۳ نکته مهم درباره توافق ارمنستان و آذربایجان با ترامپ

عصرایران_رضا غبیشاوی: توافق دولت های ارمنستان و آذربایجان برای اجرای طرح زنگزور با نام جدید "ترامپ" و سپردن اجرا و مدیریت آن به شرکت های امریکایی، هم نشانه ای از تغییر بزرگ در قفقاز و چسبیده به مرزهای شمال غربی ایران و هم چرخش نگاه باکو و ایروان از مسکو و کرملین به سمت واشنگتن و کاخ سفید است.

سران ارمنستان و آذربایجان با حضور ترامپ در کاخ سفید، متنی را برای صلح و ازسرگیری روابط تجاری و بازگشایی مرزهای خود امضا کردند.

براساس این متن، طرح ایجاد مسیر زنگزور با تغییراتی در نام و مالکیت، اجرا می شود. این مسیر قرار بود قبلا از سوی جمهوری اذربایجان و ترکیه در خاک ارمنستان اجرا شود اما هم اکنون نام آن به ترامپ تغییر یافته است. همچنین امتیاز اجرا و بهره برداری از این پروژه نیز از سوی دولت ارمنستان به شرکت های امریکایی واگذار می شود. علاوه براین، برخلاف قبل، حالا دیگر در شرایط جدید، دولت ارمنستان نیز حامی اجرای این طرح است و مثل قبل مخالفت نمی کند.

طرح جاده 43 کیلومتری زنگزور که نام آن به جاده ترامپ تغییر کرد قرار است با عبور از خط مرزی جنوب ارمنستان با ایران، خاک جمهوری آذربایجان را به منطقه جدا شده از این کشور یعنی نخجوان و سپس خاک ترکیه و اروپا متصل کند.

جمعه 17 مرداد 1404 - امضای توافق صلح سران ارمنستان و جمهوری آذربایجان در حضور ترامپ در کاخ سفید. این توافق، شامل ایجاد جاده ترامپ در خاک ارمنستان برای اتصال خاک جمهوری آذربایجان و منطقه نخجوان است.

اول – این ماجرا برای ایران دو اتفاق منفی را در خود دارد. نخست اینکه مسیر زنگزور ، اجرایی می شود هر چند نام  مالکیت و مجری آن تغییر می کند. همان طرحی که ایران آن را یک خط قرمز دانسته بود. دوم اینکه این مسیر حالا به آمریکا واگذار شده وقرار است شرکت های امریکایی اجرا و بهره برداری از آن را به دست بگیرند. همچنین با نامگذاری به نام ترامپ، تلاش شده شخص ترامپ و منافع شخصی و دولتی و حیثیتی دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا به این طرح گره زده شود.

با این طرح، حالا نه تنها شرکت های امریکایی در مرزهای دریایی جنوبی ایران (طرح های نفت و گاز در مرزهای دریایی ایران در خلیج فارس) حضور دارند بلکه شرکت های امریکایی دقیقا در مرزهای شمال غربی ایران هم مستقر می شوند.

همچنین بعید نیست با توجه به نوع روابط جدید ارمنستان و امریکا و قراردادهای واگذار شده به شرکت های امریکایی برای اجرا و بهره برداری طرح زنگزور (ترامپ)، حتی نیروهای نظامی و امنیتی امریکایی در محل اجرای این طرح نیز مستقر شوند.

طرح ساخت مسیر 43 کیلومتری زنگزور که نام آن به جاده ترامپ تغییر کرد. این میسر قرار است با عبور از مرز ارمنستان با ایران، خاک جمهوری آذربایجان را به منطقه جدا شده از این کشور یعنی نخجوان و سپس خاک ترکیه و اروپا متصل کند.

گرچه این دو اتفاق منفی در حال رخ دادن است اما دو نکته را می توان اشاره کرد: این طرح ساخت جاده در خاک ارمنستان و با رضایت و مجوز و حمایت دولت این کشور انجام خواهد شد.

در نتیجه با وجود اعتراض و نارضایتی ایران نسبت به این اتفاق، کشور ارمنستان می توان این طرح را موضوع داخلی خود بداند که ارتباطی به دیگر کشورها ندارد.

این طرح، روابط خوب سنتی میان ایران و ارمنستان را تغییر می دهد و نارضایتی تهران را در برابر ایروان به دنبال خواهد داشت.

به هر حال اگر در گذشته، تهران می توانست با طرح ابتکاری، اتصال زمینی آذربایجان به نخجوان را از خاک ارمنستان یا خاک ایران را ممکن سازد در این صورت کار به جاده ترامپ و سپردن طرح به شرکت های امریکایی نمی رسید.

دوم – سران ارمنستان و آذربایجان ، برای توافق صلح به جای مسکو و کرملین و پوتین تصمیم گرفتند به واشنگتن و کاخ سفید بروند و در حضور ترامپ ، این توافق را امضا کنند. این درحالی است که به صورت تاریخی همیشه این مسکو و پوتین بوده که میان دو طرف میانجیگری کرده است. 

جنگ دوم قره باغ، سران آذربایجان و ارمنستان با حضور در کرملین و دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس روسیه، به توافقنامه ای برای توقف جنگ دست یافتند. توافقنامه ای که شامل استقرار نیروهای صلح بان روسی در مرزهای قره باغ در خاک اذربایجان و کریدور اتصالی ارمنستان به قره باغ بود. این توافقنامه همچنین شامل عقب نشینی چند مرحله ای ارتش ارمنستان از مناطق اشغالی جمهوری آذربایجان بود که تحت نظر ناظران روسی انجام شد.