نقشه راه روسیه برای ایران مشخص شد

اعتماد: همزمان با سفر مسعود پزشکیان به چین برای شرکت در بیست و پنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای، که در شهر تیانجین چین برگزار شد، روسیه با تغییر در متن پیش‌نویس قطعنامه پیشنهادی تمدید مکانیسم اسنپ‌بک، برای جلب نظر کشورهای اروپایی جهت تمدید مهلت بازگشت قطعنامه‌های شش‌گانه شورای امنیت علیه ایران خیز برداشت.

آن‌گونه که لارنس نورمن، خبرنگار وال استریت ژورنال مدعی است، روسیه این متن را با حمایت چین تدوین کرده با این همه بعید است بتواند رای مثبت کشورهای اروپایی و امریکا را جلب کند. به ادعای نورمن، این پیش‌نویس بند قبلی را که بازگشت تحریم‌ها در صورت تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت را غیرقانونی می‌دانست، حذف کرده و همزمان از تمامی مشارکت‌کنندگان اولیه برجام می‌خواهد که فورا مذاکرات هسته‌ای را از سر بگیرند.

با این همه به ادعای این خبرنگار متن پیش‌نویس مبهم است، بدین معنا که مشخص نیست که آیا براساس آن ماشه مجاز خواهد بود فعال شود یا خیر و دوم در چارچوب طرح ارایه شده از ایران برای دستیابی به تمدید شش ماهه توافق درخواستی اراده نشده، گزاره‌ای که به ادعای ناظران با رویکرد امریکا و تروییکای اروپایی در تضاد است.

در این میان رسانه‌های غربی با اشاره به طرح پیشنهادی مسکو که ساعاتی قبل از شرکت رهبران ایران، روسیه، چین و کره‌شمالی در مراسم رژه نظامی به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی چین در جنگ با ژاپن ارایه شده، دو تفسیر طرح کردند؛ گروهی از گسترش قدرت مانور شرق در برابر بلوک غرب گفته و تلاش دارند هم صدایی پکن و مسکو با تهران را در چارچوب نگاه به شرق ایران تبیین کنند، اما گروهی دیگر باور متفاوتی دارند و مدعی‌اند، آنچه در جریان است جنبه نمادین دارد و روسیه و چین با لحاظ کردن اولویت‌های خود در عمل قادر نخواهند بود در برابر زیاده‌خواهی‌های حداکثری ایالات‌متحده و تروییکای اروپایی گام جدی‌تری بردارند.

در همین راستا با هدف بررسی تاثیر حضور ایران در نشست شانگهای، فرصت‌سازی‌های احتمالی ایران از این اجلاس، سناریوهای محتمل و نقش بازیگران حاضر با مجید محمد شریفی، استاد دانشگاه خوارزمی و کارشناس مسائل بین‌الملل گفت‌وگو کرده است. مشروح گفت‌وگو در ادامه آمده است: 

مجید محمد شریفی در پاسخ به سوال نخست درباره ادعای وال استریت ژورنال درباره طرح پیشنهادی روسیه جهت توقف ماشه و میزان موفقیت این طرح گفت که پیش از اشاره به این گزاره باید افزود که فعال شدن اسنپ‌بک توسط تروییکای اروپایی مبتنی بر استدلال حقوقی است که ایران را به‌عدم پایبندی به تعهدات خود در این توافق متهم می‌کند. هدف این کشورها از این اقدام، بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران از طریق فعال‌سازی مکانیسم ماشه است.

از منظر حقوقی، این اقدام می‌تواند مبنایی داشته باشد، زیرا در شورای امنیت سازمان ملل متحد، هیچ حق وتویی علیه فعال‌سازی مکانیسم ماشه وجود ندارد و تصویب آن به‌راحتی امکان‌پذیر است. با این حال، این اقدام بیش از آنکه مبتنی بر استدلال‌های حقوقی باشد، ماهیتی سیاسی دارد. در چنین شرایطی، موفقیت این اقدام به قدرت دیپلماتیک، توانایی چانه‌زنی و اقناع سایر کشورها برای همراهی با تحریم‌های بین‌المللی وابسته است.