تعرض آذربایجان به هنر نگارگری ایران

ایسنا: یک‌بار دیگر بخشی از هنر اصیل ایران به نام کشور دیگری به گردشگران و مخاطبان اکسپوی میلان ۲۰۱۵ معرفی شد.

امسال ایران حضوری جدی را در اکسپوی میلان به‌عنوان یکی از رویدادهای مطرح بین‌المللی تجربه کرد؛ حضوری که البته مجددا با سکوت مسوولان ایرانی نسبت به اقدام یک کشور برای ثبت هنری ایرانی به نام خود تحت تاثیر قرار گرفت.

جمهوری آذربایجان پس از ثبت «تار» و «چوگان» به‌ نام خود در فهرست جهانی یونسکو، این‌بار با چاپ یک کتاب نفیس از آثار نگارگری و مینیاتور هنرمندان ایرانی، برای ثبت هویت «نگارگری ایرانی» و چه‌ بسا شاهنامه و دیوان حافظ، اقدامی تاسف‌برانگیز انجام داد، اما ظاهراً این اقدام جمهوری آذربایجان، نگرانی و اعتراض هیچ‌کدام از مسوولان ایرانی را به همراه نداشت.

آذربایجان این کتاب را با کاغذ گلاسه و چاپ رنگی، در 250 صفحه با جلد سخت و در قطع خشتی بزرگ منتشر کرده و هر روز، نسخه‌هایی از آن را، به مخاطبان و مهمانان پاویون جمهوری آذربایجان اهداء می‌کند. همچنین نسخه‌هایی از آن برای تورق و ملاحظه‌ی بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده بود!

پس از رسانه‌ای شدن این اتفاق توسط ایسنا، تعدادی از هنرمندان، پژوهشگران و استادان دانشگاه نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند و در صحبت‌های‌شان از مسوولان خواستند در مقابل کسانی که به خود جرات داده‌اند هنر ایرانی را به نام خودشان به دنیا معرفی کنند، واکنش و عکس‌العمل مناسبی نشان دهند و نگذارند چنین اتفاقی تکرار شود یا تبعات سنگین‌تری درپی داشته باشد.

محمدعلی رجبی (پژوهشگر هنر و استاد دانشگاه)، مجید مهرگان (هنرمند نگارگر) و محمدباقر آقامیری (رییس انجمن نگارگری ایران) از کسانی بودند که در گفت‌وگو با ایسنا، نظرات خود را درباره‌ی دلایل این اتفاق و لزوم واکنش مناسب مسوولان اعلام کردند.

آن‌ها معتقد بودند، چنین موضوعی آن‌قدر مهم است که پیگیری آن باید از نظر دیپلماتیک و فرهنگی صورت بگیرد. نداشتن فعالیت به‌موقع در معرفی فرهنگ و کشور از سوی مسوولان یکی از دلایل چنین اتفاقاتی عنوان شد. همچنین گفته شد که بارها این پیشنهاد از سوی هنرمندان و اساتید دانشگاه مطرح شده که هنرهای ایرانی باید از راه‌های مختلف به دنیا معرفی شود، اما هیچ اقدام جدی‌ای در این زمینه صورت نگرفته است.

در گفت‌وگوهایی که در راستای اعتراض به اقدام جمهوری آذربایجان انجام شد، این موضوع مطرح شد که باید اعتراض ایران از طریق یونسکو پیگیری شود و از آذربایجان بخواهند برای کاری که انجام داده، عذرخواهی کند. این در حالی است که هیچ‌کدام از مسوولان ایرانی خود را موظف ندانستند عذرخواهی کنند، چه برسد به این‌که کاری کنند جمهوری آذربایجان از کارش پشیمان شود و عذرخواهی کند!

این درحالی است که در طول این سال‌ها شاهد اقداماتی مشابه اقدام جمهوری آذربایجان توسط کشورهای مختلف در سطح جهانی بوده ایم.

فقط چند نفر از مسوولان هنری و مسوولان پاویون ایران در اکسپو، در پاسخ به پیگیری‌های خبرنگار

صحبت‌های کوتاهی در این زمینه انجام دادند، اما همچنان هیچ اقدام عملی در این زمینه صورت نگرفته یا دست‌کم اعلام نشده است.

در برخی کشورها چنین اتفاقاتی بلافاصله با واکنش مسوولان همراه می‌شود و استعفای آن‌ها یا برکناری‌شان را درپی دارد. در ژاپن استعفای مسوولان یک امر عادی و مرسوم است و مدیرانی که کم‌کاری خودشان یا سهل‌انگاری در حوزه مدیریت خود را دلیل بروز این اتفاقات می‌دانند، خیلی سریع و با رسانه‌ای شدن آن، استعفا می‌دهند.

البته چندی پیش در ایران هم دو استعفا اتفاق افتاد که می‌توان روی آن‌ها تامل کرد؛ استعفای مدیر گروه کودک و نوجوان شبکه دوم سیما در پی ماجرای برنامه «فیتیله» و استعفای مدیرکل راه‌آهن شاهرود درپی تصادف قطار فوق‌العاده تهران - مشهد با قطار باربری در ایستگاه دامغان، دو نمونه از این موارد بود که اگرچه اتفاق افتاده را نتوانست جبران کند اما اثرهای مثبت این عکس‌العمل‌ها قطعا بر جامعه تاثیر داشت.اقدام کشور جمهوری آذربایجان در اکسپوی میلان فقط یکی از ده‌ها موردی است که نسبت به فرهنگ و هنر کشور تجاوز و تعرض صورت می‌گیرد و با بی‌اعتنایی مدیران و مسوولان همراه است.