رمضان متفاوت تلویزیون

روزنامه جام جم: تلویزیون هر سال برای ایام ماه رمضان سفره متنوعی را برای مخاطبانش تدارک می‌بیند و سعی می‌کند با تولید برنامه‌های مختلف نمایشی و ترکیبی پاسخگوی نیازهای مردم در این ایام باشد. ماه رمضان، ماه معنوی و نزدیکی به خداوند است و مسلما برنامه‌سازی برای این ماه مختصات خود را دارد.

از طرفی فاصله بین افطار تا سحر هم یکی از زمان‌های بسیار مهم ماه رمضان است که بهتر است تلویزیون برای آن برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشد.

در این ساعات مردم افطار کرده‌اند و هم به استراحت و سرگرمی نیاز دارند و هم ذهن‌شان برای دریافت اطلاعات و آموزش آماده‌تر است.

با این اوصاف برنامه‌‌های شبانگاهی ماه رمضان باید با دیگر برنامه‌های این ایام تفاوت‌هایی داشته باشد.

رضا پورحسین، قائم مقام معاون سیما درباره ویژگی‌های برنامه‌های شبانگاهی ماه رمضان به جام‌جم گفت: مجموعه برنامه‌های افطار تا سحر باید آموزشی، سرگرم کننده و معنوی باشد، زیرا در ماه رمضان خانواده‌ها بیشتر کنار هم هستند و ساعات زیادی را با هم سپری می‌کنند. به همین دلیل باید از همه ساختار و قالب‌ها در برنامه‌سازی استفاده کرد و نگاه گسترده‌ای به موضوعات داشت. معمولا در چینش برنامه‌ها همه این مسائل رعایت می‌شود و به همین دلیل ما در برنامه‌های ماه رمضان از ساختار نمایشی، مستند، جنگ، ترکیبی و... بهره می‌بریم.

به نظر قائم مقام معاون سیما فضای معنوی ماه رمضان به حدی گسترده و پربار است که برنامه‌سازان می‌توانند سوژه‌های متنوع را بعد از پژوهش‌های لازم استخراج کرده و در قالب‌های متنوع برنامه‌هایی با محتوای غنی برای مخاطبان تولید کنند.

معاونت سیما برای ماه رمضان امسال هم برنامه‌های متنوعی در نظر گرفته تا بتواند نظر مخاطبان را جلب کند، برنامه ماه عسل متفاوت‌تر از سال‌های قبل به مخاطبان ارائه خواهد شد و به گفته پورحسین بعد از انجام کار پژوهشی قرار شده امسال برنامه برخلاف سال‌های قبل که شخص‌محور بود، موضوع‌محور باشد.

همچنین قرار است به موضوعاتی پرداخته شود که امید و توکل را به زندگی مردم تزریق کند و در این راستا سوژه‌های متنوعی استخراج شده است.

در ماه رمضان امسال مهمانان متفاوتی به برنامه خواهند آمد و درباره موضوعات خاص و در عین حال آموزنده با آنها صحبت خواهد شد؛ در ماه عسل امسال مردم به عنوان ناظر و تماشاچی در استودیو حضور خواهند داشت.

وی تاکید کرد: سعی کرده‌ایم از تیم فکری مناسب برای ساخت برنامه‌ها استفاده کنیم، زیرا برنامه‌های نمایشی و غیرنمایشی ماه رمضان با پشتوانه پژوهش موفق می‌شوند رضایتمندی مخاطبان را از برنامه‌ها بیشتر کنند و تاثیر‌گذاری بیشتری هم خواهند داشت. امسال رویکرد تازه‌ای داریم و قرار نیست با تحریک و برانگیختن حس ترحم مردم از آنها بخواهیم دست نیازمندان را بگیرند؛ بلکه سعی می‌کنیم با مطرح کردن سوژه‌های متنوع مردم را به سمت کمک به دیگران و نیازمندان هدایت کنیم. به عنوان مثل ممکن است از یک کارآفرین دعوت کنیم و او ایده‌های مختلفی را برای ایجاد اشتغال ارائه کند. ضمن این‌که فضای معنوی ماه رمضان به‌گونه‌ای است که مردم دست همدیگر را می‌گیرند و نیاز نیست که با اشک و آه همراه شود.

برنامه جنگ رمضان شبکه پنج هم امسال با ساختاری تازه از زاویه جدیدی به موضوعاتی از جمله کمک کردن و یاری‌گری می‌پردازد.

ایجاد جذابیت‌های بصری

کاظم نظری، معاون آموزش و پژوهش دانشکده تولید صداوسیما درباره ویژگی برنامه‌های شبانگاهی ماه رمضان گفت: باید در این برنامه موضوعاتی مطرح شود که با دغدغه‌های روز مردم همخوانی داشته باشد، بویژه این‌که ماه رمضان ماه نزول قرآن و تکامل انسان است و برنامه‌سازان می‌توانند در این‌باره موضوعات متنوع و متعددی را استخراج کنند و در برنامه‌های شبانگاهی به آن بپردازند.

وی بر این باور است که برنامه‌سازان برای ماه رمضان معمولا به سراغ سوژه‌های تکراری می‌روند که سال‌هاست درباره آنها صحبت می‌شود، این در حالی است که جامعه ما رو به رشد است و خانواده‌ها و جوانان با مسائل مختلف درگیر هستند و به همین دلیل برایشان سوالات متعددی مطرح می‌شود و پاسخ به این پرسش‌ها باید در قالب برنامه‌هایی با بخش‌های متنوع داده شود. برنامه‌سازان هر چقدر در این مسیر بیشتر حرکت کنند، موفق خواهند شد.

نظری با اشاره به یکی از ایرادهایی که به برنامه‌های شبانگاهی وارد است، گفت: برنامه‌سازان باید از طراحان قوی و خوشفکر هم برای ساخت دکور استفاده کنند تا برنامه‌های گفت‌وگومحور تلویزیون که بیشترین زمان برنامه‌های شبانگاهی تلویزیون را به خود اختصاص می‌دهد، با برنامه‌های رادیویی تفاوت داشته باشد. درواقع، برنامه‌سازان باید بخش‌‌ها را به‌گونه‌ای کنار هم قرار دهند که منجر به تنوع بصری شود و در این‌باره می‌توانند از گرافیک، انیمیشن و تصاویر مستندگونه مرتبط با موضوع برنامه استفاده کنند، البته برخی از برنامه‌سازان هم هستند که خلاقانه و با نگاهی تازه برنامه تولید می‌کنند.

به نظر معاون آموزش و پژوهش دانشکده تولید صداوسیما باید از کارشناسان خبره هم برای حضور در برنامه دعوت شود که فقط موضوعات را به صورت کلی مطرح نکنند، بلکه وارد جزئیات شوند و بیانشان هم برای مخاطبان گیرا باشد. اگر تهیه‌کننده هم نمی‌تواند موضوع را بخوبی طراحی کند، باید از مشاوران خوشفکر استفاده شود.

به گفته این کارشناس رسانه، دیگر دوره برنامه‌های شبانگاهی ماه رمضان که مهمان و مجری در دکوری با چند کتاب می‌نشستند و با هم گپ می‌زدند، گذشته و باید برنامه‌هایی تولید کرد که جذابیت‌های بصری هم داشته باشد، چون طبق یک ضرب‌المثل قدیمی عقل مردم به چشم‌شان است و با چشم ادارکشان را تکمیل کرده و ایجاد فکر و اندیشه می‌کند.

پرداختن به موضوعات روز

برنامه این شب‌ها به تهیه‌کنندگی علیرضا قطبی و اجرای علی درستکار قرار است بعد از توقف چند ماهه با تغییرات جدید ماه رمضان امسال از شبکه یک پخش شود. موضوع کلی این برنامه جامعیت دینی است و قرار است این مبحث را مورد بررسی قرار دهد که دین فقط به دعا و مناسک خلاصه نمی‌شود و در همه بخش‌های زندگی و جامعه کاربرد دارد و می‌توان از این موضوع استفاده کرد.

دکور برنامه این شب‌ها برای ماه رمضان تغییر می‌کند و تهیه‌کننده برنامه سعی کرده با مطالعه برنامه‌‌های قبلی، نقاط ضعف را برطرف و نقاط قوت را تقویت کند تا محتوای برنامه برای بینندگان کاربردی باشد.

علیرضا قطبی، تهیه‌کننده برنامه این شب‌ها درباره ویژگی برنامه‌های شبانگاهی ماه رمضان به جام‌جم گفت: طراح و تهیه‌کننده برنامه باید موضوعات روز را انتخاب کرده و همه قشرها را درنظر بگیرد؛ در این صورت برنامه در جذب مخاطب موفق خواهد بود. بهره بردن از مجری خوب، کارشناسان مسلط و طراحی میان‌برنامه‌های مرتبط به موفقیت و تاثیرگذاری برنامه کمک می‌کند.

نوع نگاه برنامه‌ساز و مجری در برنامه‌های شبانگاهی ماه رمضان اهمیت زیادی دارد و این‌که از کدام مسیر می‌خواهند به هدف برسند. در مسائل دینی به شادی و نشاط تاکید شده است؛ بنابراین برنامه‌سازان به جای پرداخت به مباحث غم‌انگیز باید زاویه نگاهشان را اصلاح کنند و به موضوعات شاد هم بپردازند. از دیدگاه تهیه‌کننده برنامه این شب‌ها، مجری در این نوع برنامه‌ها خیلی اهمیت دارد و رکن اصلی برنامه‌ است. او باید به مباحث برنامه اشراف داشته باشد و با ذهن آماده برنامه را اجرا کند.