پیشنهاد تریلیون دلاری طالبان به ترامپ برای پایان انزوا

فرارو: طالبان برای شکستن انزوای بین‌المللی و جلب نظر دولت ترامپ، پیشنهادی بزرگ روی میز گذاشته است؛ دسترسی شرکت‌های آمریکایی به معادن، زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های اقتصادی افغانستان در برابر کاهش فشارها، رفع تحریم‌ها و باز شدن مسیر همکاری‌های اقتصادی.

دولت طالبان که عملاً حاکمیت افغانستان را در دست دارد در تلاشی برای جلب نظر دولت ترامپ و با هدف رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده جهت حمایت از یکی از فقیرترین کشورهای جهان، پیشنهاد دسترسی ایالات متحده به منابع معدنی این کشور را مطرح کرده است. 

به نقل از فایننشال تایمز، این پیشنهاد سرمایه‌گذاری در حالی ارائه می‌شود که طالبان، پنج سال پس از بازگشت به قدرت و خروج نیروهای ناتو به رهبری ایالات متحده رویدادی که دونالد ترامپ آن را «شرم‌آورترین لحظه در تاریخ کشورمان» توصیف کرده بود تلاش‌های دیپلماتیک خود را افزایش داده است. 

امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، در پاسخ به پرسشی درباره روابطش با دولت ترامپ اظهار داشت که افغانستان «قطعاً» از سرمایه‌گذاری‌های ایالات متحده در بخش‌هایی همچون معدن، زیرساخت، کشاورزی و تجارت استقبال خواهد کرد. 

متقی در دفتر کار خود در کابل به فایننشال تایمز گفت: «روابط میان افغانستان و ایالات متحده نباید از دریچه ۲۰ سال جنگ گذشته سنجیده شود، بلکه باید بر مبنای همکاری‌های آینده ارزیابی گردد. سیاست اقتصادی ما سیاستی باز است.» 

متقی مشخص نکرد که آیا این پیشنهاد مستقیماً به کاخ سفید ارائه شده است یا خیر. 

بر اساس بررسی‌های زمین‌شناسی انجام‌شده توسط ایالات متحده و دولت پیشین افغانستان (که مورد حمایت غرب بود)، تخمین زده می‌شود که این کشور دست‌کم یک تریلیون دلار منابع معدنی در اختیار دارد؛ از جمله ذخایر قابل‌توجهی از مس، سنگ آهن، نیوبیوم، کبالت، طلا و لیتیوم که به دلیل دهه‌ها درگیری و مناقشه، عمدتاً دست‌نخورده باقی مانده‌اند. از سال ۲۰۲۱ تاکنون، طالبان از سرمایه‌گذاری‌های معدنی به ارزش بیش از ۷ میلیارد دلار با کشورهایی از جمله چین و ایران برای استخراج طلا، سنگ‌های قیمتی و کرومیت (که در فولادسازی کاربرد دارد) خبر داده است. 

در ماه جاری، هزاران تن از هواداران طالبان برای گرامیداشت پنجمین سالگرد بازگشت این گروه اسلام‌گرا به قدرت و فروپاشی دولت تحت حمایت ایالات متحده، به مرکز کابل سرازیر شدند. 

اگرچه کارشناسان معتقدند که وضعیت امنیتی کشور نسبت به دوران جنگ ناتو بهبود یافته است، اما افغانستان همچنان یکی از فقیرترین کشورهای جهان به شمار می‌رود و بیش از ۱۴ میلیون نفر یعنی حدود یک‌سوم جمعیت آن با گرسنگی حاد دست‌به‌گریبان هستند. 

طالبان همچنین تفسیری سخت‌گیرانه از قوانین شریعت را اعمال کرده و محدودیت‌های بسیار شدیدی را بر دسترسی زنان و دختران به آموزش، فعالیت‌های اقتصادی و حضور در عرصه‌های عمومی وضع کرده است. سال گذشته، دیوان کیفری بین‌المللی برای «هبت‌الله آخوندزاده»، رهبر این گروه، به اتهام آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت، حکم بازداشت صادر کرد. 

کارشناسان سازمان ملل در ماه جاری هشدار دادند که «بدون مشاهده پیشرفت‌های ملموس و قابل‌سنجش در راستای معیارهای حقوق بشر به‌ویژه در مورد زنان و دختران نباید هیچ‌گونه اقدامی برای عادی‌سازی وضعیت حاکمان بالفعل (دوفاکتو) طالبان، از جمله پذیرش دیپلمات‌های آن‌ها یا برگزاری نشست‌هایی در پایتخت‌های مختلف، صورت گیرد.» 

دیپلمات‌های خارجی مستقر در کابل اظهار داشتند که سرمایه‌گذاران بالقوه باید چالش‌های ناشی از تحریم‌های سازمان ملل و کشورهای غربی علیه مقامات ارشد طالبان از جمله «متقی» که دهه‌ها در سطوح عالی رهبری این گروه اسلام‌گرا حضور داشته است را مد نظر قرار دهند. آن‌ها همچنین ابراز نگرانی کردند که جریان‌های مالی ممکن است موجب جسورتر شدن این رژیم شده و اهرم‌های فشار برای تعدیل سیاست‌های تندروانه آن را تضعیف کند. 

با این حال، کابل در طول سال گذشته روند خروج از انزوای دیپلماتیک را آغاز کرده است. کشورهایی از جمله چین، هند، ایران، قطر و چندین کشور آسیای مرکزی از مقامات طالبان استقبال کرده یا کانال‌های ارتباطی با آن‌ها برقرار کرده‌اند. روسیه که سال گذشته دولت طالبان را به رسمیت شناخت، در ماه مه توافق‌نامه‌ای برای همکاری نظامی امضا کرد. 

در ماه ژوئن، اتحادیه اروپا برای نخستین بار میزبان مقامات طالبان در بروکسل بود تا درباره بازگشت احتمالی مهاجران گفتگو کند. مقامات آلمانی نیز پیشنهاد برگزاری گفتگوهای مشابهی را مطرح کرده‌اند. 

طالبان امیدوار است که این تلاش‌ها منجر به لغو تحریم‌ها که به گفته متقی «به اهداف مورد نظر خود نرسیدند» و آزادسازی ذخایر مسدودشده شود. 

بانک مرکزی افغانستان برآورد می‌کند که ۹.۵ میلیارد دلار از ذخایر این کشور در خارج نگهداری می‌شود که ۷ میلیارد دلار آن در ایالات متحده قرار دارد. در سال ۲۰۲۲، ایالات متحده مبلغ ۳.۵ میلیارد دلار که ارزش آن اکنون با احتساب بهره به بیش از ۴ میلیارد دلار رسیده است را به «صندوق افغانستان» (مستقر در سوئیس) منتقل کرد تا بدون آنکه منافع مستقیمی برای طالبان داشته باشد، از ثبات مالی حمایت کند. 

متقی گفت: «هیچ فرد، دولت یا نهادی نباید از دارایی‌های مردم افغانستان به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی استفاده کند.» او اظهار داشت که کابل در حال مذاکره با دولت‌های ذی‌ربط درباره دارایی‌های مسدودشده است. 

با این حال، ترامپ تمایل چندانی به برقراری روابط نزدیک‌تر با طالبان نشان نداده و پیشنهاد بازگرداندن پایگاه هوایی بگرام (واقع در شمال کابل) به کنترل ایالات متحده را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که از سوی این حکومت رد شده است. 

متقی گفت: «تمام تأسیسات نظامی و غیرنظامی در افغانستان، از جمله بگرام، دارایی‌های ملی افغانستان محسوب می‌شوند.» 

اما او کاخ سفید را تشویق کرد تا سفارت ایالات متحده را که در سال ۲۰۲۱ تخلیه شده بود، بازگشایی کند و گفت که طالبان «امنیت آن را تأمین کرده… جاده را بازسازی و درختان جدیدی کاشته‌اند.» 

او افزود: «این منطقه اکنون بسیار سرزنده و جذاب به نظر می‌رسد.»