا و هم اسکار را از آن خود کرد. از پنج برنده اخیر نخل طلا، چهار فیلم نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم هم شده‌اند: «انگل» (2019)، «مثلث غم» (2022)، «آناتومی یک سقوط» (2023) و «آنورا» (2024). همچنین فیلم‌هایی همچون «بلکککلنزمن»، «ماشینم را بران» و «منطقه مورد توجه» از دیگر فیلم‌های سال‌های اخیر بودند که ابتدا در کن مورد توجه قرار گرفتند و در ادامه به بازیگران مهمی در اسکار تبدیل شدند.

از زمان راه‌اندازی جایزه نخل طلا در سال 1955، 43 فیلم از برنده‌های این جایزه در مجموع نامزد 149 جایزه اسکار در رشته‌های مختلف شده‌اند و نوزده فیلم از این میان توانستند حداقل یک جایزه را به خود اختصاص دهند (در مجموع 38 جایزه). شش سال قبل، فیلم «انگل» هم نخل طلا و هم جایزه اسکار بهترین فیلم را از آن خود کرد و به اولین فیلم از زمان «مارتی» (1955) تبدیل شد که هر دو جایزه را به دست می‌آورد. «مارتی» اولین فیلم از میان 19 برنده نخل طلا بود که به نامزدی اسکار بهترین فیلم دست یافت؛ فهرستی که در ادامه با آثار مشهوری چون «مکالمه» (1974)، «راننده تاکسی» (1976)، «اینک آخرالزمان» (1979)، «پیانو» (1993)، «پالپ فیکشن» (1994)، «پیانیست» (2002)، «درخت زندگی» (2011)، «عشق» (2012)، «انگل»، «مثلث غم»، «آناتومی یک سقوط» و «آنورا» پربارتر شد.

با توجه به این‌که «یک تصادف ساده» خارج از مجاری رسمی ساخته شده است، به‌نظر نمی‌رسد امکان ارسال آن از ایران برای شرکت در رشته بهترین فیلم بین‌المللی اسکار وجود داشته باشد. با این حال، این فیلم می‌تواند توسط فرانسه یا لوکزامبورگ (که در تولید آن مشارکت داشته‌اند) ارسال شود. این اتفاق سال گذشته هم برای یک فیلم ایرانی دیگر رخ داد؛ جایی‌که «دانه انجیر معابد» (محمد رسول‌اف) از طرف آلمان برای حضور در اسکار بهترین فیلم بین‌المللی انتخاب شد و به فهرست نامزدهای نهایی هم راه یافت. پیش از این شش برنده نخل طلا توانسته‌اند این اسکار (که پیش‌تر بهترین فیلم خارجی‌زبان دریافت می‌شد) را دریافت کنند و ده برنده نخل طلای دیگر هم نامزد دریافت این جایزه بوده‌اند. آیا «یک تصادف ساده» می‌تواند این فهرست‌ها را گسترش دهد؟