۳ سناریو پیش روی آمریکا و آژانس درباره ایران

همشهری آنلاین:  در شرایطی که چشم‌انداز مذاکرات هسته‌ای ایران با طرف‌های غربی، از جمله تروئیکای اروپایی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای ایران همچنان یکی از موضوع‌های مورد توجه رسانه‌های غربی است و گمانه‌زنی‌ها دراین زمینه ازسوی آنان همچنان ادامه دارد.

خبرگزاری آمریکایی «بلومبرگ» در روزهای اخیر در گزارشی به گمانه‌زنی درباره وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای ایران پرداخته و سناریوهای ادعایی در این زمینه را مورد واکاوی قرار داده‌است.

جاناتان تیرون، نویسنده این گزارش با استفاده از روش‌شناسی «شبیه‌سازی نظریه بازی‌ها»، به بررسی سناریوهای مطرح درباره پرونده هسته‌ای ایران پرداخته است. دراین گزارش تلاش غربی‌ها و به‌ویژه آمریکا برای یافتن سرنخی از وضعیت ذخایر اورانیوم ایران پس از حملات اخیر در کانون توجه قرار گرفته و ۳ سناریوی کلی «حمله»، «مذاکره» یا «صبر» بررسی شده‌است.

تیرون در ابتدای این برآورد تحلیلی با اشاره به اینکه آمریکا از پایان جنگ سرد تاکنون میلیاردها دلار برای محاسبه دقیق میزان اورانیوم موجود در سراسر جهان هزینه کرده، اظهارکرده‌است: «آمریکا تاکنون هزینه نظارت و نشست‌های امنیتی سازمان ملل را در این حوزه پرداخت کرده و درعین‌حال حدود ۷ هزار کیلوگرم مواد رادیواکتیو را از ۴۷ کشور بازگردانده تا احتمال استفاده از آن در سلاح را به حداقل برساند».

وی معتقد است: «حتی با وجود اینکه حملات اسرائیل آسیب جدی به ظرفیت ایران برای تولید سوخت هسته‌ای جدید وارد کرده است، اما نظارت بر موجودی اورانیوم غنی‌شده جمهوری‌اسلامی را از بین برد».

در جست و جوی ذخایر ایران

در گزارش بلومبرگ با استناد به اطلاعات ادعایی وزارت انرژی آمریکا تصریح شده است که «محل نگهداری ۴۰۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالای ایران همچنان نامعلوم است. این درحالی است که ایران هشدار داده بود درصورت حمله، مواد را به مکانی امن منتقل خواهد کرد».

در ادامه این گزارش ادعا شده است که «با توجه به اینکه برای نخستین‌بار از زمان آغاز تولید سوخت ازسوی ایران در اوایل دهه ۲۰۰۰، بازرسان آژانس از بازرسی منع شده‌اند، اکنون این احتمال وجود دارد که تهران ذخایر خود را به یک تأسیسات مخفی منتقل کرده باشد».

تیرون با تاکید بر اینکه اقدام‌های واشنگتن و تل‌آویو زمینه‌ساز درپیش گرفتن راهبرد «ابهام استراتژیک» ازسوی ایران شده که پیش از حمله اخیر وجود نداشت، مدعی است که این موضوع، به مثابه ابزاری برای چانه‌زنی در هرگونه مذاکره احتمالی به‌حساب می‌آید».

۳ سناریوی مطرح چیست؟

در ادامه گزارش «بلومبرگ» به برخی سناریوها و گزینه‌هایی که آمریکا و آژانس می‌توانند در رویکرد خود برای مدیریت این وضعیت در نظر بگیرند، اشاره شده‌است:

سناریوی ۱:واشنگتن و تل‌آویو ممکن است با ادعای تخریب برنامه هسته‌ای ایران، اقدامی نکنند. این رویکرد کم‌هزینه است، اما خطرناک، زیرا اورانیوم برای هزاران سال قابل استفاده برای تسلیحات است.

سناریوی ۲: مذاکرات می‌تواند شامل راستی‌آزمایی فیزیکی موجودی اورانیوم با اجازه غنی‌سازی محدود باشد، مشابه نظارت‌های قبلی آژانس.

سناریوی ۳: تشدید تنش‌های نظامی، ازجمله عملیات زمینی، برای اجبار ایران به راستی‌آزمایی کامل، که حملات هوایی به‌تنهایی نمی‌توانند آن را تضمین کنند.

ادعاهایی درباره رفع ابهام

جاناتان تیرون همچنین مدعی است که «در حالی که سازمان‌های اطلاعاتی ممکن است بتوانند با استفاده از جاسوسان و تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، ابهام کنونی درباره ذخایر اورانیوم غنی شده ایران را کاهش دهند، رفع کامل آن، نیاز به «دیپلماسی» یا «زور» دارد.

وی در تبیین چرایی چنین ادعایی اضافه می‌کند: «به این دلیل که مواد هسته‌ای به سطحی از تأیید فیزیکی نیاز دارند تا اطمینان حاصل شود برای استفاده نظامی منحرف نشده‌اند. برای ساخت یک بمب کمتر از ۲۵ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا مورد نیاز است. در آخرین بررسی‌ها، ایران اورانیوم غنی‌شده در سطوح مختلف دارد که روی هم رفته برای دو دوجین سلاح کافی است».