امین زندگانی، شاید جنجالی‌ترین چهره شب آخر جشنواره بود

برترین‌ها: اختتامیه چهل‌ودومین دوره جشنواره فیلم فجر در شرایطی برگزار شد که بسیاری آن را یکی از عجیب‌ترین و کم‌رمق‌ترین ادوار این رویداد سینمایی توصیف می‌کنند.

از همان روزهای ابتدایی جشنواره نشانه‌های این وضعیت قابل مشاهده بود؛ در طول ده شب برگزاری، تنها چهار یا پنج بازیگر مطرح در جشنواره حضور پیدا کردند و جای خالی بسیاری از چهره‌های سرشناس به‌وضوح احساس می‌شد. این کم‌فروغی در شب اختتامیه به اوج رسید؛ جایی که برای نخستین‌بار در تاریخ جشنواره، هیچ‌یک از برندگان سیمرغ بلورین برای دریافت جایزه خود روی صحنه حاضر نشدند.

بهرام، شهرام و آزیتا، همه با هم نیامدند

در مراسم پایانی، نام‌هایی چون بهرام افشاری، آزیتا حاجیان و شهرام حقیقت‌دوست به‌عنوان برندگان اعلام شد، اما هیچ‌کدام در سالن حضور نداشتند. این اتفاق در تاریخ جشنواره فیلم فجر بی‌سابقه بود؛ شبی که مهم‌ترین بخش آن، یعنی اهدای جوایز، بدون حضور برگزیدگان سپری شد. تنها فرجاد بود که از راه دور و در حالی که تحت شیمی‌درمانی قرار دارد، پیامی ویدئویی ارسال کرد. همین یک پیام نیز بیش از بسیاری از لحظات رسمی مراسم مورد توجه قرار گرفت.

در عمل، اختتامیه بیش از آنکه به جشن سینما شباهت داشته باشد، به مراسمی سرد و کم‌هیجان تبدیل شد. نه سخنرانی‌های پرشور برندگان را شاهد بودیم و نه لحظاتی که بتوان آن را نقطه عطفی در حافظه جمعی سینمای ایران دانست. حتی برخی فیلم‌ها در طول جشنواره نشست خبری نداشتند و حضور منتقدان شاخص و رسانه‌های سطح یک نیز بسیار کمرنگ بود. مجموعه این عوامل باعث شد بسیاری این دوره را یکی از شکست‌خورده‌ترین ادوار جشنواره فجر بدانند.

شوخی‌های شریفی‌نیا که اصطلاحا درنیامد

در غیاب اتفاقات مهم سینمایی، حاشیه‌ها بیش از متن دیده شدند. یکی از این موارد، صحبت‌های محمدرضا شریفی‌نیا در مراسم بود که با یک شوخی درباره خانواده امیر شاهسابری همراه شد. این شوخی واکنش‌هایی در پی داشت و رضا صائمی در یادداشتی توضیح داد که اساس این شوخی بر داده‌های نادرست استوار بوده و حتی از نظر زبانی محل ایراد دارد. برای بسیاری این پرسش مطرح شد که چگونه یک هنرمند باسابقه می‌تواند در چنین موقعیتی با اطلاعات نادقیق سخن بگوید و ناخواسته حاشیه‌سازی کند.

امین زندگانی؛ شاید کمی دور از ذهن بود

 حضور امین زندگانی در میان داوران با واکنش یکی از هنرمندان مهاجر روبه‌رو شد که در یادداشتی خطاب به او نوشت می‌داند زندگانی فردی نیست که از سر نیاز مالی یا معامله‌گری چنین مسئولیتی را بپذیرد و با توجه به خوشنامی همسرش، از این تصمیم ابراز تعجب کرده بود. این واکنش نشان داد که حتی جایگاه داوری جشنواره نیز به موضوعی چالش‌برانگیز تبدیل شده است.

در بخش دیگری از جشنواره، اظهاراتی درباره «خون‌هایی که بر زمین ریخته شده» از سوی یکی از عوامل یک فیلم مطرح شد که آن هم واکنش‌هایی به همراه داشت و بر فضای ملتهب جشنواره افزود.

در مجموع، این دوره از جشنواره فیلم فجر با غیبت گسترده هنرمندان سرشناس، نبود منتقدان تأثیرگذار، کم‌رنگ بودن رسانه‌ها و پررنگ شدن حاشیه‌ها به پایان رسید. جشنواره‌ای که همواره ویترین رسمی سینمای ایران محسوب می‌شد، این‌بار تصویری سرد و بی‌رمق از خود ارائه داد. اکنون پرسش اساسی این است که این وضعیت یک مقطع گذراست یا نشانه‌ای از تغییری عمیق‌تر در بدنه سینمای ایران؟ پاسخ این سؤال را شاید ماه‌های آینده روشن‌تر کند، اما آنچه مسلم است، جشنواره امسال بیش از آنکه جشن سینما باشد، بازتابی از یک دوره پرابهام در تاریخ آن بود.