یک تحلیل معنادار درباره مدت زمان کارت تنگه هرمز

خبرآنلاین - محمد مهاجری و آترین اسکندری: یکی از رموز ماندگاری نظام جمهوری اسلامی ایران ، با وجود فتنه های متعدد را باید در چرخش ها و انعطاف های هوشمندانه در مقابل فشارهای خارجی و ناکارآمدی های داخلی جستجو کرد. چرخش هایی که هر چند در زمانه خود عدول از اصول تصویر سازی می شد اما گذر زمان نشان داد که به نفع نظام و انقلاب و کشور بوده است.

از جمله این چرخش ها پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط امام راحل و دیگری تغییر دست فرمان اقتصادی زمان دولت اول مرحوم هاشمی رفسنجانی از افتصاد دولتی به سمت اقتصاد بازار آزاد است.

ابعاد سیاست درست جمهوری اسلامی ایران در نحوه پایان دادن به جنگ در سال ۱۳۶۷ و تبدیل شکست به پیروزی در ان مقطع چندان برای افکار عمومی و حتی در ذهن خواص ملموس نبود اما گذر زمان بر حقانیت آن تفکر مهر تایید زد.

سخن اکنون این است که هنوز می توان و باید در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی و اصول سه گانه "عزت،حکمت، مصلحت" راهی یافت که هم منافع ملی حفظ شود و هم پنجره ای به سوی آینده روشن تر گشوده شود.در میانه جنگی حساس هستیم و خاصیت جنگ، به درستی، غلبه حماسه بر محاسبه است. اما ناگفته پیداست که حکمرانان و در تعریف باریک‌تر رجال سیاسی باید با "عقل سر" به تحلیل و تصمیم سیاسی و کشف راههای خروج از بحران برسند.

قاطبه ی تحلیلگران تا بدین جای کار، ایران را پیروز قاطع جنگ می دانند و دشمن آمریکایی_صهیونی علی رغم وارد کردن خسارات معنوی ( از جمله شهادت مقام معظم رهبری و شخصیتهای برجسته نظامی و سیاسی و هزاران تن از هم‌میهنان عزیز مان) و خسارات مادی هنگفت به کشور به هیچ یک ازخواسته های خود دست نیافته اند.اما امروز مساله اساسی حفظ نظام جمهوری اسلامی و برقرار ماندن ساختار کشور و بالانگه داشتن تاب آوری جامعه است. قرائت ها و تحلیل های ساده ،تک بعدی و احساسی از شرایط پیچیده کنونی، قتلگاه تصمیمات راهبردی است.

یکی از مقاطعی که از قرائت های تک بعدی و بدون ملحوظ داشتن فرامتن ، ضربه خوردیم مساله احیای برجام در اواخر دولت دوازدهم و سپس دولت سیزدهم بود.به گواه مسئولین و آگاهان،در آن برهه فرصتی از دست رفت که بعید است مشابهش تکرار شود. فراموش نکرده ایم که توهمی خنده دار بنام " زمستان سخت اروپا در سال2023" در یک کارزار مبتذل سیاسی به تئوری غالب تبدیل گردید و بر اساس آن یک تحلیل( بخواند تخیل) من‌درآوردی برساخته شد که خروجی آن احیای برجام را در زمان دولت بایدن به محاق تاریکی و خاموشی برد.

امروز این نگرانی وجود دارد که همان نوع تحلیلهای کج و معوج، مثل بختک بر قضیه تنگه هرمز بیفتد و افسانه زمستان سخت بازتولید شود . بدین معنا که عده ای خاص ، ادراک نظام حکمرانی کشور را پیرامون این موضوع به بیراهه بکشانند و قطب نمای شناختی نهادهای تصمیم گیر را دچار اختلال نمایند.

تنگه هرمز کارت گرانبهایی است که با تدابیر سیاسی و مجاهدت های نیروهای نظامی به دست آمده است. اما معلوم نیست عمر این کارت دائمی باشد. اظهارات جسته و گریخته برخی مقامات کشورهای غیرمتخاصم و در عین حال غیر همسو با ایران نشان می دهد بستن تنگه هرمز امکان اجماع سازی جهانی علیه ایران را به شدت و سرعت فراهم می کند.‌در چنین شرایطی هر تحلیلی که در آن اشتباه برآوردی صورت گیرد راه را به چاه تبدیل می کند.

فرقی نمی کند که در این محاسبه دچار توهم برآورد قوی انگارانه ( over estimate) شویم یا توانایی خود را کمتر از میزان واقع (under estimate) تخمین بزنیم. اکنون  برخی مثلا تحلیلگران، اعداد نجومی در مورد درآمد احتمالی ایران از عوارض این تنگه در ذهن خود ساخته اند که دهها و شاید صدها برابر ارقام واقعی و حتمی الوصول است.

علاوه بر کارت تنگه هرمز ، برگ‌فرصت روایت و بازنمایی و تصویر سازی ایران پیروز نیز ابدی نخواهد بود. کشور تا قبل از ۸ اسفند که جنگ نبود و زیرساخت ها اینگونه بمباران نشده بود زیر انبوهی از ناترازی های گوناگون قرار داشت.اگر همین امروز جنگ به آتش بس پایدارو بدون رفع تحریم ها برسد ،با دهها و صدها تاسیسات صنعتی که از مدار تولید خارج شده یا مختل گردیده اند روبرو هستیم. این آسیب مستقیما موج بیکاری ها را در پی خواهد داشت.از طرفی ضربه وارد شده بر صنایع فولاد و پتروشیمی هنوز به سفره عموم مردم نرسیده است.

اگر عملیات تاکتیکی برای عبور از بحران کنونی و همچنین گقتمان سازی مناسب برای ورود به دنیای ذهنی مورد نیاز کشور صورت نگیرد، انگاره پیروزی و عزتمند بودن جمهوری اسلامی در این نبرد ناجوانمردانه مخدوش خواهد شد و خدای ناکرده جای خود را به روایت تحمیل خواهد داد.

طی این سال ها تهدیدات مکرر نظامی ابعاد غیر نظامی امنیت ملی ما را به مخاطره انداخته بود، بنا بر این اگر این جنگ با یک توافق جامع و شامل( نه پرونده محور) خاتمه نیابد احتمالا فضای نا امیدی اقتصادی مجددا سایه اش بر سر ایرانیان سنگینی‌خواهد کرد .

ناگفته پیداست همان طور که بذر تحریم میوه تلخ را به ارمغان می‌آورد بذر ناامیدی نیز می تواند ثمراتی ناخواسته به بار آورد که شرح آن را باید به فرصتی دیگر وانهاد.

با ملاحظه موارد بالا سرنوشت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نباید دستمایه مشتی رند برای بالاکشیدن خودشان و به دست آوردن تریبونی درصداوسیما یا تجمعات مردم برای پیروزی در انتخابات شوراهای شهر در اردیبهشت امسال شود. این هشدار را لازم می دانیم که نباید اجازه داد جریان پرسروصدای سیاسی که بانیان بدترین اوضاع اقتصادی و سیاسی دودهه اخیر برای کشور بوده اند به تصمیم سازان و تصمیم گیران کشور آدرس غلط بدهند و باعث قفل شدن درها و پنجره های فرصت شوند.

حضرت محمد مصطفی (ص) می فرماید : مَن فُتِحَ لَهُ بابٌ مِن الخَیرِ فَلْیَنتَهِزْهُ ؛ فإنّهُ لایَدرِی مَتی یُغلَقُ عَنهُ . هر کس که دری از خیر به رویش گشوده شود، باید آن را غنیمت شمرد؛ زیرا نمی داند آن درچه وقت به رویش بسته می شود.