آغاز سال تحصیلی دانش‌آموزان به خطر افتاد

شرق: در حالی تنها دو هفته به آغاز سال تحصیلی جدید باقی مانده که گروه درخور توجهی از دانش‌آموزان برای ثبت‌نام معطل یک واکسن مانده‌اند.

خبرهای رسیده نشان می‌دهد در بسیاری از شهرستان‌های کشور واکسن یادآور دانش‌آموزان با کمبود جدی مواجه شده است؛ آن‌هم در روزهایی که مهلت ثبت‌نام مدارس به انتها رسیده و برگه تزریق این واکسن نیز جزء شروط ثبت‌نام است.

رصد ما از وضعیت کمی این واکسن در شهرستان‌های مختلف، از اصفهان در مرکز کشور گرفته تا شهر ساری به‌عنوان مرکز استان مازندران و همچنین شهرهای دیگری مانند بندرعباس، شیراز، مشهد، رشت و سنندج نشان می‌دهد خبری از واکسن نیست. پاسخ تمام مراکز بهداشت این شهرها به خانواده‌های دانش‌آموزان نیز این است که هنوز از تهران برایشان واکسن ارسال نشده؛ اقدامی که سال‌های گذشته با روالی عادی طی می‌شد و حالا به نظر می‌رسد افزایش تنش‌های بین‌المللی بر این موضوع نیز اثر سوء گذاشته است. 

«با وجود ادعاهای بسیاری که برخی می‌گفتند تحریم‌ها روی مواد غذایی و دارو اثر ندارد، باید بگویم اصلا این‌طور نیست. همین واکسن‌ها زمانی به راحتی وارد کشور می‌شدند، اما حالا تهیه بسیاری از آن‌ها به خاطر مشکلاتی که در مبادی ورود، انتقال کشتی به هواپیما و مانند آن وجود دارد، بسیار دشوار و تبدیل به بحرانی جدی شده است. ابتدا معضل تحریم وجود داشت و حالا هم که تجربه جنگ ۱۲روزه و مکانیسم ماشه دشواری شرایط را تشدید کرده است». این توضیحی است که قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، می‌دهد، در پاسخ به وضعیتی که ایجاد شده است. 

واکسن کلاس دهم یکی از واکسن‌های مهم و ضروری در برنامه ایمن‌سازی نوجوانان است که معمول در حدود ۱۵سالگی تزریق می‌شود. این واکسن برای پیشگیری از بیماری‌هایی مانند دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه طراحی شده و نقش مهمی در حفظ سلامت عمومی ایفا می‌کند و در واقع تزریق به‌موقع واکسن کلاس دهم، سیستم ایمنی بدن را در برابر بیماری‌های خطرناک تقویت می‌کند. وزارت بهداشت هر سال با همکاری آموزش‌وپرورش و مدارس برنامه‌ای منظم برای تزریق این واکسن در سراسر کشور اجرا می‌کرد که این برنامه امسال با مانعی جدی روبه‌رو شده است. 

واکسن از تهران فرستاده نشده

«درست و دقیق یک ماه شده که معطل رسیدن این واکسن هستیم. مدرسه هم اصرار داشت که تا برگه تزریق واکسن را ارائه ندهید، ثبت‌نام انجام نمی‌شود. چندین بار رفتم و آمدم و برایشان توضیح دادم که ما می‌خواهیم واکسن بزنیم اما مرکز بهداشت می‌گوید واکسن نیست. بالاخره در مرکز آشنایی پیدا کردم و از او خواستم مشکل ما را با مدرسه حل کند. در نهایت اتفاق خوب این بود که از مرکز با مدرسه تماس گرفتند و توضیح دادند که واکسن‌ها هنوز از تهران ارسال نشده‌اند».

اینها را «فاطمه» از ساری می‌گوید که خودش هم معلم است. از میانه مرداد که کارهای ثبت‌نام فرزندش در مدرسه را آغاز کرده است، هفته‌ای نبوده که به مرکز بهداشت سر نزند و هر بار هم به او قول آینده و شنبه بعدی را داده‌اند. او البته پس از آن تماس تلفنی، توانست کارهای مربوط به ثبت‌نام پسرش را انجام دهد: «بعد از آن توانستیم ثبت‌نام کنیم، اما مدام هم منتظریم تا وعده مرکز بهداشت عملی شود و واکسن‌ها به شهر ما برسد؛ چراکه در تمام این یک ماه هر بار مراجعه کردم گفتند که این شنبه واکسن‌ها می‌رسند و هنوز هیچ خبری نشده است». 

«نیما» که خودش در شیراز در یکی از مراکز بهداشت کار می‌کند و دخترش کلاس دهم است نیز همین مشکل را داشته؛ با این تفاوت که به خاطر اشراف به شرایط، دیگر خیلی درگیر کارهای ثبت‌نام نشد: «ما در جریان بودیم که امسال به قرار همیشه واکسن‌ها از تهران ارسال نشده‌اند. برای همین خیلی زودتر به مدیر مدرسه دخترم اطلاع دادم تا برای بقیه خانواده‌ها هم دردسر درست نشود. همسرم هم به چند نفر از دوستانش که معلم هستند، خبر داد تا به مدرسه خودشان ماجرا را بگویند و دست‌کم در این میان این خانواده‌های دانش‌آموزان نباشند که بین مراکز بهداشت و مدارس برای ثبت‌نام به مشکل می‌خورند». 

او می‌گوید این مشکلات احتمالا مربوط به واردات واکسن است: «به نظر می‌رسد که ما در واردات واکسن به مشکلی خورده‌ایم که تهران برای مراکز بهداشت شهرهای مختلف کشور واکسن ارسال نمی‌کند؛ چون تا جایی که من می‌دانم چندین شهر دیگر نیز دقیقا همین مشکل را داشته‌اند». 

کمبود واکسن از اصفهان تا بندرعباس

البته فرضیه «نیما» هم اشتباه به نظر نمی‌رسد. «منا»، یکی دیگر از همین والدین است که در اصفهان زندگی می‌کند. او می‌گوید تمام سه هفته اخیر به او وعده داده‌اند که واکسن‌ها می‌رسد، اما خبری نشده است: «پسر من فوبیا دارد و به هزار زحمت راضی‌اش کرده بودم که بیاید و واکسن بزند، اما هر بار رفتیم گفتند واکسن از تهران نرسیده است. حالا هم آن‌قدر اضطراب تحمل کرده است که می‌گوید دیگر امکان ندارد چنین کاری انجام دهد».

او هم بالاخره توانسته کارهای ثبت‌نام پسرش در کلاس دهم را انجام دهد: «خوشبختانه مدیر مدرسه راضی شد که ثبت‌نام کند. در واقع مسئله اصلی این است که وقتی پول را بپردازی، دیگر مانعی برای ثبت‌نام وجود ندارد و چنین مواردی را زیرسبیلی رد می‌کنند. بااین‌حال، می‌دانم برخی مدارس سخت‌گیرانه‌تر عمل کرده‌اند».

بررسی‌ها نشان می‌دهد هستند والدینی که هنوز نتوانسته‌اند کارهای مربوط به ثبت‌نام را نهایی کنند.

«فریبا» یکی از این والدین است که می‌گوید مدیر مدرسه پسرش می‌گوید تا زمان نهایی‌نشدن کارهای واکسن، ثبت‌نام را انجام نخواهد داد: «ما اینجا در سنندج گزینه‌های کمی برای انتخاب مدرسه پسرم داشتیم. کلا دو مدرسه هستند که شرایط آموزشی بالایی دارند و همین دو مدرسه هم آن‌قدر در ثبت‌نام سخت‌گیری می‌کنند که واقعا همین معضل واکسن را کم داشتیم. مدیر این مدرسه هم با وجود توضیحاتی که ما به او داده‌ایم، می‌گوید تا وقتی کارهای واکسن انجام نشود، ثبت‌نام را نهایی نمی‌کند. واقعا حتی پول را هم از ما نگرفته است، با اینکه رقم پایینی هم نیست. نگرانی مدیر از این است که ثبت‌نام را انجام دهد و بعدا خانواده‌ها نسبت به تزریق واکسن حساس نباشند». 

او می‌گوید همه این حواشی باعث شده پسرش نیز اضطراب زیادی متحمل شود: «پسر من هم که در تمام ماه‌های گذشته اصرار داشت برای سال جدید به این مدرسه برود، حالا نگران شده است و هر روز اضطراب دارد که نکند مدارس شروع شود و او نتواند کارهای ثبت‌نامش را به انت‌ها برساند». پیگیری‌ها نشان داد در شهرهای دیگری همچون مشهد، بندرعباس و رشت نیز معضل کمبود واکسن یادآور برای دانش‌آموزان برقرار است. 

۴۰۰ هزار دُز واکسن وارد کردیم که کافی نبود

قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، در پاسخ به موضوع این گزارش یعنی نرسیدن واکسن‌های یادآوری از تهران به شهرستان‌ها را تأیید کرد و گفت: «واکسن‌هایی که باید در این رده سنی و برای کلاس‌دهمی‌ها تزریق شود، جزء مواردی هستند که از خارج از کشور وارد می‌شوند و امسال به دلیل بروز مشکلاتی از سوی سازمان غذا و دارو و شرکت متصدی مربوط به این کار، هنوز این واردات انجام نشده است».

او با اشاره به واردات ۴۰۰ هزار دُز در هفته گذشته ادامه داد: «هفته گذشته ۴۰۰ هزار دُز از این واکسن‌ها به کشور وارد شد، اما کافی نبود و به همین دلیل برخی شهرها هنوز محموله واکسن خود را از تهران دریافت نکرده‌اند. با توجه به اینکه ما در این دوره سنی حدود ۸۰۰ هزار تا یک میلیون دانش‌آموز داریم، به همین دلیل هم با کمبود واکسن در برخی شهرها روبه‌رو شده‌ایم». 

گفته می‌شود این مشکل تا ۱۰ روز آینده برطرف شود: «طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده تا ۱۰ روز آینده بیش از دو میلیون دُز واکسن با همکاری شرکت مربوطه از هند وارد می‌شود. در آن صورت مشکل فعلی هم به‌طور کامل برطرف خواهد شد». 

مرادی همچنین جنگ ۱۲روزه، تحریم‌ها و معضل مکانیسم ماشه را نیز در بروز این مشکل تأثیرگذار دانست: «با وجود ادعای بسیاری که می‌گفتند تحریم‌ها روی مواد غذایی و دارو اثر ندارد، باید بگویم که اصلا این‌طور نیست. همین واکسن‌ها زمانی به راحتی وارد کشور می‌شدند، اما حالا تهیه بسیاری از آن‌ها به خاطر مشکلاتی که در مبادی ورود، انتقال کشتی به هواپیما و مانند آن وجود دارد، بسیار دشوار و تبدیل به بحرانی جدی شده است. ابتدا معضل تحریم وجود داشت و حالا هم که تجربه جنگ ۱۲روزه و مکانیسم ماشه دشواری شرایط را تشدید کرده است». 

البته پیش‌تر هم معاونت بهداشت وزارت بهداشت در گفت‌وگویی به این موضوع اشاره کرده بود. علیرضا رئیسی، معاون وزیر بهداشت، در نشست خبری که هفته گذشته برگزار شده بود، دراین‌باره گفته بود: «ما بیشتر واکسن‌های خود را از هند وارد می‌کنیم که علاوه بر ارزبری که دارد، برخی اوقات برای انتقال و ترابری آن‌ها به مشکل برخورد می‌کنیم؛ آن‌هم به خاطر مشکلات مربوط به تحریم که خودتان با آن آشنایی دارید. مثلا در جنگ ۱۲روزه به علت مشکل پروازها که نمی‌توانستند واکسن وارد کنند، خیلی دچار مشکل شدیم و از ذخایرمان استفاده کردیم تا اینکه بالاخره دوباره پروازها به حالت عادی بازگشت و توانستیم فرایند واردات را انجام دهیم».

جمله آخر رئیسی اما در شرایطی مطرح شده است که همین الان به تأیید رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، شهرستان‌های زیادی به واسطه ارسال‌نشدن واکسن یادآور با مشکل ثبت‌نام دانش‌آموزان روبه‌رو شده‌اند. حالا هم باید منتظر ماند و دید آیا وعده واردات بیش از دو میلیون دُز واکسن تا ۱۰ روز آینده از مبدأ هند انجام خواهد شد یا خیر.