مخدرِ شنیدنی را کسی شنیده؟

هفته نامه تماشاگران امروز - محمدحسین عباسی: درست در روزهایی که استفاده از وسایل صوتی توسط قشر جوان جامعه پررنگ تر از همیشه دنبال می شود، هشداری در مورد استفاده از هندزفری های آلوده به مخدرهای صوتی به شکل جدی مطرح شده تا خانواده ها، نگران استفاده مکرر فرزندانشان از هدست ها و هندزفری ها شوند.

این اولین بار نیست که یک کالای خاص به عنوان کالای مرتبط با مخدرها معرفی می شود اما این موضوع تا امروز با استدلال های پزشکی به اثبات نرسیده است. خطر مخدرهای صنعتی و گسترش مصرف آنها به رغم افزایش قیمت، تهدیدی جدی برای جامعه محسوب می شود. خطر اصلی آنجا رقم می خورد که فرد مصرف کننده مخدرهای نوظهور، آخرین نفری است که به بیماری اش پی می برد و تا مدت ها به خیال وابسته نبودن به این مواد به مصرف آن ادامه می دهد.


صنعتی، سنتی، پست مدرن

مواد مخدر در سال های انتهایی قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم برای نخستین بار از مرزها عبور کردند و به صورت جدی در اختیار مردم غرب قرار گرفتند. بلافاصله چینی ها تصمیم گرفتند تجارت تریاک را ممنوع اعلام کنند اما فشار انگلیسی ها و درگیری های بین دو کشور در این زمینه که به جنگ اول تریاک معروف شده، در نهایت موجب شد این تجارت توسط انگلیسی ها دنبال شود.

مصرف تریاک در قرن نوزدهم تبدیل به یک اتفاق کاملا عادی شد. سال ها بعد از ماجرای جنگ های تریاک، خود انگلیسی ها نیز با بحران مصرف بیش از حد این مواد روبرو شدند و چاره ای را به جز ممنوع اعلام کردن آن پیش روی خود ندیدند.

در قرن بیست و یکم، تولید و مصرف مواد بیشتر به سمت مرزهای آمریکای شمالی حرکت کرد، جایی که ماری جوانا، حشیش و کوکایین هر روز محبوبیت بیشتری به دست می آوردند و در بازار اروپا نیز هواداران خاص خودشان را پیدا می کردند.

از طرفی میزان هواخواهان مخدرهای قدیمی تر مثل هروئین همچنان بالا بود و حتی پروسه صنعتی شدن و ورود مواد کاملا جدید به بازار هم این ماجرا را با تغییر خاصی روبرو نکرد.

برخلاف آنچه تصور می شود، مخدرهای صنعتی در بازار تجارت سیاه مواد، هنوز جای سنتی ها را نگرفته اند و هنوز یک سوم گردش مالی حیرت انگیز این بازار، به فروش هروئین وابسته است. نکته نگران کننده در مورد مخدرهای صنعتی، نوع مصرف، در دسترس بودن و نوع تاثیر آنها روی بدن افراد است. مخدرهایی که با ساختن تصویری پر زرق و برق، جوان ترها را به عنوان مخاطب هدف در نظر می گیرند.

بشنو و معتاد شو

حسین ذبحی، معاون دادستان کل کشور، هشداری جدی برای دستگاه های امنیتی و قضایی در راه برخورد با نوع تازه ای از روان گردان ها دارد: «روان گردان صوتی و دیجیتالی در برخی کشورها تولید و مشاهده شده. ظاهرا این روان کردن ها از طریق صوت و امواجی که در مغز شنونده ایجاد می کنند و با هندزفری و هدفون به گوش شنونده می رسد، باعث تغییرات روانی و مغزی در شنونده می شوند. انواعی از این روان گردان ها که محرک هستند، احساسی شبیه روان گردان محرک را ایجاد می کنند یا باعث تخدیر و غم انگیزی شنونده می شوند.

بر اساس گزارش ها و بررسی ها، این روان گردان ها تولید شده اند و هجمه شان نیز ورود پیدا کرده. دستگاه های امنیتی و قضایی باید مراقبت کنند اینها به کشور وارد نشود و اگر موردی بود سریعا برخورد کنند.»

به گفته این دادستان، این هدفون ها وارد ایران شده اند و به زودی به دست خریدارها خواهند رسید.

باور کنیم؟

آیا این موضوع که مواد مخدر دیجیتالی ممکن است در قالب کالایی مثل هندزفری و برای تاثیرگذاری روی خریدار بی اطلاع وارد بازار ایران شود، اساسا باورپذیر است؟

بهرنگ رضاییان، کارشناس مرتبط با مواد مخدر در این ارتباط پاسخ می دهد: «هیچ وقت چیزی به اثبات نرسیده اما در شرایط امروز، باور این موضوع نمی تواند چندان سخت باشد.

فراموش نکنیم که این موضوع در بعضی از کشورها، یکی از شریان های اصلی اقتصاد را می سازد. برای مثال مکزیک بدون در نظر گرفتن گردش مالی ناشی از صادر کردن مواد مخدر، به تنزل ۶۳ درصدی در اقتصاد می رسد و برای کشورهایی که منابع لازم را برای صادر کردن مخدرهای سنتی ندارند، یک راه کلیدی می تواند تکیه زدن به نمونه های صنعتی باشد؛ نمونه هایی که به ساده ترین بهانه های ممکن مثل لاغری، امروز در دسترس نسل جوان قرار می گیرند. پس عجیب نیست اگر نوع جدیدی از مخدرها نیز با سازوکار جدیدتری در جوامع مختلف مورد آزمایش قرار بگیرند.»

ستاد مواد مخدر: ما بی اطلاعیم!

هشداری که از طریق دادستانی کل کشور اعلام شده، هنوز در ستاد مواد مخدر به عنوان یک ماجرای جدی دنبال نمی شود. در تماس با روابط عمومی ستاد مبارزه با مواد مخدر، متوجه می شویم که هنوز هیچ تحقیقی در رابطه با این هندزفری ها و مخدرهای دیجیتالی در این ستاد صورت نگرفته است. آنها هیچ پاسخی برای پیگیری های ما ندارند و توصیه می کنند ماجرا را از خود دادستانی کل کشور که این خبر را اعلام کرده، دنبال کنیم.

آی دراگ

موضوعی که این روزها توسط دادستانی کل کشور اعلام شده چند سالی است که در جوامع اروپایی مطرح می شود. «آی دراگ» یا «آی دوزها» هدفون هایی هستند که قرار است روی ذهن صاحبان شان تاثیر بگذارند. در این وسیله خاص، دو طول موج نزدیک اما کمی متفاوت به هر گوش وارد می شوند. مغز به نوعی با این طول موج ها برخورد می کند که انگار هر دو یکسان هستند و برای نادیده گرفتن تفاوت آنها، کاری روی مغز صورت می گیرد که در نهایت به احساس رضایت یا سرخوشی منجر می شود. در بسیاری از دانشگاه های اروپایی و آمریکایی، تحقیق رویای دوزها به این نتیجه منجر شده که آنها واقعا دارو یا مخدر نیستند و تنها موجب یک فیدبک بیولوژیک می شوند. اگر هدفون های وارد شده به ایران نیز از همین نوع باشند، نگرانی ها در مورد آنها به تدریج فروکش خواهد کرد.