۳۶۰ هزار خودرو خارجی در راه ایران

روزنامه دنیای اقتصاد: در شرایطی که وزارت «صنعت، معدن و تجارت» قصد داشت با اعمال قوانینی جدید، واردات خودرو به کشور را محدود کند، خبر می‌رسد در عرض فقط یک و ماه نیم گذشته (حدفاصل نیمه آذرماه تا آخر دی‌ماه امسال) نزدیک به ۳۶۰ هزار دستگاه خودرو خارجی از سوی واردکنندگان ثبت‌سفارش شده است.

حدودا دو ماه پیش بود که وزارت صنعت اعلام کرد تمامی خودروهای خارجی باید از کانال نمایندگی‌های رسمی وارد کشور شوند، آن هم در شرایطی که ۷۰ درصد بازار وارداتی‌ها را متفرقه‌ها تشکیل می‌دادند.

این تصمیم اهالی خیابان سمیه آنقدر حاشیه ساز شد که در نهایت رای وزارت صنعت برگشت و مسوولان این وزارتخانه با در نظر گرفتن یک «شرط بزرگ»، دوباره واردات خودرو به کشور را برای همگان آزاد اعلام کردند. «شرط بزرگ» اما «الزامی شدن خدمات پس از فروش» بود، چه آنکه واردکنندگان متفرقه از این پس به شرط ارائه این خدمات (یا از سوی خود یا به‌واسطه نمایندگی‌های رسمی) مجاز به واردات خودرو به کشور خواهند بود. حالا و در شرایطی که ماجراجویی وزارت صنعت در بازار خودروهای وارداتی به پایان رسیده، خبر می‌رسد واردکنندگان نزدیک به ۳۶۰ هزار دستگاه خودرو خارجی ثبت‌سفارش کرده‌اند، آن هم در عرض تنها یک ماه و نیم.

بنابر اطلاعات رسیده، گویا واردکنندگان (اعم از نمایندگی‌های رسمی و متفرقه‌ها) به اصطلاح پیش دستی کرده و قبل از آنکه وزارت صنعت به واردات ورود کند، حدود ۳۶۰ هزار دستگاه خودرو خارجی را ثبت‌سفارش کرده‌اند و این موضوع به نوعی نشان از رانت اطلاعاتی دارد. اگر بنا را بر اظهارات دو روز پیش وحید منایی معاون سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، بگذاریم، ۳۶۰ هزار خودرو ثبت‌سفارش شده، بالقوه می‌توانند وارد کشور شوند و برای بالفعل کردن شان، فقط کافی است واردکنندگان تعهد لازم برای ارائه خدمات پس از فروش آنها را به وزارت صنعت بدهند.

آن طور که منایی عنوان کرده، افرادی که تا قبل از ۳۰ دی‌ماه امسال ثبت‌سفارش کرده باشند، ترخیص خودروهای آنها با ارائه اسناد لازم و رعایت ماده ۱۱ قانون مقررات صادرات و واردات از جمله «ثبت در دفاتر گمرک قبل از تاریخ مشخص شده»، «گشایش اعتبار قبل از تاریخ فوق»، «صدور بارنامه قبلی» و ...، بلامانع است. منایی تاکید کرده که ارائه خدمات گارانتی و وارانتی (تعهد ضمانت تامین قطعات و ارائه سرویس) توسط واردکنندگان، جزو شروط انجام واردات خودرو سواری به کشور است؛ بنابراین آنهایی هم که تا قبل از ۳۰‌دی‌ماه (یعنی پیش از اعلام شروط جدید وزارت صنعت در مورد خدمات پس از فروش خودروهای وارداتی)، اقدام به ثبت‌سفارش کرده‌اند، باید تعهد لازم بابت ارائه خدمات موردنظر به مشتریان را بدهند. اظهارات معاون سازمان حمایت در حالی است که اگر واردکنندگان بتوانند ارائه خدمات پس از فروش به ۳۶۰ هزار دستگاه خودرو ثبت‌سفارش شده را متعهد شوند، منع قانونی در برابر ورود این تعداد خودرو خارجی به کشور، وجود ندارد و با این حساب، واردات خودرو به ایران یک رکورد تاریخی و شاید تکرار نشدنی را از خود بر جا خواهد گذاشت.

همچنین با توجه به آنکه تولید خودرو در کشور طی سال جاری به یک میلیون و ۱۰۰ هزار دستگاه خواهد رسید، در صورت ورود ۳۶۰ هزار دستگاه خودرو خارجی ثبت‌سفارش شده، نسبت خودروهای وارداتی به داخلی‌ها، حدودا یک به سه خواهد شد. با این حساب، خودروهای خارجی سهمی بیش از ۳۰ درصد را از بازار ایران تصاحب خواهند کرد. این در شرایطی است که هم‌اکنون سهم خودروهای وارداتی از بازار ایران نزدیک به ۱۰ درصد برآورد می‌شود. طبق آخرین آمار، حدود ۸۰ هزار دستگاه خودرو تا پایان دی‌ماه وارد کشور شده و باید دید تکلیف آن ۳۶۰ هزار دستگاهی که ثبت‌سفارش شده، در نهایت چه خواهد شد.

ثبت‌سفارش‌ها آب می‌روند

اما ثبت‌سفارش ۳۶۰ هزار دستگاهی خودروهای خارجی در شرایطی است که به اعتقاد کارشناسان، بازار ایران ظرفیت این تعداد خودرو در سال را ندارد. آن طور که فربد زاوه کارشناس و فعال بازار به «دنیای اقتصاد» می‌گوید، معمولا نسبت واردات خودرو به ثبت‌سفارش این کالا، یک به ۱۰ و حتی گاهی یک به ۱۵ است و هیچگاه تمام خودروهای ثبت‌سفارشی، وارد کشور نمی‌شوند.

این گفته زاوه در حالی است که برخی مسوولان سازمان توسعه تجارت از نسبت یک به پنج واردات خودرو در مقابل ثبت‌سفارش، صحبت به میان می‌آورند. به گفته آنها، از هر پنج خودرو ثبت‌سفارش شده، تنها یک دستگاه آن وارد کشور می‌شود. اما زاوه در ادامه با بیان اینکه سالانه حدود یک میلیون خودرو خارجی توسط واردکنندگان ایرانی ثبت‌سفارش می‌شود، می‌افزاید: از این تعداد، نهایتا ۱۰۰ هزار دستگاه وارد کشور می‌شود و دلیل آن نیز نبود تقاضای بالا برای وارداتی‌ها است.

به گفته زاوه، بازار ایران در نهایت کشش ۱۰۰ هزار خودرو خارجی را در سال دارد و اگر قرار باشد ۳۶۰ هزار دستگاه خودرو ثبت‌سفارش شده وارد کشور شوند، امکان فروش آنها وجود نخواهد داشت. این کارشناس همچنین در مورد تاثیر مصوبه اخیر وزارت صنعت (الزامی شدن ارائه خدمات پس از فروش برای همه واردکنندگان اعم از رسمی و متفرقه)، بر سرنوشت ۳۶۰ هزار خودرو ثبت‌سفارش شده، می‌گوید: این موضوع به نوع شیوه‌نامه وزارت صنعت مربوط می‌شود؛ به‌نحوی که اگر این وزارتخانه شرایط اتحادیه اروپا را لحاظ کند، نه تنها متفرقه‌ها، بلکه بسیاری از نمایندگی‌های رسمی نیز قادر به پاس کردن این شرایط نخواهند بود و طبعا از حجم واردات، بسیار کاسته خواهد شد؛ اگر هم ضوابطی خیلی ساده در نظر گرفته شود، اوضاع نابسامانی در بازار وارداتی‌ها ایجاد خواهد شد.