نقشه اهداف آمریکایی در تیررس موشک‌های ایران

فرارو:  مقامات مختلف جمهوری اسلامی در روزهای گذشته بارها بر این موضوع تاکید کردند که اگر حمله‌ای به ایران صورت بگیرد، پایگاه‌های آمریکا فارغ از محل قرارگیری آن‌ها، اهدافی هستند که منهدم خواهند شد. همانطور که سیدعباس عراقچی، چند ماه قبل و پس از جنگ ۱۲ روزه در مصاحبه‌ای با برنامه ماجرای جنگ به این موضوع اشاره کرد که چون برد موشک‌های ایران تا خاک آمریکا نمی‌رسد، پایگاه‌ها و تاسیسات آمریکا در منطقه اهداف ایران محسوب می‌شوند. پایگاه‌هایی که بارها تاکید شده است قرار داشتن آن‌ها در خاک کشورهای همسایه، دلیلی بر عدم حمله به آن‌ها محسوب نمی‌شود.

تاسیسات نظامی آشکار آمریکایی‌ها در محدوده اعلامی برد موشک‌های ایران، متنوع هستند. بعضی از آن‌ها پایگاه‌هایی هستند که تحت مدیریت آمریکایی‌ها اداره می‌شوند و محل استقرار نیروهای هوایی، دریایی و زمینی آن‌ها هستند. پایگاه‌هایی که یا به صورت مشترک با کشور میزبان و دیگر قدرت‌های خارجی (معمولاً ناتو) اما تحت فرماندهی آمریکا فعالت می‌کند. در بعضی موارد هم پایگاه‌ها موقت و محل استقرار نیروهای آمریکایی محسوب می‌شوند. مانند محل‌های استقرار آنان در سوریه. همچنین در بعضی موارد، آمریکا یکی از مجموع استفاده‌کنندگان یک پایگاه نظامی است و آن تاسیسات به عنوان محلی تحت اجاره یا مدیریت دولت آمریکا محسوب نمی‌شود. با توجه به تهدیدهای علنی مقامات جمهوری اسلامی مبنی بر این که هر گونه حرکت علیه ایران با تمام قوا پاسخ داده خواهد شد، در این گزارش به فهرستی از اهداف احتمالی و پایگاه‌های آمریکایی در محدوده «اعلامی» برد موشک‌های ایران (۲۰۰۰ کیلومتر) می‌پردازیم.

حلقه اول: پایگاه‌های مرزی ایران

هرچند که این اصطلاح خیلی مرسوم نیست اما بعضی رسانه‌ها از نیروهای نظامی مستقر در خاورمیانه که به خصوص از دهه ۱۹۸۰ همواره بر تعداد آن‌ها افزوده شده، به عنوان حلقه فولادی (Ring of Steel) آمریکا اطراف ایران یاد می‌کنند. بر اساس گزارش منتشر شده در الجزیره مربوط به بهار سال ۲۰۲۵، آمریکا به طور متوسط حضور ۴۰ تا ۵۰ هزار نیروی نظامی خود در مناطق اطراف ایران حفظ می‌کند. با توجه به نوع تهدیدات فعلی، تحلیل‌های نظامیان داخلی و اخبار موجود، این فهرست اهدافی ثابت و متحرک را در بر می‌گیرد.

تمرکز حضور نیروهای سه‌گانه و محوری آمریکایی در مرزهای آبی و خاکی ایران، منطقه خلیج فارس است. به طوری که کویت به عنوان محل اصلی استقرار نیروی زمینی، قطر برای استقرار نیروی هوایی و بحرین به عنوان محل استقرار نیروی دریایی شناخته می‌شوند. این سه کشور، محل اصلی استقرار نیروهای آمریکایی هستند و کویت با پنج پایگاه، در صدر این فهرست قرار دارد. بحرین محل قرارگیری فرماندهی مرکزی دریایی آمریکا و قطر محل استقرار فرماندهی مرکزی (سنتکام) است. ایران پس از حمله هوایی آمریکا به تاسیسات هسته‌ایش، پایگاه العدید قطر را هدف قرار داد. 

پایگاه العدید قطر بعد از حمله ایران - تیر ۱۴۰۴

در حلقه بعدی، پایگاه‌هایی قرار می‌گیرند که به صورت موردی در کشورهای همسایه ساخته شدند و نسبت به پایگاه‌های اصلی، نیروهای کمتری در آن‌ها مستقر هستند و به نیروی زمینی و هوایی مربوط می‌شوند. عمان، عربستان، عراق، امارات و ترکیه در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند. بعضی از این پایگاه‌ها در کشورهای مرزی ایران هم طی سال‌های گذشته دستخوش تحولاتی شدند. مثلاً آمریکا نیروهای خود را سال ۲۰۲۱ از افغانستان بیرون برد. یا این که پایگاه عین‌الاسد در عراق چند روز قبل تخلیه شد و پایگاه الحریر در اربیل تنها پایگاه نظامی و آشکار آمریکا در این کشور است. در حال حاضر گزارش رسمی یا افشاشده‌ای از استقرار نیروهای آمریکایی در قالب پایگاه‌های ثابت نظامی در دیگر کشورهای همسایه ایران وجود ندارد. به فهرست این اهداف، شناورهای آمریکایی مستقر در خلیج فارس را نیز باید اضافه کرد که از لحاظ بعد مسافت، در این حلقه قرار می‌گیرند.

حلقه دوم: پایگاه‌های مدیترانه و آفریقا

ویژگی اصلی این حلقه از اهداف این است که کشورهای میزبان با ایران مرز مشترک ندارند اما در برد موشک‌های جمهوری اسلامی قرار می‌گیرند. آمریکا در اردن، اسرائیل، سوریه، قبرس و مصر پایگاه دائم، موقت یا استقرار محدود نظامی دارد. در این میان پایگاه هوایی اردن، نقشی کلیدی ایفا می‌کند. حضور آن در مصر در قالب ماموریت حفظ صلح در شبه‌جزیره سینا تعریف می‌شود و حضور آن‌ها در سوریه نیز محدود است. آمریکا تنها کشور خارجی است که در اسرائیل اجازه استقرار نیرو و تجهیزات نظامی را در اختیار دارد. حضور ایالات متحده در اسرائیل بیشتر مربوط به فعالیت سیستم‌های هشدار موشک و رادار است. در حال حاضر بیشتر اخبار مربوط به تقویت توان هوایی آمریکا و اروپا در خاورمیانه، مربوط به پایگاه موفق السلطی واقع در اردن است.

پایگاه هوایی موفق السلطی در ۱۰۰ کیلومتری شرق امان، اردن

بر اساس گزارش بیزنس اینسایدر، آمریکا حداقل در پنج کشور آفریقایی جیبوتی، کنیا، نیجر، کامرون و مصر استقرار نظامی دارد و پایگاه جیبوتی مقر اصلی آن در شاخ آفریقا محسوب می‌شود. اما در میان این پنج کشور، تنها پایگاه‌های مصر در برد اعلامی موشک‌های ایران قرار می‌گیرد.

حلقه سوم: پایگاه‌های اروپا

با معیار قرار دادن برد موشک‌های ایران، بخشی از تاسیسات نظامی ایالات متحده در اروپا نیز در این محدوده قرار می‌گیرند. هرچند در اظهارات مقامات جمهوری اسلامی، صحبتی از حمله به اروپا نیست اما با توجه به نقطه آغاز حمله در غرب یا شمال‌غرب کشور، این تاسیسات در جزیره کرت یونان، بلغارستان و رومانی در این محدوده قرار می‌گیرند. بیشتر تاسیسات، نیروها و تجهیزات آمریکا در منطقه اروپا، در آلمان مستقر است.

پایگاه هوایی رامشتاین واقع در جنوب‌غرب آلمان، پایگاه مشترک آمریکا و ناتو

حلقه آخر: پایگاه‌های دور از دسترس

بخش مهمی از پایگاه‌ها و تاسیسات آمریکایی یا به تعبیری دیگر، مهمترین آن‌ها، در شرق آسیا و همچنین منطقه اقیانوسیه و اقیانوس هند قرار دارند. این پایگاه‌ها که مهم‌ترینشان در ژاپن، کره جنوبی، فیلیپن، سنگاپور، استرالیا و ... قرار دارد همگی خارج از برد اعلامی موشک‌های ایران هستند. در حال حاضر بر اساس آخرین داده‌های دریایی موجود، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن که گفته می‌شود در مسیر ایران است، در این منطقه و شمال اندونزی قرار داشته است.

پایگاه مشترک هوایی و پشتیبانی دریایی آمریکا و بریتانیا در جزیره دیگو گارسیا، اقیانوس هند

شبکه پدافندی و هشدار زودهنگام

آمریکا در منطقه مجموعه‌ای از تاسیسات و جنگ‌افزار زمینی، دریایی، فضایی و هوایی را به عنوان شبکه کنترل، هشدار زودهنگام و پدافند در اختیار دارد. بخشی از این تجهیزات و تاسیسات به صورت ثابت در خاورمیانه و دیگر نقاط جهان مستقر هستند و بخشی نیز در صورت نیاز به منطقه اعزام می‌شوند. قسمتی از این امکانات به ناتو مربوط است. آخرین اخبار حاکی از آن است که با اظهارات و ادعاهای اخیر ترامپ، آمریکا سامانه‌های پدافندی پاتریوت و تاد در منطقه را تقویت خواهد کرد.

سامانه تاد

جزئیات پراکندگی تجهیزات مذکور در خاورمیانه به صورت آشکار و دقیق مشخص نیست. اما آخرین داده‌های موجود نشان می‌دهد که آمریکا حداقل در نقاط استقرار هوایی خود بخشی از تاسیسات هشدار زودهنگام و رادارهای سری X را به کار می‌گیرد. مهم‌ترین تاسیسات راداری آمریکا در منطقه مربوط به پایگاه این کشور در اسرائیل است بر اساس گزارش‌ها دو سامانه هشدار و شلیک تاد در اسرائیل فعال هستند. سامانه‌های ضدموشک بالستیک تاد (THAAD) علاوه بر اسرائیل، بر اساس آخرین اخبار در عربستان و امارات هم مستقر شدند. همچنین یکی از رادارهای سامانه تاد آمریکا از سال ۲۰۱۲ در ترکیه استقرار دارد. بخشی از سامانه‌های هشدار زودهنگام و پدافند موشکی آمریکا هم در اختیار نیروی دریایی این کشور است که هر کدام از ناوگان‌های پنجم (مستقر در بحرین با ماموریت در خلیج فارس، دریای سرخ، دریای عرب و بخش‌هایی از اقیانوس هند) و ششم (مستقر در ایتالیا، با ماموریت در اروپا و آفریقا از جمله منطقه مدیترانه) به آن مجهز هستند.