سوختگی و جراحت ناشی از انفجار را چطور خودمان درمان کنیم؟

ایرنا: مسعود عابد سرپرست مدیریت مرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی توضیح داد: بسیاری از باورهای نادرست عمومی درباره درمان سوختگی، نه ‌تنها کمک کننده نیست، بلکه می‌تواند آسیب‌های بیشتری به فرد وارد کند.

وی به اقدامات ضروری در مواقع حادثه سوختگی‌ اشاره کرد و افزود: در وهله نخست، بهتر است مصدوم را به‌ آرامی از منبع حرارت نظیر آتش، بخار، مایعات داغ یا مواد شیمیایی دور و او را به محیطی ایمن منتقل کنید، همچنین در مواردی که لباس در حال سوختن است، از پتوی غیر قابل اشتعال و یا غلتاندن مصدوم برای خاموش کردن شعله استفاده کنید.

سرپرست مدیریت مرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: بلافاصله محل سوختگی را به مدت حداقل ۱۰ دقیقه زیر جریان آرام آب خنک، آب لوله قرار دهید، این کار باعث کاهش درد، تورم و همچنین جلوگیری از گسترش آسیب به بافت ‌ها می‌شود، باید توجه کرد که استفاده از یخ یا آب بسیار سرد به علت انقباض عروق و آسیب بافتی، توصیه نمی‌شود.

عابد با بیان اینکه لباس‌هایی که دچار سوختگی نشدند، با احتیاط از تن بیمار خارج شود، اظهار کرد: در مواردی که پارچه به پوست سوخته چسبیده است، به ‌هیچ‌ وجه آن را تحت فشار جدا نکنید، چرا که می‌تواند باعث تشدید آسیب و خونریزی شود.

خودداری از درمان‌های خانگی نادرست
وی بر پرهیز از استفاده درمان‌های خانگی نامناسب در سوختگی تاکید کرد و گفت: توصیه می‌شود از مواد غیرپزشکی مانند روغن، سیب زمینی، خمیر دندان، کره، آرد، سفیده تخم ‌مرغ یا هرگونه ترکیبات سنتی بر روی محل سوختگی استفاده نکنید، این مواد نه ‌تنها درمانی نیست، بلکه ریسک عفونت را افزایش می‌دهد و ارزیابی آسیب توسط پزشک را دشوار می‌ کند.

به گفته سرپرست مدیریت مرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، برای مراقبت از محل سوختگی، یک گاز استریل خشک و بدون چسبندگی یا پارچه‌ تمیز و بدون پرز را به ‌نرمی روی آن قرار دهید و از فشار مستقیم روی پوست سوخته به دلیل حساسیت بالا و آسیب پذیر بودن خودداری کنید.

عابد با تاکید بر اینکه در صورت بروز حادثه سریعا با اورژانس تماس گرفته شود، یادآور شد: در سوختگی‌های وسیع، سوختگی کودکان، نواحی حساس مانند صورت، دست ‌ها، پاها یا ناحیه تناسلی و یا مواردی که علائم حیاتی بیمار دچار اختلال شده‌ است، بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته و از جابه‌جایی غیرضروری بیمار خودداری شود.

مدیریت درست خونریزی‌ های شدید
وی با اشاره به اهمیت اقدامات فوری در مواجهه با جراحت‌های باز و خونریزی‌های شدید، گفت: خونریزی‌های شدید، دومین عامل مرگ ‌و میر در حوادث ترومایی به شمار می‌رود؛ آگاهی عمومی درباره کنترل خونریزی نه‌ تنها یک مهارت شخصی، بلکه یک سرمایه ملی در زمان بحران‌ها و بلایای بزرگ محسوب می‌شود.

در مواجهه با جراحت ‌های باز یا ناشی از ترکش چه کنیم؟
سرپرست مدیریت مرکز حوادث و فوریت های پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کنترل فوری خونریزی را اولویت نخست دانست و افزود: در صورت بروز خونریزی شدید، مهمترین کار فشار مستقیم بر روی زخم است، این فشار می‌تواند با گاز استریل، پارچه تمیز یا حتی دست خالی انجام شود، اما اگر خونریزی ادامه پیدا کرد، می‌توان از باند فشاری یا لباس ضخیم و تمیز برای فشار مستمر استفاده کرد.

به گفته عابد، بالا نگه داشتن عضو آسیب ‌دیده نسبت به سطح قلب نیز به‌ شرطی که شکستگی یا آسیب شدید استخوانی وجود نداشته باشد، می‌تواند به کاهش خونریزی کمک کند.

وی با تاکید بر اینکه اجسام فرو رفته در بدن را نباید خارج کرد، اظهار کرد: این اجسام ممکن است جلوی خونریزی را گرفته یا به رگ ‌های حیاتی نزدیک باشند و خارج کردن آنها موجب آسیب جدی‌تری شود، در عوض بهتر است این اجسام فرورفته را به‌ آرامی با گاز استریل یا پارچه ثابت کرد تا از جابه‌جایی و آسیب بیشتر جلوگیری شود.

حفظ عضو قطع ‌شده
سرپرست مدیریت مرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان اینکه در مواردی که عضوی از بدن مانند انگشت، دست یا پا قطع شده است، آن را در یک کیسه پلاستیکی تمیز قرار داده و به همراه مصدوم به مرکز درمانی منتقل شود بیان کرد: با قرار دادن این کیسه داخل ظرف محتوی یخ و آب سرد بدون تماس مستقیم عضو قطع شده با یخ، احتمال پیوند مجدد عضو بالا می‌رود.

عابد استفاده از تورنیکه ( رگ بند) را آخرین راهکار در شرایط بحرانی خونریزی‌های شدید دانست و افزود: در مواقعی که تمام روش‌های کنترل خونریزی مؤثر نبود و امکان حضور فوری تیم درمانی نیز وجود نداشت می‌توان از تورنیکه یا بند خونگیر با رعایت روش اصولی و علمی استفاده کرد.

وی بیان کرد: بند پهن حدود ۵ تا ۷ سانتی ‌متر کمی بالاتر از محل خونریزی‌ بسته شود؛ بهتر است تورنیکه روی پوست یا لباس مصدوم بسته شده؛ بستن نادرست تورنیکه به شکل خیلی سفت یا خیلی شل می‌تواند خطرناک‌ باشد و موجب آسیب بیشتر به بافت شود پس توصیه می شود که کادر درمان از اینکار آگاه شوند.