سایه سنگین ماهواره‌ بر سر صدا و سیما

روزنامه شرق: سایه شبکه‌های ماهواره‌ای بر سر رسانه ملی سنگین‌تر می‌شود.

فعالیت شبکه‌های ماهواره‌ای هرروز شکل‌وشمایل جدید‌تری به خود می‌گیرد. سابق بر این، شاید پخش سریال از این شبکه‌ها اعتراض مدیران و هنرمندان را به جهت آسیب‌هایی که پخش این‌گونه فیلم‌ها در ریزش مخاطب ایرانی دارد در پی داشت. اما، درحال‌حاضر حمایت شبکه‌های ماهواره‌ای از محصولات سینمای ایران قوت بیشتری گرفته است و در این شرایط با قطعیت بیشتری می‌توان گفت که شبکه‌های ماهواره‌ای در غیاب شبکه‌های خصوصی، فعالیت چشمگیری دارند و اتفاقا در جذب مخاطب هم موفق عمل کرده‌اند.

ماه‌ها پیش بود که شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان، در ادامه گسترش فعالیت شبکه‌هایشان، پخش تیزرهای فیلم‌های سینمایی را آغاز کردند. این در حالی بود که جدا از اعمال‌ سلیقه‌ای که در پخش تیزرهای فیلم‌های سینمایی در تلویزیون ایران انجام می‌شود و تصمیم‌گیری درباره اینکه کدام‌یک از فیلم‌ها قابلیت پخش تیزر دارند، قیمت‌های گزاف پخش تیزرهای تلویزیونی فیلم‌ها نیز دلیل دیگری بود که در ابتدای پیاده‌شدن طرح پخش تیزرهای فیلم‌های سینمایی، تهیه‌کنندگان و پخش‌کنندگان فیلم‌های سینمایی خیلی هم برای پخش تیزر فیلم‌هایشان در این شبکه‌ها بی‌میل نباشند.

درحالی‌که پخش یک تیزر ٣٠ ثانیه‌ای در پربیننده‌ترین ساعت تلویزیون، مبلغی نزدیک به ٣٠‌میلیون‌تومان برای سینماگران هزینه داشت، شبکه‌های ماهواره‌ای جم، بابت هر ٩٠ نوبت پخش تیزر، تنها مبلغ ١٠‌میلیون‌تومان را دریافت می‌کردند. درواقع می‌توان گفت هزینه هر تیزر ماهواره‌ای برای فیلم‌ساز ایرانی حدود ١١٢‌هزارتومان بود.

هرچند که رسانه ملی در مقابل هزینه بالایی که برای پخش تیزر فیلم‌های سینمایی در نظر گرفته است، پخش تیزر رایگان را هم برای فیلم‌های سینمایی در نظر گرفته؛ هرچند ظاهرا پخش این نوع از تیزرها کاملا سلیقه‌ای است و برحسب اینکه شورای بازرگانی صداوسیما چه فیلم‌هایی را شایسته پخش تیزر رایگان بداند، اقدام به پخش آنها می‌کند. بااین‌حال، در این باره نیز شبکه‌های ماهواره‌ای بی‌معطلی در اقدامی جدیدتر و در قالب طرح حمایتی، اقدام به پخش رایگان تیزرهای فرهنگی کرده‌اند.

وعده‌هایی که عملی نشد

بسیاری از سینماگران، با درآمدزایی سینما قادر به پرداخت هزینه‌های سنگین پخش تیزر از صداوسیما نیستند. دراین‌میان هم وعده‌هایی از سوی مدیران صداوسیما در جهت تعامل بیشتر با سینماگران مطرح شد. اما هنوز هم ممیزی و اعمال‌سلیقه به‌منظور پخش تیزر فیلم‌های سینمایی به قوت خود باقی است. مدتی قبل مسئولان رسانه ملی مانع پخش تیزرهای تبلیغاتی فیلم «خواب تلخ» شدند؛ فیلمی که پس از ١٢ سال توقیف در گروه سینمایی هنر و تجربه اکران شد و در مدت‌زمان کوتاهی توانست به فروش خوبی دست پیدا کند. اما ظاهرا به نظر مدیران صداوسیما این فیلم اجازه تبلیغ ندارد.

سینماگران چه کردند؟

سیدغلامرضا موسوی، دبیر هیأت‌رئیسه شورای‌عالی تهیه‌کنندگان سینمای ایران، در گفت‌وگویی اعلام کرد که سرقت فیلم‌های ایرانی توسط شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان پیگیری و اعلام شکایت می‌شود. او در گفت‌وگو با ایسنا افزود: متأسفانه تعدادی از شبکه‌های فارسی‌زبان ماهواره‌ای بدون رعایت حقوق تهیه‌کنندگان و صاحبان فیلم‌های سینمایی ایرانی یا ویدئویی، این فیلم‌ها را پخش می‌کنند. ناگفته پیداست که این اقدام سرقت و دزدی فیلم‌هاست و لابه‌لای نمایش این فیلم‌ها آگهی بازرگانی پخش می‌کنند. طبیعتا اگر در داخل کشور جلو پخش این آگهی‌های تجاری گرفته شود، بسیاری از این شبکه‌های ماهواره‌ای به دلیل عدم تأمین مالی تعطیل می‌شوند.

او ادامه داد: با گروهی از وکلای مقیم کشورهای دیگر مذاکراتی صورت گرفته است تا ضمن جمع‌آوری مدارک لازم، علیه سارقان فیلم‌های ایرانی در خارج از کشور به‌خصوص شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان و سایت‌های اینترنتی اقدام کنند. در داخل کشور نیز بسیاری از سایت‌ها توسط ستاد مبارزه با سرقت کالاهای فرهنگی که مدیریت آن با دکتر ابطحی است، فیلتر شده است.
او همچنین درباره پخش آگهی فیلم‌های سینمایی از برخی شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان گفت: براساس اطلاعات صنف، تهیه‌کنندگان هیچ‌گونه آگهی‌ای برای پخش به شبکه‌های ماهواره‌ای ارائه نکرده‌اند. بلکه این شبکه‌ها با مراجعه به سایت‌های فیلم یا پخش فیلم یا خبرگزاری‌ها، آنونس و تیزر فیلم‌ها را برداشته و پخش می‌کنند. البته در برخی موارد نیز کسانی که فیلم‌ها را برای نمایش فارسی‌زبان‌ها در اروپا، آمریکا یا اقیانوسیه خریداری کرده‌اند، سعی می‌کنند برای جذب تماشاگر فارسی‌زبان مقیم خارج از کشور به این شبکه‌ها سفارش آگهی بدهند.

او خاطرنشان کرد: بنابراین تهیه‌کنندگان سینمای کشورمان سفارش‌دهنده پخش آگهی فیلم سینمایی نیستند و در موارد نادر نیز برای ممنوعیت پخش آگهی تذکر لازم داده شده است.

طبق گفته‌های غلامرضا موسوی، اهالی سینما و پخش‌کنندگانی که فیلم‌هایشان در اکران سینما‌هاست، سفارش‌دهنده پخش آگهی فیلم‌هایشان در شبکه‌های ماهواره‌ای نیستند. بااین‌حال، این روزها تیزر تمامی فیلم‌های اکران سینماها در شبکه‌های ماهواره‌ای در‌حال پخش است. برای پخش‌کننده و تهیه‌کننده‌ای که در رقابت با دیگر فیلم‌های اکران‌شده تمام تلاشش را در جهت جذب مخاطب می‌کند، پخش‌شدن تبلیغات فیلمش از شبکه‌های ماهواره‌ای نیز یک امکان مناسب است. اما طبعا اگر صداوسیما شرایط بهتر و مناسب‌تری برای سینماگران قائل شود، شاهد جدال سخت صداوسیما با شبکه‌های ماهواره‌ای نخواهیم بود؛ جدالی که نقطه پایان آن، ضربه فني صداوسیما خواهد بود.