ماجرای کشف یک گیاه جدید در طبیعت کردستان

همشهری‌آنلاین- مجیدجباری: امسال نام تازه‌ای به مجموعه لاله‌های واژگون ایران اضافه شد. گونه‌ای تازه از لاله‌های واژگون با نام «لاله واژگون سنندجی» که حالا نامش به عنوان یکی از کشفیات مهم سال در ایران ثبت شده است.

«لاله واژگون سنندجی» گلی که هم زیبایی چشمگیر دارد و هم داستان کشف آن برای علاقه‌مندان طبیعت جذاب است. این گونه جدید که نامش را از شهر سنندج گرفته، پس از سال‌ها بررسی و کار پژوهشی، توسط دکتر محفوظ ادوایی معرفی شد و توجه جامعه گیاه‌شناسی کشور را جلب کرد.

یک اکولوژیست درباره ماجرای کشف این گونه گیاهی می‌گوید: «این گونه در سال جاری توسط همکار و دوست گرامی، دکتر محفوظ ادوایی به دنیای علم گیاهشناسی معرفی شد.»

سجاد علی‌پور می‌افزاید: «در بهار امسال، طی سفری کوتاه به استان کردستان موفق به مشاهده و عکاسی از این گونه در زیستگاه طبیعی آن شدیم. وقتی این گل را دیدیم، شگفت‌زده شدیم. ظاهرش خاص بود و هیچ ردپایی از آن در فهرست‌های قبلی وجود نداشت .در آن زمان از این موضوع که مقاله معرفی آن در حال داوری است، اطلاعی نداشتیم و تصور کردیم با گونه‌ای جدید و ناشناخته روبه‌رو شده‌ایم. اندکی بعد و پس از ارتباط با دکتر ادوایی مشخص شد که این گل همان گونه‌ای است که مقاله علمی‌ آن در مراحل پایانی انتشار قرار دارد.»

به گفته او، ایران یکی از مهم‌ترین مناطق رویش لاله‌های واژگون در جهان به شمار می‌رود. حدود ۲۵ گونه از این جنس در کشور یافت می‌شود و جالب‌تر اینکه نزدیک به ۱۵ گونه آن صرفا در استان کردستان رشد و ارزش طبیعی این منطقه را دوچندان می‌کند.

در کنار این کشف، تلاش‌هایی هم برای حفاظت از لاله‌های واژگون در جریان است. یکی از این اقدامات، نگهداری و پرورش ۱۵ گونه بومی این گل‌ها در یک مجموعه خصوصی است. جایی که به گفته علی‌پور می‌تواند در آینده به عنوان یک ذخیره‌گاه ارزشمند برای حفظ تنوع ژنتیکی این گیاه شناخته شود.

او می‌گوید: «کشف لاله واژگون سنندجی نشان می‌دهد که طبیعت ایران، به‌ویژه کوهستان‌ های کردستان، همچنان رازهای زیادی برای اکتشاف دارد. رازهایی که فقط با حفاظت جدی از این زیستگاه‌ها می‌توان از آن‌ها مراقبت کرد.»

لاله واژگون سنندجی حالا به عنوان یکی از مهمترین یافته ‌های سال در حوزه طبیعت ایران شناخته می‌شود و رونق دوباره به بحث حفاظت از زیستگاه‌های کوهستانی بخشیده است. لاله‌های واژگون در ایران تنوع چشمگیری دارند و تاکنون حدود ۲۵ گونه از آن‌ها شناسایی شده است. بخش زیادی از این گونه‌ها در ارتفاعات زاگرس، به‌ویژه در استان کردستان، لرستان، چهارمحال ‌و بختیاری و کهگیلویه‌ و بویراحمد می‌رویند و این مناطق، مهم‌ترین زیستگاه‌های طبیعی لاله‌های واژگون شناخته می ‌شوند.