ترانه علیدوستی، امجدیه و یک دعوای قدیمی که دوباره زنده شد
تغییر نام خیابان‌ها، میدان‌ها و اماکن عمومی موضوعی است که در بسیاری از کشورها اتفاق افتاده و معمولاً زمانی موفق بوده که علاوه بر تصمیم رسمی، با حافظه تاریخی و عادت‌های اجتماعی مردم هم هماهنگ شده باشد.
برترین‌ها: ماجرای یک نام قدیمی دوباره به یکی از بحث‌های داغ فضای مجازی تبدیل شد؛ این بار نه بر سر یک تغییر نام جدید، بلکه بر سر واژه‌ای که هنوز برای بسیاری از تهرانی‌ها بخشی از خاطرات جمعی است.
ماجرا از جایی شروع شد که ترانه علیدوستی، بازیگر سینما، در مراسم خاکسپاری پدرش حمید علیدوستی، پیش از ورود به ورزشگاه شیرودی، جمله‌ای کوتاه گفت: «بالاخره منم اومدم امجدیه...» همین اشاره کوتاه کافی بود تا واکنش‌ها درباره نام این ورزشگاه شروع شود و بار دیگر بحث قدیمی میان نام رسمی «شهید شیرودی» و نامی که هنوز در میان بخشی از مردم رایج است، در فضای مجازی بالا بگیرد.
در ادامه، بهاره جنگروی، مسئول مجموعه «دختران انقلاب» در حوزه حجاب و عفاف، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس به این موضوع واکنش نشان داد و خطاب به ترانه علیدوستی نوشت: «خانم ترانه علیدوستی اسم ورزشگاه رو تکرار کن تا یاد بگیری؛ شهید شیرودی نه امجدیه! آقای وزارت ورزش این چندمین بار است که مردم به شما اخطار میدن!»
این واکنش، بحثی را درباره نامگذاری اماکن عمومی و فاصله میان نام رسمی و نامی که مردم در زندگی روزمره استفاده می‌کنند، دوباره زنده کرد. برخی کاربران معتقد بودند چنین حساسیت‌هایی باعث ایجاد دوگانه‌های غیرضروری می‌شود و به جای نزدیک کردن مردم به نام‌های جدید، فاصله بیشتری ایجاد می‌کند.
واکنش کاربران؛ از دفاع از نام‌های جدید تا انتقاد از حساسیت‌ها
پس از توییت بهاره جنگروی، کاربران زیادی به این موضوع واکنش نشان دادند. بخش زیادی از واکنش‌ها حول این محور بود که استفاده از نام‌های قدیمی برای برخی مکان‌ها، لزوماً به معنای بی‌احترامی به نام جدید یا شخصی که نام آن مکان به او تغییر کرده نیست.
کاربری با نام ایزد نوشت: «۹۰ درصد مردم ایران میدان بزرگ اصفهان را نقش جهان صدا می‌زنند. برای ما میدان محسنی در میرداماد هنوز میدان مادر نشده. اکثر تهرانی‌های اصیل آن ورزشگاه را امجدیه صدا می‌کنند. سطح دغدغه‌های شما واقعاً عجیب است.»
مهدی نیز در واکنش به این بحث نوشت: «شما با این توییت‌ها و واکنش‌ها فقط جنگ اعصاب درست می‌کنید برای مردم.»
کاربری با نام «یک فروند چگنی» اما زاویه متفاوتی داشت و نوشت: «یکی از بهترین راه‌ها برای توهین به شخصیت‌های بزرگ همینه که اسمشون رو بذاری روی جاهایی که اسم قدیمشون واسه مردم جا افتاده.»
سوری ظروفچی هم نوشت: «البته دغدغه ایشون زور گفتن و تحمیل عقیده خود بر دیگران است؛ حالا هر بار به یک بهانه.»
کاربری با نام آنه نیز با اشاره به مسائل اقتصادی و اجتماعی پرسید: «چرا این خانم به جای این مباحث بی‌اهمیت نیومده از گرونی بگه؟ نمی‌آید داد بزنه آقای مسئول و بابت گرونی تهدید کنه؟»
و ارس نوشت: «سطح دغدغه شما خیلی جالب است... واقعاً در کدام سیاره زندگی می‌کنید؟ با وجود کمبود دارو برای بیماران سرطانی، کمبود انرژی در زمستان، هجوم افغان، کسب‌وکار داغون و نابود، بعد شما به چی گیر دادین؟»
امجدیه؛ نامی که هنوز در خاطره‌ها زنده است
ورزشگاه امجدیه یکی از قدیمی‌ترین مجموعه‌های ورزشی تهران است؛ مکانی که سال‌ها پیش از آنکه نامش به «شهید شیرودی» تغییر کند، با همین نام در ذهن چند نسل از تهرانی‌ها ثبت شده بود. این ورزشگاه که ساخت آن به دهه ۱۳۱۰ برمی‌گردد، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های ورزشی پایتخت بود و خاطرات زیادی از رقابت‌های تاریخی فوتبال و ورزش ایران را در خود جای داده است.
پس از انقلاب، نام این مجموعه به یاد شهید علی‌اکبر شیرودی، خلبان نیروی هوایی ارتش در دوران جنگ ایران و عراق، تغییر کرد و عنوان رسمی آن «ورزشگاه شهید شیرودی» شد. با این حال، نام «امجدیه» همچنان برای بسیاری از مردم، به‌ویژه قدیمی‌ترهای تهران، فقط یک نام نیست؛ بلکه بخشی از خاطرات ورزشی و تاریخی شهر است.
وقتی تغییر نام بدون همراهی مردم نتیجه عکس می‌دهد
نام‌ها فقط چند کلمه روی تابلوها نیستند؛ بخشی از زندگی روزمره مردم‌اند. وقتی یک نام جدید بدون توجه به ارتباط عاطفی و تاریخی شهروندان جایگزین نامی قدیمی می‌شود، ممکن است سال‌ها طول بکشد تا جامعه آن را بپذیرد. حتی گاهی استفاده نکردن مردم از نام تازه، باعث می‌شود همان نام جدید به جای آنکه جایگاه پیدا کند، بیشتر در حاشیه قرار بگیرد.
در مورد شهید علی‌اکبر شیرودی نیز موضوع متفاوت است. جایگاه و خاطره این چهره نظامی در تاریخ معاصر ایران برای بسیاری از مردم محترم است و تغییر نام ورزشگاه با هدف زنده نگه داشتن یاد او انجام شده؛ اما تبدیل یک اختلاف لفظی درباره نام یک مکان به تقابل میان مردم و یک شخصیت ملی، شاید بیش از آنکه به حفظ یاد او کمک کند، باعث شکل‌گیری حساسیت‌ها و وهن به نام تازه شود.
نام‌هایی که برای زنده نگه داشتن یاد افراد بزرگ انتخاب می‌شوند، زمانی ماندگارتر می‌شوند که مردم خودشان با آن ارتباط برقرار کنند؛ چراکه احترام به یک شخصیت فقط با تغییر تابلوها اتفاق نمی‌افتد، بلکه با شناخت و پذیرش عمومی شکل می‌گیرد.
نمونه‌های موفق تغییر نام هم کم نیستند. خیابان پهلوی که پس از انقلاب به خیابان ولیعصر تغییر نام داد، امروز برای بسیاری از مردم با همین نام شناخته می‌شود. محله پاسداران که نام قدیمی‌تر آن سلطنت‌آباد بود، نمونه دیگری است که نام جدید به مرور در زبان مردم جا افتاد. میدان ۲۵ شهریور نیز که امروز با نام میدان هفت تیر شناخته می‌شود، از دیگر تغییر نام‌هایی است که در حافظه عمومی تثبیت شده است.
دفتر رهبر هم با تغییر نام خیابان‌های قدیمی موافقت نکرد
نمونه دیگری که نشان می‌دهد تغییر نام اماکن همیشه صرفاً یک تصمیم اداری نیست، به ماجرای نامگذاری چند خیابان در مشهد برمی‌گردد. پس از آنکه شهرداری مشهد پیشنهاد تغییر نام خیابان‌های «دانشگاه» و «کوهسنگی» به نام رهبر شهید انقلاب را مطرح کرد، دفتر حفظ و نشر آثار ایشان اعلام کرد که با تغییر نام مکان‌هایی که دارای نام رایج و باسابقه هستند موافق نیست. پس از این اعلام، نام این دو خیابان به حالت قبلی بازگشت.
این اتفاق نشان می‌دهد حتی درباره نام‌هایی که با هدف بزرگداشت شخصیت‌های مهم انتخاب می‌شوند، توجه به سابقه تاریخی یک مکان و میزان ارتباط مردم با آن نام، نقش مهمی در ماندگاری و پذیرش عمومی دارد. گاهی حفظ یک نام قدیمی نه به معنای فراموش کردن شخصیت جدید، بلکه احترام گذاشتن به حافظه جمعی شهری است که طی سال‌ها با آن نام زندگی کرده است.
در نهایت، بحث امجدیه و شیرودی شاید بیش از آنکه درباره یک تابلو یا یک واژه باشد، درباره رابطه میان نام‌ها، خاطرات جمعی و احساس تعلق مردم به شهرشان است؛ جایی که گاهی یک نام قدیمی، فقط یک اسم نیست، بلکه بخشی از روایت زندگی چند نسل است.
ارسال نظر