۸ خارجی سینمای ایران که از کاپیتولاسیون بهره می‌برند!

فیلم و سریال هنری جهانی است و همکاری مشترک کشورها امری معمول. این اتفاق هم در ایران از گذشته رخ داده و طی سالیان اخیر شتاب گرفته است. گزارش پیش رو صرفاً عملکرد هنرپیشه‌هایی که طی یک سال اخیر در آثار ایرانی حضور داشته‌اند را بررسی می‌کند.

قسطنطنیه؛ ایلای و مصطفی

فیلم سینمایی «قسطنطنیه» داستان جوانی خوش‌خیال (پژمان جمشیدی) است که عاشق بانوی زیبا، متمول و خلاف‌کار ترک (ایلای ارکوک) می‌شود. دیگر بازیگر ترکیه‌ای فیلم یعنی مصطفی کرانتپه هم رابط کارهای اوست. فیلم اثری ضعیف است و همه بازیگران ایرانی و خارجی حضوری غیرقابل‌دفاع در آن دارند. به نظر می‌رسد برای کارگردان صرفاً زیبایی خانم ایلای ارکوک مدنظر بوده؛ بازی‌اش اما کاملاً معمولی است. این را هم بگوییم که استفاده از یک بازیگر ایرانی به‌جای او خللی به کلیت فیلم وارد نمی‌کرد.

هزار و یک شب؛ بلچیم، جمال و…

مصطفی کیایی که تجربه همکاری با بازیگران ترکیه را دارد، تعدادی از آنها را مقابل دوربین «هزار و یک شب» قرار داد. دو بازیگر، نقش‌های محوری‌تر دارند و بخش زیادی از قصه تا الان بر دوش آنها بوده. بلچیم بیلگین، ابتدا زنی سرد بود که دختران ته خط را برای شاه زمان (بهرام رادان) نگه می‌داشت و خود نیز عاشق او شد. حالا مادری است که با شنیدن خبر پیداشدن دختر، بی‌تاب است. این بازیگر حضوری موفق در سریال داشته. جمال هونال نقش همسر سابق بلچیم بیلگین را دارد؛ مردی خلاف‌کار که همچنان عاشق است ولی زن از بازگشت دوباره امتناع می‌کند. او نیز موفق است.

هزارتو؛ آنه ماری سلامه

یادتان هست که هم‌زمان با پخش «حوالی پاییز» عکس‌های بازیگر محجب این سریال تلویزیونی یعنی آنه ماری سلامه چه غوغایی بپا کرد؟ حالا شرایط خیلی عوض شده… این بازیگر لبنانی در ادامه نیز با آثار ایرانی همکاری داشت که تازه‌ترین مورد، سریال «هزارتو» محصول پلتفرم شیدا است. سلامه در این اثر نقش راحیل، مأمور ارشد موساد را ایفا کرده و حاصل کارش متوسط روبه‌بالا است. احتمالاً کارگردان نخواسته با انتخاب یک بازیگر زن ایرانی گرفتار حجاب و نوع پوشش شود و با خیال راحت مشروب‌خوری شخصیت و در آغوش گرفتن یک مرد و این‌جور چیزها را نشان دهد. «هزارتو» چند بازیگر خارجی دیگر نیز دارد؛ اما سلامه معروف‌تر و موفق‌تر از بقیه است.

ناریا؛ آیسل، ماری و مهدی

بخشی از داستان سریال تلویزیونی «ناریا» در کشورهای همسایه می‌گذشت و سازندگان چند نقش را به هنرپیشه‌های خارجی سپردند. آیسل کاپلان بازیگر ترک که تجربه همکاری با اثری ایرانی را داشت، در «ناریا» ایفاگر نقش اسرین بود و نمره قبولی گرفت. مهدی شیخ عیسی، بازیگر سوری نیز نقش یک شخصیت مثبت را ایفا کرد و حضوری معمولی به ثبت رساند. آنه ماری سلامه در این سریال هم حضور داشت و یک کاراکتر منفی را تحسین‌آمیز به تصویر کشید. در مجموع مهم‌ترین کمک خانم‌های «ناریا» به سریال، عدم حجاب موی آنها بود که باعث واقعی شدن شخصیت‌ها شد.

بلیط یک‌طرفه؛ ارکان، ایلهان و دیگران

«بلیط یک‌طرفه» تقریباً رکورد استفاده از بازیگران خارجی (ترک، آلمانی و عراقی) را شکست. از معروف‌ترین آنها ارکان پتک‌کایا است که در نقش پلیس ظاهر شد. «اکت» او خوب بود؛ اما کلیت بازی‌اش از دوبله لطمه دید. همین شرایط برای ایلهان شن تجربه شد. گیزم کاراجا که حالا «هزار و یک شب» را در دست انتشار دارد، دیگر بازیگر «بلیط یک‌طرفه» بود که در اولی حضوری موفق‌تر دارد. زهرا بسام بازیگر عراقی سریال هم بیش از دیگران به چشم آمد. خود سریال تبدیل به اثری شاخص نشد.

مرد عینکی؛ شاریس، آدریانو و…

در این فیلم چند بازیگر خارجی ایفای نقش کردند که دو نفر آن‌ها سهم بیشتری از درام داشتند: شاریس نایب و آدریانو تولوزا. برخی گفته‌اند شاریس ارمنی است و برخی گفته‌اند آلمانی است. تولوزا هم بازیگری برزیلی است و سابقه حضور در فیلم‌های ایرانی را پیش از «مرد عینکی» داشته. او در قامت یک مرد شرور خوب بود و شاریس به‌عنوان نامزد سابق گرگ (بهرام افشاری) بامزه بود و لهجه‌اش به این موضوع نیز دامن زد.

سرزمین فرشته‌ها؛ سلاف فواخرجی

بازیگر سوری «سرزمین فرشته‌ها» به دلیل زبان و مهم‌تر از آن شناختی که از خلق‌وخوی مردمان عرب دارد، گزینه‌ای مناسب برای این فیلم بود. سلاف فواخرجی در «سرزمین فرشته‌ها» با موضوع کودکان غزه، حضوری موفق هم داشت و به‌خوبی از پس ریزه‌کاری‌ها برآمد. او برای این فیلم که هنوز اکران عمومی نشده است؛ جایزه ویژه بهترین بازیگر نقش اصلی زن در جشنواره فیلم فجر ۱۴۰۴ را دریافت کرد… فواخرجی بازیگری مطرح در دنیای عرب است و همین می‌تواند به دیده‌شدن بیشتر فیلم کمک کند.

حرکت آخر؛ جیا مورا، جیمز واگنر و…

شهاب حسینی چهارمین فیلم خود در مقام کارگردان را بر اساس نمایشنامه «آخرین پرده» اثر گیلبرت سسبرون ساخت. او برای «حرکت آخر» از چند بازیگر آمریکایی دعوت کرد که نقش جیا مورا و جیمز واگنر پررنگ‌تر است. حسینی بازی‌هایی خوب از بازیگر گرفت؛ اما دوبله کار ایراداتی داشت و همین تبدیل به پاشنه آشیل شد. مثلاً گاهی صدای گوینده نقش با چهره و سن بازیگر همخوانی نداشت. این اتفاق امکان همراهی مخاطب با شخصیت‌ها را کم کرد.