نوسازی ناوگان هوایی؛ رویا یا واقعیت؟

خبرگزاری ایسنا: با به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته‌ای رویای سی و چند ساله ایرانی‌ها برای خرید دوباره هواپیماهای جدید امکان تحقق پیدا کرد. موضوعی که مشخص نیست با توجه به واقعیت‌های اقتصادی ایران در عرصه عمل چگونه اجرایی خواهد شد.

پس از آنکه با گسترده شدن تحریم‌های اقتصادی ایران حتی فضای خرید یا تعمیر هواپیماهای مسافرتی خود را نیز از دست داد، عملا بخش قابل توجهی از ناوگان هوایی کشور یا زمین‌گیر شدند و یا با مشکلات جدی در ادامه‌ی پروازهایشان روبه‌رو شدند.

زمین‌گیری حدود ۴۰ درصد از ۲۵۰ هواپیمای مسافرتی ایران از یکسو و رسیدن میانگین سن هواپیماهای فعال در کشور به حدود ۲۰ سال از سوی دیگر باعث شده نوسازی و بهسازی ناوگان هوایی ایران از یک انتخاب به یک الزام غیرقابل چشم‌پوشی تبدیل شود.

این وضعیت خاص وزیر راه و شهرسازی را بر آن داشت تا حتی چند هفته قبل از پایان یافتن مذاکرات هسته‌ای عزم سفر به پاریس کند تا مذاکرات ابتدایی با نمایندگان شرکت ایرباس کلید بخورد. شرکتی که چند روز قبل اعلام شد قرار‌داد خرید ۱۱۴ هواپیما از آن نهایی شده و در جریان سفر رییس جمهوری به پاریس به امضاء خواهد رسید.

در کنار این ۱۱۴ فروند نیز شرکت‌های هواپیمایی دیگر خبر از توافق‌هایی برای واردات هواپیماهای جدید دادند که هرچند تعدادشان از ۱۱۴ ایرباس کمتر است، اما قطعا در فضای ناوگان ایران تاثیری جدی از خود باقی خواهد گذاشت.

هرچند با لغو قطعی تحریم‌ها و باز شدن کامل بازارهای اقتصادی به روی ایران این امید به وجود آمده که لااقل در این حوزه بسیار مهم شرایط کشور تغییر پیدا کند وحتی صحبت‌های مسوولان نیز خبر از یک امیدواری جدی نسبت به این تغییر می‌دهد، اما در این بین برخی تردید‌ها همچنان به قوت خود باقی است.

اصلی‌ترین و یا شاید مهم‌ترین تردید در مسیر ورود به هواپیماهای جدید به ایران بحث تامین مالی آنهاست. بدهکاری چند ده میلیارد تومانی ایرلاین‌های ایرانی به شرکت فرودگاه‌ها و شرکت پخش سوخت در طول سال‌های گذشته به خوبی نشان می‌دهد که این شرکت‌ها توان خرید تعداد بالای هواپیماهایی که حداقل قیمت آنها چند ده میلیون تومان تخمین زده می‌شود را ندارند.

اگر بنا باشد دولت به این ایرلاین‌ها کمک کند نیز از یک طرف شرایط بازار آزاد و فعالیت سرمایه‌گذاران غیردولتی زیرسوال می‌رود و حتی در صورت اجرایی شدن این برنامه نیز نکته مهم بحث محدودیت منابع مالی دولت در استفاده برای خرید هواپیماهای جدید خواهد بود.

هرچند مدیر عامل ایران ایر به عنوان شرکتی که گفته می‌شود ۱۱۴ ایرباس به آن اختصاص خواهد یافت، اعلام کرده منابع صندوق توسعه ملی و فاینانس خارجی اصلی‌ترین منبع برای دریافت پول جهت خرید هواپیماها خواهد بود، اما شاید باز هم خرید همزمان این تعداد هواپیما برای ایران کار دشوار به نظر برسد.

تردید دیگر در این مسیر بحث محدودیت منابع تولیدی هواپیماهای نوساز است. اگر ایران قصد داشته باشد که با کمپانی‌های اصلی وارد قرارداد شود، قطعا باید به هواپیماهای نوساز فکر کند و این هواپیماها نیز تعداد بسیار محدود دارند، زیرا ظرفیت ساخت هواپیماهای جدید حتی در غول‌هایی مانند ایرباس و بویینگ نیز به شدت محدود است و از این‌رو در حال حاضر تعداد زیادی از ایرلاین‌های بزرگ جهان در صف خرید هواپیماهای جدید هستند.

به این ترتیب به نظر می‌رسد حتی در صورت جذب شدن منابع مالی لازم ایران باید فکری نیز به حال صف طولانی خرید هواپیماهای نوساز در جهان بکند.

با وجود تمام این گمانه‌زنی‌ها، اما صحبت‌های مسوولان وزارت راه و شهرسازی نشان از افق‌های روشن پیش‌روی صنعت هوایی ایران خبر می‌دهد که می‌توان تصویری واضح‌تر در طول هفته‌ها و ماه‌های آینده به خصوص پس از عقد قرار‌دادهای بین‌المللی داشت.صنعت هواپیمایی بین‌المللی پس از دورانی طولانی بار دیگر به ایران لبخند زده و باید دید آیا ایران امکان استفاده حداکثری از این فضا را به وجود خواهد آورد یا تردید‌های پیش‌رو باز هم کار را به اما و اگر می‌سپارد.