دو سناریوی پیش روی ایران پس از اسنپ‌بک

اقتصادنیوز: سه کشور اروپایی فرانسه، انگلیس و آلمان روز گذشته بعد از چندین روز گمانه زنی در نهایت مکانیسم ماشه را فعال کردند. 

اسنپ بک یا مکانیسم ماشه، بندی از برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و 1+5 است که به طرف های مقابل ایران این امکان را می داد که در سال 2015 در صورت نقض تعهدات برجامی از سوی ایران، روند بازگرداندن تحریم‌های شش گانه شورای امنیت سازمان ملل علیه تهران را آغاز کنند. 

با خروج آمریکا از برجام در سال 2018 به فرمان دونالد ترامپ، این کشور صلاحیت بازگرداندن مکانیسم ماشه را از دست داد و فقط تصمیم به بازگشت تحریم های قبلی سازمان ملل در اختیار اروپایی ها قرار گرفت. 

با بازگشت تحریم‌های شش‌گانه ای که از سال های 2006 تا 2010 علیه ایران وضع شده بود، فشارهای اقتصادی بیشتری در کنار تحریم های واشنگتن علیه تهران اعمال خواهد شد. 

پس از جنگ 12 روزه ایران و اسرائیل، اروپایی‌ها تمدید شش ماهه مکانیسم ماشه را پیش روی ایران قرار داده بودند اما ایران به استناد عدم پایبندی اروپایی ها به برجام، آنها را در بازگرداندن این مکانیسم فاقد مشروعیت می دانست. با فعال شدن این مکانیسم، ظرف یک ماه از روز پنج شنبه تحریم ها باز خواهد گشت مگر آنکه ایران و غرب مجددا به توافق دیگری دست پیدا کنند. 

البته امکان توافق با غرب پس از این یک ماه نیز وجود دارد. اما سوال آنجاست که نوع توافق در این یک ماه و پس از آن آیا یکسان خواهد بود.

قاسم محبعلی، دیپلمات و مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه معتقد است که همانطور که الان امتیازاتی که ایران می‌تواند کسب کند نسبت به زمان پیش از جنگ محدودتر است، با گذشت یک ماه نیز این شرایط تغییر خواهد کرد. 

چند برش از این گفتگو را در ادامه می‌خوانید:

-فعال شدن مکانیسم ماشه آثار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی متعددی خواهد داشت که شدت آن بسته به شرایط متفاوت است؛ اما به هر حال باید منتظر پیامدهای آن بود.

-نمی‌توان گفت به طور کامل فرصت دیپلماسی بسته می‌شود، اما ممکن است اقدامات متقابل، زمینه‌ساز جنگی تازه شود.

-دو راه پیش روی ایران قرار دارد: یا تقابل، یا تفاهم. 

-در مسیر تفاهم مسیر ممکن است امتیازاتی به دست آید و امتیازاتی هم داده شود. 

-شاید بتوان به راه‌حل میانه رسید که فعلاً فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد و زمان تقابل را به تعویق بیندازد.

-اگر قرار باشد جنگی رخ دهد، طبیعتاً باید آماده آن بود.

-اقداماتی مانند بستن تنگه هرمز بسیار خطرناک است، چراکه بلافاصله با واکنش بین‌المللی و شورای امنیت مواجه خواهد شد.