رپورتاژ آگهی
گوگل پلی یا دیگر فروشگاه نرمافزاری؟ کدام برای اندروید تی وی و اندروید باکس بهتر است؟
پس از ماهها تحمل ارتودنسی و رسیدن به لبخند ایدهآل، گاهی دندانها دوباره کج میشوند؛ مشکلی رایج که یکی از دغدغههای بزرگ بیماران است.
تصور کنید دو سال تمام، هر ماه به مطب دندانپزشکی رفتهاید، با سیمها و براکتها کلنجار رفتهاید، از خوردن غذاهای سفت محروم بودهاید و هزینه گزافی پرداخت کردهاید تا به آن لبخند ایدهآل برسید. روزی که براکتها باز میشوند، یکی از شیرینترین لحظات زندگی است. اما چه میشود که چند ماه یا چند سال بعد، متوجه میشوید دندانها دوباره کمی چرخیده یا فاصله بین آنها افتاده یا کج شدهاند. کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی یکی از بزرگترین دغدغههایی است که بیماران را مستأصل میکند.
چرا دندانها بعد از ارتودنسی میل به بازگشت دارند؟
دندانهای ما فقط قطعاتی سخت در فک نیستند؛ آنها توسط بافتهای زندهای به نام رباطهای پریودنتال (PDL) به استخوان متصل شدهاند. این رباطها دارای خاصیت کشسانی هستند. وقتی ارتودنسی دندانها را جابهجا میکند، این بافتها کشیده میشوند. بعد از برداشتن براکتها، این الیاف مثل یک کش لاستیکی عمل کرده و تمایل دارند دندان را به جایگاه اولیه و قبلی بازگردانند.
در این مطلب، بررسی میکنیم که علت کج شدن دندان در ارتودنسی و بعد از آن چیست، چه کسانی بیشتر در معرض خطرند و چطور میشود جلوی این برگشت را گرفت.
کج شدن دندان حین ارتودنسی
گاهی بیماران در میانه درمان با تعجب میبینند که یک دندان که قبلاً صاف بوده، حالا کج شده است. این موضوع معمولاً بخشی از پروسه درمان است. متخصص برای ایجاد فضا جهت حرکت دادن یک دندان شلوغ، ممکن است مجبور شود موقتاً دندان دیگری را جابهجا کند. بنابراین کج شدن دندان حین ارتودنسی همیشه به معنای اشتباه در درمان نیست، بلکه بخشی از مسیر مکانیکال برای رسیدن به نتیجه نهایی است.
کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی
اینجا وارد بخش حساس ماجرا میشویم کج شدن دندان بعد ارتودنسی دلایل متعددی دارد که اغلب به رفتارهای بعد از درمان برمیگردد، نه خود ارتودنسی. تمایل طبیعی دندانها به بازگشت به موقعیت قبلی، حتی سالها بعد از درمان هم میتواند فعال شود.
برگشت دندان بعد از ارتودنسی
این پدیده که با عنوان کج شدن دندانها بعد از ارتودنسی شناخته میشود، نه نادر است و نه الزاماً نشانهی درمان ناموفق. واقعیت این است که ارتودنسی، اگرچه دندانها را جابهجا میکند، اما بدن همیشه تمایل دارد به وضعیت قبلی برگردد.
دلیل کج شدن دندان بعد از ارتودنسی
عوامل زیادی در این فرآیند نقش دارند که شاید کمتر به آنها توجه کرده باشید که مهمترین علت کج شدن دندان بعد از ارتودنسی عبارتند از:
1. استفاده نکردن از ریتینر (نگهدارنده)
بیاغراق، مهمترین علت برگشت دندان بعد از ارتودنسی همین است. بعد از باز شدن براکتها، دندانها هنوز ثابت نشدهاند. استخوان اطراف ریشهها نیاز به زمان دارد تا با موقعیت جدید سازگار شود. ریتینر دقیقاً برای همین طراحی شده است:
- نگهداشتن دندانها در جای جدید
- جلوگیری از حرکت برگشتی
- تثبیت نتیجه درمان
بسیاری از افراد یا:
- ریتینر را اصلاً استفاده نمیکنند.
- یا فقط چند ماه اول جدی میگیرند.
- یا طبق دستور پزشک عمل نمیکنند.
در نتیجه کج شدن دندان بعد ارتودنسی، آرام، بیصدا و تدریجی اتفاق میافتد.
۲. حافظه بیولوژیکی بدن؛ دندانها فراموش نمیکنند!
شاید عجیب به نظر برسد، اما بافتهای اطراف دندان نوعی حافظه دارند. سالها در یک موقعیت خاص بودهاند و حالا به آن عادت کردهاند.
۳. رشد فک در نوجوانان و حتی بزرگسالان
برخلاف تصور رایج، رشد فک فقط مخصوص کودکی نیست. در نوجوانان، این رشد فعالتر است، اما حتی در بزرگسالی هم تغییرات جزئی ادامه دارد. همهی موارد گفته شده در زیر، میتوانند دلیل کج شدن دندان بعد از ارتودنسی باشند، مخصوصاً اگر ریتینر کنار گذاشته شده باشد.
- جلو آمدن دندانهای جلویی
- فشرده شدن دندانهای پایین
- تغییر در قوس فک
۴. عادتهای دهانی مخرب
بعضی عادتها، آرام اما پیوسته، نتیجه ارتودنسی را تخریب میکنند:
- فشار دادن زبان به دندانها
- جویدن ناخن یا خودکار
- تنفس دهانی مزمن
این عوامل بهمرور باعث کج شدن دندان در ارتودنسی یا پس از آن میشوند، حتی اگر درمان بهدرستی انجام شده باشد.
۵. دندانهای عقل؛ مهمانان ناخوانده
فشار دندانهای عقل در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه بیست زندگی میتواند نظم دندانهای ردیف شده را به هم بریزد. اگر فضای کافی در فک وجود نداشته باشد، دندانهای عقل به بقیه دندانها فشار آورده و باعث ازدحام و کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی میشوند.
۶. پیری و تغییرات فیزیولوژیک
بدن ما در طول عمر دائماً در حال تغییر است. با افزایش سن، فک پایین تمایل دارد کمی باریکتر شود و به سمت جلو حرکت کند. این تغییر فیزیولوژیک طبیعی میتواند باعث شود دندانهای پایینی روی هم سوار شوند، حتی اگر سالها پیش ارتودنسی کرده باشید.
۷. دندانقروچه (بروکسیزم)
فشار ناشی از روی هم ساییدن دندانها در خواب، نیروی بسیار زیادی به ریشه دندان وارد میکند. این فشار مداوم میتواند به تدریج باعث جابهجایی و برگشت دندان بعد از ارتودنسی شود.
پس اگر نمیخواهید دچار کج شدن دندان بعد از ارتودنسی شوید، این چکلیست را جدی بگیرید:
- پایبندی به ریتینر: طبق دستور پزشک (معمولاً ۶ ماه اول تماموقت و بعد از آن فقط شبها) از نگهدارنده استفاده کنید.
- چکآپهای دورهای: حتی بعد از اتمام درمان، سالی یکبار به ارتودنتیست خود سر بزنید تا وضعیت ثبات دندانها بررسی شود.
- مدیریت دندانقروچه: اگر صبحها با درد فک بیدار میشوید، حتماً از نایتگارد استفاده کنید.
- مراقب دندانهای عقل باشید: با عکسبرداری رادیولوژی، وضعیت دندانهای عقل را زیر نظر بگیرید.
طبق گزارش انجمن ارتودنتیستهای آمریکا (AAO):
تقریباً از هر ۴ نفری که برای بار دوم مجبور به سیمکشی دندان میشوند، یک نفر (حدود ۲۵ درصد) تنها به دلیل سهلانگاری در استفاده از نگهدارنده به این وضعیت دچار شده است. این آمار نشان میدهد که مرحله مراقبت از دهان پس از ارتودنسی، به اندازه خودِ دوران براکتها اهمیت دارد.
برای اینکه بدانید در این دوران بحرانی چطور از سلامت دهان خود محافظت کنید، مطالعه راهنمای مراقبت از دهان پس از ارتودنسی میتواند دیدگاه شما را نسبت به این مرحله حساس تغییر دهد.
درمان برگشت دندان بعد از ارتودنسی
نقش حیاتی نگهدارندهها (Retainers)؛ قهرمانان گمنام چیست؟ اگر از هر متخصص ارتودنسی بپرسید بزرگترین اشتباه بیماران چیست، بدون شک به عدم استفاده منظم از نگهدارنده اشاره میکنند. ریتینرها اجازه میدهند استخوان فک در اطراف موقعیت جدید دندانها بازسازی و محکم شود.
بسیاری از افراد پس از مدتی خسته شده و استفاده از ریتینر را رها میکنند. این دقیقاً زمانی است که کج شدن دندان بعد ارتودنسی شروع میشود. اگر متوجه شدهاید که دندانهایتان جابهجا شدهاند، زمان را از دست ندهید. هرچه سریعتر اقدام کنید، درمان سادهتر خواهد بود.
- ریتینرهای فعال: اگر جابهجایی خیلی جزئی باشد، گاهی با استفاده از یک ریتینر مخصوص میتوان دندان را به جای خود برگرداند.
- الاینرهای شفاف (اینویزالاین): برای اصلاحات جزئی پس از بازگشت، این پلاکهای نامرئی گزینهای عالی هستند و نیازی به سیمکشی دوباره ندارند.
- ارتودنسی مجدد کوتاه مدت: در موارد شدیدتر، ممکن است یک دوره ۳ تا ۶ ماهه ارتودنسی ثابت نیاز باشد.
پیشگیری بهتر از درمان مجدد:
بسیاری از مشکلاتی که در بزرگسالی منجر به کج شدن دندان در ارتودنسی یا پس از آن میشود، ریشه در ساختار فک دارد. متخصصان معتقدند بهترین زمان برای ارزیابی، سن ۷ سالگی است. استفاده از روشهای مدرن مانند ارتودنسی پیشگیری به والدین کمک میکند تا با هزینهای کمتر و در زمانی کوتاهتر، مسیر رشد فک کودک را اصلاح کنند و احتمال بازگشت دندانها در آینده را به حداقل برسانند. برای کسب اطلاعات جامع در مورد این درمان اینجا کلیک کنید.
تصورات غلط رایج درباره کج شدن دندان در ارتودنسی
در ادامه چند باور اشتباه را بررسی میکنیم:
اگر دندانها کج شدند یعنی دکتر بد کار کردهاست.
- اغلب موارد، به مراقبت بعد از درمان مربوط است.
بعد از یک سال دیگر نیازی به ریتینر نیست.
- بسیاری از متخصصان توصیه به استفاده شبانه مادامالعمر دارند.
کمی کجی مهم نیست.
- همین کمی معمولاً شروع یک تغییر بزرگتر است.
جمعبندی، آیا همه افراد دچار برگشت دندان یا کج شدن دندان بعد از ارتودنسی میشوند؟
نه. اما برخی گروهها ریسک بالاتری دارند:
- افرادی که شلوغی شدید دندان داشتهاند.
- کسانی که درمان را زودتر از موعد رها کردهاند.
- بیمارانی که ریتینر را جدی نگرفتهاند.
- نوجوانانی که هنوز رشد فکشان کامل نشدهاست.
به همین دلیل است که در برخی مراکز تخصصی، ارتودنسی پیشگیری از سنین پایینتر و با رویکرد کنترلی انجام میشود تا احتمال برگشت به حداقل برسد. لبخند شما یک سرمایهگذاری است و مانند هر سرمایه دیگری نیاز به مراقبت دارد.
علت اصلی کج شدن دندان بعد از ارتودنسی در اکثر موارد به بیولوژی بدن و سهلانگاری در فاز نگهدارنده برمیگردد. با آگاهی از این موارد و مشورت با متخصصین مجرب، میتوانید برای همیشه از شر کابوس کج شدن دندانها رها شوید.
ارسال نظر