گزارش توقیف «زنان امروز»

مجله صدا - آمنه شیرافکن: بچه ها یکی یکی وارد می شوند. مجله در آستانه یکسالگی است که در دوشنبه های هیأت نظارت بر مطبوعات، حکم توقیف می گیرد. توقیفی که حالا در فضای غم آلوده درون تحریریه نمای واقعی اش را نشان می دهد. برای خیلی ها مجله «زنان امروز» فرصتی برای هم اندیشی در مسائل زنان بود و طرح بحث مسائل جدید شرکت می گوید: «مگر مراسم ختم آمده اید؟ این اتفاق ها همیشه در مطبوعات افتاده و تجربه اولین هم نبوده.» البته توی دلش غوغایی است، تجربه توقیف هیچگاه برای اهالی رسانه تکراری نمی شود، مگر اینکه بخواهی جلوی بقیه کم تجربه ترها به اصطلاح خودت را حفظ کنی.

اهالی تحریریه تجربه شهلا شرکت را ندارند و بغض بیخ گلوی شان نشسته است. اینجا در دفتر مجله زنان نشست های طولانی برای به سوژه رسیدن برگزار می شد. جلسه هایی که گاه هفت هشت ساعت به طول می انجامید. جلسه هایی با هدف آگاه سازی زنان و طرح بحث مسائل جدید. پرونده «ظهور پدرهای جدید» آخرین پرونده انتشار یافته در این مجله، می خواست اشکال جدیدی از پدری را به مخاطب معرفی کند و تلنگری باشد برای فضای جامعه ای که خواه ناخواه باید در مقابل ورود زنان به جامعه و پذیرش نقش های جدید، تغییر فرم دهد. اغلب اعضای تحریریه فارغ التحصیلان رشته جامعه شناسی و مطالعات زنان هستند. دستی در نوشتن دارند و دغدغه اصلی شان درج مطالبی برای کمک به افزایش آگاهی زنان است.


بهت تحریریه از توقیف

«محبوبه حسین زاده»، روزنامه نگار مسائل اجتماعی و زنان با کوله باری از تجربه دبیر اجتماعی مجله زنان امروز است. هراز چندگاهی بغض اش می ترکد و قطره های اشک روی گونه اش می آید. برای شهلا شرکت این دومین تجربه توقیف است. ۷ سال پیش در دوره محمود احمدی نژاد جلوی انتشار مجله «زنان» گرفته شد و حالا پس از غیبتی ۷ ساله تازه مجله درحال شکل گیری بود که خبر توقیف «زنان امروز» تحریریه را در بهت فرو برد. آن هم برای گزارشی که شش ماه پیش نوشته شده بود و به گونه ای طرح بحثی بود از ازدواج سفید و بیشتر نقد این شیوه زندگی.

اصطلاح «ازدواج سفید» در مورد زندگی مشترک زن و مرد بدون ازدواج رسمی به کار برده می شود. در شماره پنجم مجله زنان امروز (مهرماه ۱۳۹۳) پرونده ای به بررسی و نقد این مساله در شرایط کنونی ایران اختصاص داده شده بود.

وزارت کشور نخستین بار از ازدواج سفید گفت

شهلا شرکت، مدیرمسئول «زن امروز» در همین باره می گوید: «متاسفانه نخستین بار بحث ازدواج سفید را خود وزارت کشور اعلام کرد. اگر قرار نبود این مساله رواج پیدا کند، پس چرا مطرح کردند. مجله «زنان امروز» نیز که به زنان اختصاص دارد، به این موضوع که نیمی از آن مربوط به خانم هاست، پرداخته است.» او در همین حال تاکید دارد که «در پی ترویج ازدواج سفید نبودیم، توجیه نکردیم، بلکه نقد هم کردیم. تشریح این موضوع کاملا بی طرفانه بود و در بخشی از گزارش هم از زبان کسانی که در این حوزه به این مشکل برخوردند، مصاحبه گرفته ایم و در نتیجه گفته ایم که در چنین ضابطه هایی حقوق زنان تضعیف می شود؛ بنابراین نمی دانم مشکلشان چه بوده است.»

می خواستند تبلیغ فحشا کنند

«حسن کامران»، عضو ناظر مجلس در هیات نظارت بر مطبوعات، مدتی است روی صندلی «علی مطهری» می نشیند. مجلسی ها چندان به حضور دوباره علی مطهری در هیات نظارت بر مطبوعات راضی نبودند و با تلاش برخی ها در بهارستان حالا کامران جایگزین او در هیات نظارت بر مطبوعات شده است. این جانمایی زمانی بهتر فهم خواهدشد که بدانیم رای نهایی در توقیف مجله زنان سه به چهار بوده، بدین معنا که تنها یک رای می توانست جلوی توقیف نشریه را بگیرد. کامران مصرانه از رای اش در توقیف مجله دفاع می کند و می گوید: «توقیف نبوده. لغو امتیازش کردیم. این ها می خواهند ترویج فحشا کنند و به نوعی می گویند دختر و پسر بروند کنار هم بخوابند.»

سوال این است که آیا واقعا چنین توصیه ای در مطالب این مجله آمده و کامران می گوید: «به عبارت و بیان دیگری همین را گفته اند.» او در پاسخ به اینکه آیا مطلب را خوانده اید، می گوید: «بله که خوانده ام، اگر نمی خواندم چطور می شد رای داد. مطالب شان ترویج فساد و فحشا بوده و این ها گروهی هستند که می خواهند این کار را بکنند و چند نشریه دیگر هم تذکر جدی گرفته اند و اگر مسیرشان را تصحیح نکنند، آنها هم توقیف خواهندشد. می خواهند ازدواج رسمی را سیاه جلوه داده و این مدل زندگی ها را سفید بنامند. به همین خاطر روی این نوع ازدواج اسم سفید گذاشته اند.»


هدف مان نقد و بررسی یک مساله اجتماعی بود

گویا برخی مطالب مجله «زنان امروز» مصداق ترویج و توجیه این ناهنجاری تشخیص داده شد و براساس بند ۲ ماده ۶ قانون مطبوعات مغایر با عفت عمومی دانسته و منجر به توقیف نشریه و ارجاع آن به دادگاه شد.

سمیه قدوسی و فرنگیس بیات دانش آموخته جامعه شناسی و علوم سیاسی اند و در توضیح گزارش و مطلب تهیه شده برای این پرونده می گویند: «هدف مان بررسی یک پدیده اجتماعی بود، پدیده ای که اتفاقا نخستین بار از سوی مراجع رسمی طرح بحث شد و می خواستیم ابعاد مختلف آن را بررسی کنیم. اگر گرازش را بخوانید می بینید که خیلی از روایت ها در نقد این شکل از زندگی است.»

شرکت نیز با آنها هم رای است و می گوید: «تشریح این موضوع کاملا بی طرفانه بود و در بخشی از گزارش هم از کسانی که در این حوزه به مشکل برخوردند، مصاحبه گرفته ایم و در نتیجه گفته ایم که در چنین ضابطه هایی حقوق زنان تضعیف می شود.»

آخرین سکانس تحریریه

مجله زنان از معدود مجله ها اختصاصی زنان در ایران به مدت ۱۶ سال، از بهمن سال ۱۳۷۰ تا دی ۱۳۸۶ با ۱۵۲ شماره منتشر شد و در نهایت با حکم توقیف مواجه شد. شهلا شرکت مدیرمسوولی مجله زنان را بر عهده داشت و با روی کار آمدن دولت حسن روحانی، امتیاز مجله زنان امروز را گرفت و کار در حوزه زنان را دوباره آغاز کرد. آغازی که این بار تنها یک سال دوام داشت و در آستانه همان یکسالگی با حکم توقیف مواجه شد. تحریریه زنان امروز رفته رفته خلوت تر می شود. شرکت به اعضای تحریریه دلداری می دهد و می گوید: «پیگیر حقوقی پرونده توقیف خواهم بود.»

برخی اعضای تحریریه روی تراس مجله ایستاده اند و به آخرین غروب حضورشان در زنان امروز فکر می کنند. تحریریه زنان امروز در همین یک سال فرصتی برای بررسی آرای مختلف در حوزه زنان و خانواده ورود پیدا کرده و نگاه تازه ای به مسائل داشته باشد. محبوبه حسین زاده، مطالب شماره جدید را آرشیو می کند. شماره ای که بنا بود در آن به مباحث خشونت علیه کودکان پرداخته شود. مطالب آماده نشر شده و بنا بود صفحه بندی شماره جدید به همین زودی آغاز شود؛ آغازی که حالا به حکم توقیف هیات نظارت بر مطبوعات خورده است.