پیشنهاد کشورهای عربی خلیج فارس برای خاتمه جنگ

عصر ایران: یک توافق صلح چندجانبه - که شامل بازگشایی تنگه هرمز ظرف چهار روز پس از لغو تحریم‌های آمریکا علیه ایران و عقب‌نشینی نیروهای انصارالله در داخل یمن می‌شود - در کانون برنامه‌های کشورهای حوزه خلیج فارس قرار دارد. هدف از این طرح، جلوگیری از آن چیزی است که این کشورها آن را "ازسرگیری جنگ فاجعه‌بار میان ایران و ایالات متحده" می‌دانند.

"پاتریک وینتور" سردبیر دیپلماتیک نشریه گاردین انگلیس در این باره نوشت:

ایالات متحده از پیشرفت این گفتگوها آگاه است، اما در انتظار امتیازی است که به گفته قدرت‌های اروپایی، می‌تواند شامل موافقت ایران با بازگشت بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل به این کشور باشد.

اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا، در دیدار با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در نیویورک از طرف ایرانی خواست تا با پذیرش مجدد بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل موافقت کند؛ اما ایران تاکنون از این امر سر باز زده و اعلام کرده است که تنها حاضر است در مورد اصول کلی برنامه هسته‌ای خود گفتگو کند.

دیپلمات‌های اروپایی معتقدند که اجازه ورود مجدد بازرسان تسلیحاتی به ایران و بازدید آن‌ها از تاسیسات هسته‌ای (که پیش‌تر هدف بمباران قرار گرفته‌اند)، حداقل شرط لازم برای دستیابی به یک گشایش در روابط با دونالد ترامپ است.

با این حال، تمرکز ایران همچنان صرفا بر تضمین‌های مربوط به کاهش تحریم‌هاست؛ تضمین‌هایی که قرار است در ازای بازگشایی تنگه هرمز دریافت کند. دکتر علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اظهار داشت که ایران آمادگی دارد پیشنهاد خود مبنی بر بازگشایی تنگه هرمز هفت روز پس از لغو تحریم‌های اقتصادی را تعدیل کرده و این بازه زمانی را به چهار روز کاهش دهد.

در نشانه‌ای دیگر از انعطاف‌پذیری، ایران کم‌کم می‌پذیرد که در مناقشه موازی در یمن، نقش میانجی‌گرانه دارد. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز سه‌شنبه با ابراهیم الدیلمی، سفیر انصارالله یمن در ایران، دیدار کرد.

این دیدار 24 ساعت پس از سفر یک هیئت عالی‌رتبه از عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به تهران انجام شد. هدف از این سفر، گفتگو درباره شروط عربستان برای پایان دادن به مناقشه یمن و همچنین بررسی یک ساختار امنیتی بلندمدت برای منطقه بود.

ایران از انصارالله یمن حمایت می‌کند و بر آن‌ها نفوذ دارد؛ از جمله اینکه می‌تواند پیشنهادهایی را تدوین کند که مانع از پیروزی نظامی انصارالله شود - پیروزی‌ای که به باور بسیاری، دست‌نیافتنی است. در مقابل، انصارالله از عربستان سعودی می‌خواهد به محاصره دریایی و هوایی مناطق تحت کنترلشان پایان دهد.

ایران موفق شد در نشست با ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، از طرح موضوع برنامه هسته‌ای خود جلوگیری کند و در عوض، بحث را به سمت چشم‌اندازی گسترده‌تر برای امنیت منطقه‌ای درازمدت سوق دهد؛ چشم‌اندازی که شامل کشورهای حوزه خلیج فارس و ایران باشد و به کاهش یا پایان حضور ایالات متحده در خاورمیانه منجر شود.

یک پیمان عدم تجاوز جدید که در آن ایران دیگر از سوی سایر کشورهای حوزه خلیج فارس طرد نشود - وضعیتی که از زمان انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ ادامه داشته است - می‌تواند عالی‌ترین هدف راهبردی ایران را محقق سازد.

تعهدِ مورد توافقِ شش کشور حوزه خلیج فارس به این هدف، می‌تواند پذیرشِ امتیازات تاکتیکیِ دشوار - که احتمالا ایران باید در خصوص برنامه هسته‌ای خود بدهد - را برای این کشور آسان‌تر کند.

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان و یکی از حامیان اصلی این طرح امنیتی فراگیر، اظهار داشت که به باور او، دولت ایالات متحده نیز درک می‌کند که منطقه به این سمت‌وسو حرکت می‌کند.

او گفت: "به گمانم اگر ایران به‌طور کامل در این ایده مشارکت کند - ایده‌ای که در آن همه ما، یعنی هشت کشور، در صلح با جهان پیرامون به سر می‌بریم - پتانسیل اقتصادی عظیمی برای همه ما در منطقه، و همچنین برای طرف‌های خارج از منطقه که تصمیم به مشارکت در این روند بگیرند، ایجاد خواهد شد. ما در جریان گفتگوهای میان ایران و ایالات متحده به‌تفصیل در این باره صحبت کرده‌ایم و به نظر می‌رسد نوعی پذیرش کلی وجود دارد که در نهایت، پس از دستیابی به توافق، مسیر حرکت به همین سمت خواهد بود."

عراقچی نیز در یک برنامه تلویزیونی در ایران طی هفته جاری، بر اهمیت یک پیمان امنیتی جدید برای دوران پس از جنگ تاکید کرد و گفت: "اخیرا صحبت‌هایی از جنگ جدید به میان آمده، اما من از همین حالا به دوران پس از جنگ می‌اندیشم. چه جنگی در کار باشد و چه نباشد، سیاست‌های ما تغییری نخواهد کرد."