از بچگی، رویای خلبانی و مهمانداری داریم!

روزنامه ایران: اگر پسر بودیم دوست داشتیم خلبان شویم و اگر دختر بودیم، مهماندار. همان‌طور که رویای بشر همواره پرواز بوده، رویای کودکی ما پر از لباس‌های شیک خدمه پرواز است. برای همشاگردی‌های من در دبیرستان دخترانه متن انشای می‌خواهید چه کاره شوید؟ هر از گاهی پر می‌شد از مهمانداران.

اصلاً چرا راه دور برویم، من خودم همین حالا هم لباس خلبانی و مهمانداری که می‌بینم به «ماشین زمان» فکر می‌کنم، اینکه کاش می‌شد آدمی به عقب برگردد یا اصلاً کاش می‌شد دو شغل داشته باشیم. اما در واقعیت زندگی مهماندار شدن به این سادگی‌ها نیست.

شاید بعضی از شرکت‌های فروش بلیت به کارمندان امر کنند لباس مهمانداری یا مثلاً کاپیتانی به تن کنند، اما این کجا و آن کجا؟ برای اینکه توی دل علاقه‌مندان را خالی نکنم تأکید می‌کنم، خلبانی که نه، اما مهمانداری شغلی است که نیاز به تحصیلات دانشگاهی ندارد و فقط ورود به آن، قوانین و راه و رسم خودش را دارد. با خواندن این گزارش چم و خم ورود به این حرفه را یاد می‌گیرید.


رویای پرواز، حالا هر طور که شد

پرواز رویای کودکی‌اش بود، از طرفی سفر کردن را هم خیلی دوست داشت. از وقتی که یادش می‌آید دلش می‌خواست خلبان شود. «مهدی عظیمی پورآذری»، یکی از کودکان پر از رویای دیروز و جوان ۳۳ ساله امروز است. او حالا مهماندار شده است و درباره حضورش در این لباس می‌گوید: «رویای بچگی‌ام پرواز و خلبان بود. هم پرواز را دوست داشتم، هم نوع لباس و تیپ خلبان‌ها را. هرچند که حالا خلبان نشده‌ام اما همپای خلبان‌ها در آسمان خدمت می‌کنم.»

«قاسم مصطفوی تفاخر» هم همکار مهدی است. او ۳۶ سال دارد و می‌گوید: «از بچگی عاشق سفر بودم. از دیدن محیط‌های جدید و آدم‌های جدید به وجد می‌آیم و انرژی می‌گیرم. در کل دستیابی به همه اینها در سفر خلاصه می‌شود و من به همین دلیل سفر را دوست دارم.»

اما «آزاده فرج پور»، مهماندار ۳۳ ساله است. از سال ۸۵ در این حرفه مشغول به کار بوده، عوامل زیادی را در قرار گرفتن خود در این مسیر دخیل می‌داند و می‌گوید: «عشق و علاقه دلیل اصلی ورود من به این حوزه، کاری بود و در تمام این سال‌ها در کنار کسب تجربه سعی کرده‌ام با علاقه و انگیزه بیشتری کارم را ادامه دهم.»

«رضا آقاپوراصل» که ۳۳ سال بیشتر ندارد، دلیل مشابهی برای ورودش به این عرصه دارد. او می‌گوید: «این سبک کارها را دوست دارم. از خدمت کردن به مردم و معاشرت و همسفری با آدم‌های مختلف لذت می‌برم. این را هم بگویم که قبل از اینکه مهماندار هواپیما باشم، مهماندار قطار و هتل بودم.»

تابلوی آرامش باش

مهماندار هواپیما یکی از اعضای کادر پرواز است که وظیفه‌اش ایجاد سفری ایمن و راحت برای مسافران است.» آزاده پس از ارائه این تعریف خلاصه از شغل مهمانداری، درباره ویژگی‌های یک مهماندار چنین می‌گوید: «برای انتخاب شغل مهمانداری به عنوان شغل اصلی عوامل زیادی چون علاقه، مهارت و از همه مهمتر ویژگی‌های شخصیتی مؤثر است که مهمترین رکن در این حرفه نیز محسوب می‌شود.»

این مهماندار جوان در ادامه می‌گوید: «از ویژگی‌های اصلی یک مهماندار موفق، توانایی برقراری ارتباط مؤثر با دیگران و برخورداری از مهارت‌های ارتباطی کلامی و غیر کلامی و همچنین انجام کارهای تیمی است.»

او هواپیما را یک جامعه کوچک با فرهنگ‌های متفاوت درنظر می‌گیرد و اضافه می‌کند: «در فضای کوچک هواپیما مسافرهای زیادی با فرهنگ‌ها و قومیت‌های مختلف حضور دارند که هر کدام با توجه به خصوصیات اخلاقی و فرهنگی خود انتظارات متفاوتی دارند. جلب رضایت همه آنها در طی سفر نیازمند داشتن مهارت‌هایی است که هر مهمانداری باید از آنها برخوردار باشد.»

رضا نیز با تکان سر که نشان از تأیید صحبت‌های همکارش را دارد، به خصوصیات دیگر یک مهماندار اشاره می‌کند و می‌گوید: «یک مهماندار علاوه بر داشتن مهارت ارتباطی باید صبور، خوش اخلاق، باهوش و برون‌گرا باشد.»

مهدی نیز با لبخند ادامه می‌دهد: «انعطاف‌پذیری در لحظه را هم اضافه کن. او می‌گوید: «گاهی پیش می‌آید که همزمان یک مسافر راضی است و یک مسافر ناراضی. در چنین شرایط باید نارضایتی را به رضایت تبدیل کرد و لازمه این کار انعطاف‌پذیری و آشنایی نسبی با علم روان شناسی است.»

قاسم علاوه بر نکاتی که دوستانش گفتند به موارد دیگری نیز اشاره کرده و ادامه می‌دهد: «برخورداری از قوای جسمانی خوب لازمه هر جوانی برای ورود به این حرفه است. یک مهماندار باید از توان جسمی خوبی برخوردار باشد، چرا که ساعت‌ها باید بایستد و زمان‌هایی که هواپیما به خاطر شرایط بد جوی تکان‌های شدیدی دارد، بتواند کنترل خود را حفظ کند.»

کمک‌رسانی در وضعیت اضطراری

آزاده درباره وظایف مهماندار به ما می‌گوید و اضافه می‌کند: «در کنار کارهایی چون خوشامدگویی به مسافران، هدایت آنها به سمت صندلی‌ها، بررسی تجهیزات ایمنی، پاسخ به درخواست مسافران، پذیرایی، آموزش استفاده از تجهیزات ایمنی در شرایط اضطراری و برقراری ارتباط بین خلبان و مسافران و مهمتر از همه ایجاد آرامش و ایمنی لازم در پرواز جزو وظایف ما است.»

اما رضا به وظایف مهماندارها در شرایط اضطراری نیز اشاره کرده و ادامه می‌دهد: «در چنین شرایطی، حفظ خونسردی به همراه سرعت عمل در امدادرسانی از اصول اولیه مهمانداری است. کمک‌رسانی به افراد پیر و سالخورده، زنان و کودکان از اولویت اصلی است. هدایت و راهنمایی مسافران به سمت خروجی بال‌های هواپیما و سرسره‌های نجات در کمترین زمان، از دیگر وظایف مهمانداران است.»

خوان‌های مهماندار شدن

یکی از معیارهای شغل مهمانداری برخورداری از قد و وزن متناسب است. آزاده این جمله را می‌گوید و ادامه می‌دهد: «در هر ایرلاینی برای قد و وزن خانم‌ها و آقایان استانداردهایی وجود دارد که هنگام جذب نیرو اعلام می‌شود.»


رضا تسلط به زبان انگلیسی را یکی دیگر از شرایط ورود به حوزه مهمانداری هواپیما اعلام می‌کند و می‌گوید: «تسلط به زبان یا دارا بودن مدرک پرستاری و آشنایی با کمک‌های اولیه مزیت‌هایی است که برای داوطلبان این حرفه امتیاز محسوب می‌شود.»

مهدی در ادامه به نکات مهم دیگری نیز اشاره می‌کند و اضافه می‌کند: «قبولی در آزمون ورودی، موفقیت در مصاحبه ایرلاین مدنظر، گذراندن مرحله معاینات پزشکی و دوره‌های آموزشی لازم، آشنایی با کمک‌های اولیه، نحوه استفاده از سرسره و قایق‌های نجات و بسیاری نکات دیگر از جمله مواردی است که یک مهماندار باید آشنایی کامل با آنها داشته باشد.»

قاسم در تأیید حرف‌های مهدی می‌گوید: «هر شرکتی بر حسب شرایط خود آزمون جداگانه‌ای برگزار می‌کند و این پایان کار متقاضی نیست. چرا که انجام چک‌های پزشکی و برخورداری از سلامت کامل جسمی و روحی، خوان بعدی رسیدن به این هدف است.»

رضا در تکمیل صحبت‌های مهدی به دوره‌های ویژه‌ای اشاره می‌کند و آن را لازمه ورود به شغل مهمانداری می‌داند و ادامه می‌دهد: «این دوره برای آشنایی با نحوه درست رفتار با مسافر و آموزش ایمنی از جمله مدیریت شرایط بحران است. نحوه استفاده از سرسره و قایق‌های نجات، مبارزه با آتش در پرواز، کمک‌های اولیه از جمله احیای قلبی، ریوی و همچنین دوره‌های امنیت پرواز از جمله مواردی است که مهماندار باید در آن علم‌آموزی و کسب تجربه کند.»

آزاده طول این دوره‌ها را حدود دو سال اعلام و به نکته‌ای در مورد آموزش زبان اشاره کرده و می‌افزاید: «دوره‌های زبان ویژه پرواز با دوره‌های عمومی زبان که بیشتر مردم با آن آشنایی دارند، متفاوت است و گذراندن آن الزامی است.»

او در ادامه به آشنایی مهماندارها با آداب معاشرت اشاره می‌کند و می‌گوید: «چگونگی برخورد با مسافر، شیوه‌های کاهش اضطراب و استرس در بین مسافرها و نحوه هم صحبتی با مسافرها از موارد آموزشی و بسیار کاربردی این دوره‌ها است.»

پیچ و خم‌های شغل مهمانداری

آزاده مهمترین مشکل شغلی یک مهماندار را نداشتن ساعت مشخص کاری اعلام می‌کند و می‌گوید: «نبودن نظم مشخص در ساعات کاری مهماندارها، سیستم متابولیسم بدن آنها را به هم می‌زند و عوارضی چون خستگی مفرط را به همراه دارد که البته نباید مانع برخورد نامناسب با مسافر شود و در هر شرایط وظیفه مهماندار این است که در کمال آرامش و با لبخند به انتظارات مسافران پاسخ دهد.»

رضا همان‌طور که با سر صحبت‌های آزاده را تأیید می‌کند، توضیح می‌دهد: «از دیگر مشکلات شغل ما این است که برای گرفتن مرخصی باید از یک ماه جلوتر اقدام کنیم. همین باعث می‌شود در بسیاری از مواقع نتوانیم همراهی لازم با خانواده را داشته باشیم.»