هوای این ۵ استان در شرایط بحرانی قرار گرفت

همشهری آنلاین: در حالی که مردم شهرهای شمالی، شمال‌شرق و بخش‌هایی از مرکز کشور طی ۲۴ ساعت گذشته هوای پاک و قابل‌قبولی را نفس کشیدند، ساکنان استان‌های اصفهان، خوزستان، تهران، البرز، سیستان و بلوچستان و کرمان هوای «بسیار ناسالم» و «خطرناک» استنشاق کردند.

در پی موج تازه‌ای از گرد و غبار که آسمان تهران و شهرهای دیگر کشور را تیره کرده، جلسه‌ای اضطراری با حضور مسئولان محیط‌زیست، هواشناسی و شهرداری تهران برگزار شد تا ضمن بررسی پیامدهای این بحران، راهکارهایی برای مدیریت کوتاه‌مدت و بلندمدت ارائه شود. در این نشست، بر ضرورت اطلاع‌رسانی به‌موقع، تقویت نظام هشدار سریع و اجرای تدابیر محیط زیستی و منطقه‌ای تأکید شد.

کارشناس محیط زیست و رئیس سابق مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به منشا گرد و غبار اخیر که از کشورهای سوریه و عراق به ایران وارد شده است، گفت: «براساس گزارشی که ستاد هماهنگی مدیریت گرد و غبار ارائه داده، منشأ اصلی این پدیده، کانون‌های بحرانی گرد و غبار در سوریه و عراق است. خوشبختانه کانون قره‌قوم در ترکمنستان هنوز فعال نشده و به مرور از شدت این ریزگردها کاسته خواهد شد.»

داریوش گلعلی‌زاده در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین تاکید کرد: «اقدامات کوتاه‌مدت در مواجهه با گرد و غبار با منشأ برون‌مرزی، عمدتاً ماهیت مراقبتی دارد؛ در این شرایط، در اختیار داشتن برنامه‌ای جامع و منطقه‌ای ضروری است. ما نیازمند دیپلماسی محیط‌زیستی قوی و همکاری نهادهای بین‌المللی هستیم تا بتوانیم با کشورهای هم‌جوار، راهکارهایی مشترک برای کاهش این بحران اجرایی کنیم.»

گلعلی‌زاده با اشاره به آثار مخرب ریزگردها گفت: «این ذرات معلق نه تنها برای سلامت مردم خطرناک هستند، بلکه آثار زیانباری بر زیرساخت‌ها، نیروگاه‌ها، پروازها و حتی افزایش مصرف آب دارد. در همین حال، وقتی این ذرات روی زمین می‌نشینند، در اثر تردد خودروها و گرمای هوا دوباره بازچرخش می‌یابند و شرایط هوا را در وضعیت ناسالم نگه می‌دارند.»

او در ادامه با اشاره به کانون‌های داخلی گرد و غبار در کشور، از جمله اطراف تهران مانند اشتهارد و تالاب صالحیه، افزود: «این مناطق به دلیل خشکسالی تبدیل به منابع گرد و غبار شده‌اند. باید اقدامات مهار محلی انجام شود تا از پیشرفت روند بیابان‌زایی جلوگیری کنیم. سازمان محیط زیست هم‌اکنون در حال نهایی کردن یک برنامه جامع عملیاتی است تا بتوانیم جلوی بدتر شدن شرایط را بگیریم.»

گلعلی‌زاده همچنین به بُعد اقلیمی بحران گرد و غبار اشاره کرد و گفت: «بر اساس ماده ۲۲ قانون برنامه هفتم توسعه، سازمان حفاظت محیط زیست مکلف شده برنامه مدیریت تغییرات اقلیمی را تهیه کند. هدف این برنامه، تقویت سازگاری با شرایط جدید، کاهش آسیب‌پذیری، توسعه اقتصاد سبز و صنعت کم‌کربن است.»

با توجه به گستردگی بحران و پیچیدگی منابع داخلی و برون‌مرزی گرد و غبار، به نظر می‌رسد راه حل این معضل تنها از مسیر همکاری منطقه‌ای، اقدام فوری در سطح ملی و آماده‌سازی زیرساخت‌ها برای شرایط اقلیمی آینده می‌گذرد. مسئولان امیدوارند با تدوین و اجرای برنامه‌های جامع، نه‌تنها تاب‌آوری شهرها در برابر این بحران افزایش یابد، بلکه بتوان گام موثری در کاهش پیامدهای محیط زیستی و انسانی آن برداشت.

نشست اضطراری بررسی بحران گرد و غبار امروز دوشنبه ۱۶ تیرماه در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد؛ نشستی با حضور نمایندگانی از جمله سازمان هواشناسی کشور، مرکز ملی پیش‌بینی وضع هوا، معاونت پیش‌بینی و هشدار، و شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران. این جلسه به ریاست معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد و تمرکز آن بر مدیریت کوتاه‌مدت و در عین حال تدوین راهبردهای بلندمدت مقابله با بحران گرد و غبار بود. در این جلسه، راهکارهایی مانند اطلاع‌رسانی فوری به شهروندان، تقویت نظام هشدار سریع و اعمال محدودیت‌هایی برای فعالیت‌های فضای باز در شرایط ناسالم مطرح شد. در بخش تدابیر بلندمدت نیز پیشنهاداتی مانند تقویت پوشش گیاهی در مناطق بحرانی، مدیریت منابع آب و توسعه همکاری‌های بین‌دستگاهی در دستور کار قرار گرفت.

در حالی که مردم شهرهای شمالی، شمال‌شرق و بخش‌هایی از مرکز کشور طی ۲۴ ساعت گذشته هوای پاک و قابل‌قبولی را نفس کشیدند، ساکنان استان‌های اصفهان، خوزستان، تهران، البرز، سیستان و بلوچستان و کرمان هوای «بسیار ناسالم» و «خطرناک» استنشاق کردند.

بر اساس داده‌های سامانه پایش کیفی هوای کشور، شهرهای حمیدیه در خوزستان، اصفهان، کرج در استان البرز و مناطق ۱۹، ۹ و ۱۸ تهران به ترتیب بحرانی ترین مناطق کشور طی ۲۴ ساعت گذشته بودند که آلاینده غالب در این مناطق، ذرات ۱۰ pm یعنی ذرات ناشی از کانون‌های بحرانی گرد و غبار کشور سوریه و عراق بود.